•Kuduz & Nöbetler•Bilim Teknoloji Mühendistlik
Kuduz virüsünün kendine yer olarak !imbik sistemi "seçmesi" tesadüf değil. A köpeği B köpeğini ısırdığında, virüs ısırık bölgesinin yakınındaki periferik sinirlerden omuriliğe geçip kurbanın limbik sistemine ulaşır ve Benji'yi Damien'e dönüştürür. Bir zamanlar sakin olan köpek, hırlayıp ağzından köpükler saçarak başka bir kurbanı ısırır ve böylece virüs yayılır; beyin yapılarının iltihaplanmasıyla saldırgan ısırma davranışı ortaya çıkar. Bu şeytani stratejinin bir parçası olarak, virüs başlangıçta diğer beyin yapılarını tamamen etkilenmemiş bırakır, öyle ki köpek sadece virüsü bulaştıracak kadar uzun yaşar. Fakat şeytan, ısırğın yakınındaki periferik sinirler boyunca yolculuk edip yol boyunca diğer tüm beyin yapılarına dokunmadan beynin derin bölgelerindeki hücrelere bulaşan bir virüsü nasıl yapar? Öğrenciyken, virüsü bir floresan boyayla boyayıp izlediği yolları ve bu beyin bölgelerini "aydınlatmak" mümkün mü diye sık sık düşünürdüm; böylece bugünlerde PET taramasıyla yapıldığı gibi özel olarak ısırma ve saldırganlıkla ilgili yollan keşfedebilirdik. Kuduz virüsü söz konusu olduğunda, her halükarda köpek, virüs yapmanın sadece bir yoludur; onun genomunu aktarmanın geçici bir aracıdır. (sy 208-209)
Duygu deneyimleri, frontal loblara giren çıkan bağlantılarla ayarlanır ve iç duygusal yaşantı zenginliğinin çoğu muhtemelen bu etkileşimlere bağlıdır. Diğer yandan, bu duyguların dışavurumu, hipotalamus denen ve kendine ait üç ana çıktısı olan bir kontrol merkezindeki yoğun şekilde paketlenmiş hücre gruplarının katılımını gerektirir. İlk olarak, hipotalamustaki çekirdekler, endokrin orkestrasının "şefi" diye tanımlanan hipofız bezine hormonal ve sinirsel sinyaller gönderir. Bu sistem aracılığıyla salgılanan hormonlar, insan vücudunun neredeyse her bölümünü etkiler; bu,
Reklam
•Capgras ve Cotard Sendromu•Bilim Teknoloji Mühendistlik
Deneycinin bakış açısından, terli avuçlarınız tehditkar bir yüze karşı duygusal tepkinizin en önemli yönüdür. Ellerinizin nemi, o kişiye karşı neler hissettiğinizin en iyi göstergesidir. Bunun da ötesinde, bu tepkiyi çok kolay bir şekilde avucunuza elektrot yerleştirip derinizdeki elektrik direnci değişikliklerini kaydederek ölçebiliriz. (Buna galvanik deri tepkisi veya GSR denir. Bu küçük ve basit işlem meşhur yalan makinesinin temelini oluşturur. Yalan söylerken avuçlarınız hafifçe terler. Nemli deride kuru deriye göre elektriksel direnç daha düşük olduğu için elektrotlar tepki verir ve yalanınız yakalanır.) Anne veya babanıza her baktığınızda, inanın ya da inanmayın, vücudunuz belli belirsiz terlemeye başlar ve galvanik deri tepkiniz artar, bu da bizim işimize geliyor. ( sy 196)
Capgras hastaları arasında en yaygın kuruntu, anne babanın sahtekar olduğunun iddia edilmesi olmasına rağmen, geçmiş döneme ait tıp yazınında çok daha tuhaf örnekler bulunabilir. Gerçekten, kayıtlardaki bir vakada, hasta, üvey babasının robot olduğuna inanmış ve başını keserek kafatasının içindeki mikroçipleri bulmaya çalışmıştı. Belki bu hastada, uygulardan ayrışma öyle aşırıydı ki Arthur'unkinden daha büyük bir kuruntuya kapıldı ve üvey babasının insan bile olmayıp beyinsiz bir android olduğuna inandı. (sy 198)
Bu spekülasyonları daha da ileri götürerek, Cotard sendromu denen, hastanın ölü olduğunu düşündüğü, çürümüş et gibi koktuğunu ya da derisinde kurtçukların gezindiğini iddia ettiği alışılmadık bozukluğu düşünün. Çoğu kişi, hatta nörologlar, hastanın çıldırdığı sonucuna atlayacaktır. Fakat bu durum, oldukça özgün bir kuruntunun doğma sebebini açıklamaz. Ben Cotard sendromunun, Capgras'ın abartılı şekli olduğunu ve muhtemelen benzer kökenden kaynaklandığını düşünürdüm. Capgras'ta,
•Capgras Sendromu ve Freudcu Açıklama•Bilim Teknoloji Mühendistlik
Capgras kuruntusu, nörolojideki en nadir ve en renkli sendromlardan biri.
Fakat Capgras hastalarının çoğunluğunda bu kuruntu "kendiliğinden" geliştiği için genellikle psikiyatristlere sevk edilirler, onlar da bu bozukluk için Freudcu bir açıklama yapma eğilimindedir.
Bu görüşe göre, normal insanlar dediğimiz hepimiz, çocuklukta anne ya da babamıza cinsel ilgi duyarız. Dolayısıyla her erkek annesiyle yatmak ister ve babasını cinsel rakibi olarak görür (Oedipus) ve her kadın yaşam boyu babasıyla ilgili köklü cinsel saplantılara sahiptir (Elektra kompleksi). Bu yasaklanmış duygular erişkinlikte tamamen bastırılmasına rağmen, uyku halinde kalırlar, tıpkı bir yangın söndükten sonra dipte kalan köz gibi. Sonra, çoğu psikiyatristin söylediği, başın bir darbe almasıyla (veya tanımlanmamış başka serbest kalma mekanizmalarıyla) anneye babaya karşı duyulan bastırılmış cinsellik su yüzüne çıkar. Hasta kendini birden açıklanamaz şekilde anne babasına karşı cinsel ilgi duyarken bulur ve kendi kendine şöyle der: "Aman Tanrım! Eğer bu benim annemse, nasıl ona karşı ilgi duyarım?" Belki de akıl sağlığını korumanın tek yolu kendine "bu başka biri, yabancı bir kadın olmalı," demektir. Benzer şekilde şöyle de diyebilir: "Gerçek babama bu türde bir cinsel kıskançlık asla hissetmezdim; bu adam gerçek babam değil, bir sahtekar olmalı."...
•Freud: Savunma Mekanizmaları ve Nöroloji•Bilim Teknoloji Mühendistlik
Fakat inkar hastalarını incelerken bu mekanizmaların gözlerinizin önünde geliştiğine canlı tanık olabilirsiniz. Sigmund ve Anna Freud'un tanımladığı sayısız kendini kandırma çeşidini listeleyebilir ve hastalarınızda bunların her birinin ayrıntılı örneklerini açık açık görebilirsiniz. Beni psikolojik savunma mekanizmalarının gerçekliğine ve bunların insan doğasında merkezi rol oynadığına ikna eden şey de bu listeyi görmem olmuştur.
İnkar: En barizi elbette katıksız inkardır. "Kolum gayet güzel çalışı yor." "Sol kolumu hareket ettirebilirim; felçli değil ki."
Bastırma: Gördüğümüz gibi, hasta bazen tekrar tekrar yöneltilen soruların ardından gerçekten felç olduğunu kabul eder, ama kısa süre sonra inkara geri döner; görünüşe göre daha birkaç dakika önce yaptığı itirafın anısını "bastırır". Birçok bilişsel psikolog, çocuk istismarı gibi bastırılmış anıların bir anda hatırlanmasının -terapist tarafından ekilen psikolojik tohumların hasta tarafından çiçek haline getirildikten sonra hasat edilmesi özünde sahte olduğunu düşünürler. Fakat daha küçük bir zaman diliminde gerçekleşse de, burada bastırma gibi bir şeyin olduğuna dair kanıtlar görüyoruz. Üstelik hastanın davranışının, deneyi yapan kişi tarafından aşırı etkilenmesi olasılığı da yok tur.
Tepki oluşumu: Kişinin kendisi için gerçeklik taşıdığı şüphesi içinde olduğu bir şeyin tam tersini iddia etme eğilimidir. Örneğin, gizli bir eşcinsel bira içip kovboy çizmeleri içinde kasıla kasıla gezinerek maço davranışlar sergileyebilir; bu, bilinçsiz olarak erkekliğini gösterme çabasıdır. Yakın zamanda yapılan bir çalışmada, erkek pornografisi filmleri izleyen eşcinsel düşmanlarının, önyargısız erkeklerden daha büyük ereksiyonlar yaşadıkları gösterilmiştir. (Ereksiyonların nasıl ölçüldüğünü merak ediyorsanız,
•Anozognozi•Bilim Teknoloji Mühendistlik
-Bu ilgi çekici bozukluk, sol kol veya sol bacağın felç olduğu gerçeğinin görmezden gelinmesi ya da tamamen inkar edilmesi, ilk defa 1908'de bu durumu klinik olarak gözlemleyen Fransız nörolog Joseph Francois Babinski tarafından anozognozi ("hastalığın farkında olmama") olarak adlandırıldı.
Bu ilginç rahatsızlığın sebebi ne? Tahmin edeceğiniz gibi, anozognoziyi açıklamaya yönelik düzinelerce kuram var.2 Bunların çoğu iki ana kategoride sınıflanabilir. İlki, hastanın felcinin tatsızlığıyla yüzleşmek istemediğini söyleyen Freudcu görüştür. İkincisi, nörolojik bakış açısıdır; buna göre söz konusu inkar, ihmal sendromunun sonucudur. Bu rahatsızlıktan geçen bölümde bahsetmiştik, ihmal sendromu, sol taraftaki her şeye karşı kayıtsızlık durumudur. Her iki açıklama kategorisinde de bir çok sorun var, fakat inkar hakkında yeni kuramlar oluşturmak için kullana bileceğimiz bir sürü anlayış da içermektedirler.
Freudcu görüşle ilgili bir sorun, anozognozi hastaları ve normal kişiler de görülen psikolojik savunma mekanizmaları arasındaki büyüklük farkını -yani sizde ve bende neden bu kadar hafif, ama inkar hastalarında bu kadar abartılı olduğunu- açıklamamasıdır. Örneğin, sol kolumu kırıp belirli sinirleri zedelemiş olsaydım ve bir tenis maçında sizi yenip yenemeyeceğimi sorsaydınız, sakatlığımı biraz küçümseyerek "evet, sizi yenebilirim, kolum giderek iyileşiyor," diyebilirdim. Fakat kesinlikle bilek güreşi yapmayı düşünmezdim. Ya da kolum tamamen hareketsiz bir halde yanımda sallanıyor olsaydı, "burnunuza dokunduğumu görebiliyorum" ya da "o benim erkek kardeşimin kolu" demezdim.
Freudcu görüşün ikinci sorunu, bu sendromun asimetrisini açıklamamasıdır. Bayan Dodds ve diğerlerinde görülen inkar türü, daima zaman vücudun sol tarafında felçle sonuçlanan beynin sağ
Reklam