Nur
@aa_nur_
AÜ İlahiyat
AÜ Din Sosyolojisi YL
İçimizdeki "şeytanı" ya da "vahşeti" dış kaynaklı güçlere havale etmek ve -her ne kadar dünya siyasetini masum bir oyun olarak görmüyorsak da- salt komplo teorileriyle açıklamak kolaycılık, hatta sorumsuzluk olacaktır. Belki de
gelişmiş Batılı ülkelerin üstünlüğü serbestlikle toplumsal düzen arasında kurabildikleri ilişkide yatmaktadır. Düzenin sadece otoriter rejimler tarafından sağlanmadığı, toplumun ortak değerler oluşturarak, yani belli bir mutabakat çerçevesinde kendi düzenini nasıl sağladığı sorusu giderek demokrasinin formülünü vermektedir. Yani demokrasi sadece hak ve özgürlüklerin var olması değil, bir arada yaşama sanatıdır. Bu nedenle de sivil toplum ve çoğulculuk kavramları demokrasi literatüründe gittikçe daha etkin olmaktadır.
Sivil toplumla organik bağlar kurması gereken bir hareket için
halk kavramı uygun değildir. Halk, milli devlet ve Batılılaşma sorunsalının bir parçasıdır. Bugün ise rengi belli olmayan bir halk kitlesi yerine, rengini gösteren, ses çıkaran toplumsal aktörler vardır, isimsiz halk yerini müslüman, mühendis, kadın, işçi olarak adlandırılan toplumsal aktörlere bırakmaktadır. Sosyal demokrat bir hareketin popülist muhalefetten kurtulup, bir yandan sivil topluma açılması diğer yandan yönetici kadrolar oluşturması gerekmektedir. Sosyal demokrat bir partinin merkez sağa alternatif oluşturabilmesi için ise temalarını yeni politik kültürün değerleriyle beslemesi gerekir.
Unutulmamalıdır ki bir toplum kendini sanat aracılığıyla ifade edebildiği ve sosyal bilimler aracılığıyla anlayabildiği ölçüde moderndir. Modernlik sadece transistörün, lazer ışınının kullanılması değildir; aynı zamanda romandır, sinemadır, sosyolojidir. Batı kültürel modeli, sanat ve sosyal bilimler aracılığıyla, bireyi ve toplumu inançlardan ve ideolojilerden öteye götürerek, yapıtları üzerinden dönüşerek, eleştiri yoluyla kendi kendine mesafe almasını sağlar.
Gelecekteki "ütopik sınıfsız toplum" için mücadele eden devrimci solcular olsun, geçmişteki "altın Türk çağını" yaşatmak isteyen kabileci milliyetçiler olsun, kendilerini kâh tarihsel materyalizmin, kâh tarihsel mirasların zırhlarıyla donatarak geleceğin tek kahraman varisi olmaya hazırlanırlar.
Demek ki politik kültürümüz dava kavgalarından uzlaşma ve hoşgörü eksenine otururken, toplumsal projeler de siyasal düzen ütopyalarından kurtulup insan-doğa ilişkisinin, insan-insan ilişkisinin yeniden düşünülmesine doğru zenginleşebiliyorlar.