Gurur... bence çok yaygın bir kusurdur. Okuduğum onca şeyden sonra şuna inandım ki gerçekten çok yaygın; insan doğası gurura bilhassa eğilimli; o ya da bu gerçek veya hayali bir özellikten ötürü kendinden memnuniyet duymayan pek az kişi vardır.
"Ve değil Kürt, Arap hatta Türkler bile bu cidden muhayyel tehlikeyi doğru addedecek kadar henüz gafildiler. İşte bunun için bu defa, bir kere daha İslamiyet’i alet edinerek, taassup silahıyla İslamiyet’i, hatta medeniyete bir set göstermekten bile çekinmeden propagandaya başladık."
Demek ki bugün memleketimizi bina ederken Türk’ü, Arap’ı Ermeni’yi, Rum’u vesaireyi birbirine bağlayacak müşterek bir menfaat ve muhabbet bulmalı. Bunu yapabilmek için bu toprağı her unsur kendi idare ettiği, yaşayıp öldüğü ülke olmak üzere sevmeli ve her dakika öteki anasırın gırtlağına atılmaya çalışmamalı.
Hala Osmanlı Türk’ü ırkından hiçbir vakit silinmeyecek olan şecaatiyle sağa sola vuruyor, yurdunu müdafaaya çalışıyor. Fakat faydasız! Bir zaman ilk temeddüne doğru bir adım atan Sultan Mahmut ve Sultan Selimlerin teceddüt fikirleri, mücahedeleri bir zulmet içinde bir nur gibi parlıyor. Fakat bu da pek çabuk ecnebi ihtiraslar, menfaatperest ve muzır taassuplar, tembellikler ve ahlaksızlıklarla sönüyor, azalıyor.