Niviskar Şener Ozmen destê Sponizayê girtiye û bajar bi bajar welatê Kardoxî( Kurdistanê) gerandiye.
Her jar,her kesayet portreya heleke welatê Kardoxî ye :Portreyên têkçûne, windabûne , tunebûne. Hêst û ramanên wan ne rasterastin, kêm dibin, zêde dibin diguherin ji ber wê bertekên wan jî diguherin.
Tu kes azad nîne: Ji xwe azadbûn, azadanebun ne di destê wan de ye. Sedema hemî tiştan heye, hemî tişt girêdayê hevin, yekin.
Disa jî ne bê hevîne . Yek ji yê herî têkçûyî Yasîn gelek caran divê "Tu têgih ne hêjayî wê ye ku mirov xwe ji bona wê bide kuştin " ( r.165/#299075496 )
Her çiqas Xo(Zaxo), Dê ( Amûdê )û Bad(Mahabad ) hebin jî navend Zex ( Hezex)e navend bakûrê welate . Rexneyên tuj li tevahî tevgera azadiyê a li bakûr dike. Tu bê rêxistin tenê li bakûr heye. Dema dikeve geremola rexneyan dev ji kitekit û sedeman berdide,tenê dibêje 0 derbas dibe.
Dema axaftin an jî tiştek ê zimanê biyanî ( Tirkî, Farisî, Erebî) dixe navde. Wergerê nake. Ango mixabin zimanên serdest bi çend hevokan serdestiya xwe avadikin. Bi min ev ne pirzimaniye . Ev rasterast serdestiye. Ez sewraxt nebûm niviskar çima wa kiriye .
Çîrok, xwe bi honak û zimanê xwe, bi awayekî tinguz diherikî. Ez nîzanim ew hêlên têkiliyên zayendî çima ketin nav de. A rast têkiliyên zayendî gotî pênaseyek sivike. Ev rasterast pornografî bû. Niviskar çima tiştekî wa kir nîzanim. Qey heyfa wî berhema wî nehatibû?. Qey kesekî pêşiya çapê xwendibû, ew şiyar nekir . Û Kevane, nivê nîva berhemê kevane bûn. Ji ber kevana xwêner nikarî bikeve nav berhemê. Koma amedekariya çapê çima mudaxale nekir? Heyfa berhemê.Pirsgirêkên editeyeyê berhemê xwe mezintir bû.
Dîyaspora û Hejarîya kurdan
Fawaz Husên. Kurdekî ji Rojavayê Kurdistanê, ji gundê Kurdo yê li ser Amûdê ye. Nêzîkî pêncî salan e li Ewropayê dijî, yek ji wan nivîskaran e ku bi salan, berheman li edebiyata dîyasporayê zêde dike. Ev pirtûka wî ya şeşan e ez dixwînim. Pirtûk teze vê payîza dereng ji weşanxaneya Avestayê derket. Bo cureya berhemê roman hatiye gotin lê ez dixwazim bibêjim ew vegotin e, bîranîn û rojnivîsk e, ango bêtir nêzîkî van cureyan e. Zimanê pirtûkê wekî hemû pirtûkên wî yên din pirr sade û xwerû ye.
Di berhemên Husên da, meriv dikare bibêje temaya sereke hesreta welêt, bêrîkirina zarokatî û rabirdûyê ye. Hema bêje di her berhemê da nivîskar behsa rojên xwe yên berê, behsa zaroktîya xwe, behsa xortaniya xwe, behsa malbat, heval û hezkiriyên xwe dike. Ev yek, bi gelemperî di edebiyata dîyasporayê da heye. Hema bêje hemû kurdên ku neçarî terka welatê xwe kirine û li Ewropayê ketine pey cih û warekî da ku pê sitar bibin û bikaribin debara xwe pêk bînin, vê rewşê di berhemên xwe da honandine. Lê min di berhemên Fawaz Husên da ev yek zêdetir dît. Ew pêncî salên li welatê xerîbîyê ti carî nikaribûye kela dilê wî dayne, an jî di şûna welatê wî da jê ra bibe welat, bibe sitargeh. Ewropa, ji bo kurdan, bi taybetî ji bo kurdên ku hemû emrê xwe ji welatê xwe dûr buhurandine, tim bûye cihê hesret û bendemayînê.. Ew, ti carî nebûye "welat" nebûye "mal" jî. Meriv heta sibehê behsa vê mijarê û vê têgehê bike, bawer dikim gotin wê neqede.
Di vê berhema Husên da jî em dibînin lehengekî bi navê Feremerz heye. Feremerzê Hejarî, kurdê aware û derbider! (Ew xwe wisa pênase dike.) Di destpêka pirtûkê da em dibînin ku lehengê me ketiye heftê salîya xwe û ji ber ku kesekî wî tune ye, ango ew tik û tenê ye, ew xwe bi xwe rojbûna xwe pîroz dike. Ve yekê pirtûka Marquez
Rexneyeke Derengmayî
"Ewên bûn rêberên me
Çi anîne serê me"
- Cegerxwîn
Edebiyata miletên bindest her tim aliyekî xwe yê kulek heye. Berhemên ku ji nava vê edebiyatê dertên jî herwiha pala xwe didin vê kulekiyê û exleb bi du teşeyan derdikevin pêş: helwesta dijkolonyal û nakokiyên navxweyî. Di edebiyata kurdî de teşeya ewil bi awayekî şênber xuya dike, ango berhemên kurdî yên ku xwedî helwesteke dijkolonyal in, em dikarin bibêjin gelek in. Lê ji bo ya duyemîn zêde mînak tune ne. Yanî nivîskarên kurd di berhemên xwe de, ji xeynî mijarên bi bindestiyê ra eleqedar, cih nedane meseleyên xwe yên navxweyî, berê xwe baş nedane civaka xwe, kêmasî, nakokî û astengiyên di nava xwe da baş tehlîl nekirine, tewr gelek caran, çavên xwe ji wan ra girtine. Ji ber hindê ye belkî rewşenbîrî di nava kurdan da zêde pêş neketiye, lewra rewşenbîr ew kes in ku ji sekna xwe tavîz nadin, bi aliyekî xwe ve li civaka xwe nanêrin, wêrek in û fikr û gotinên wan li gorî "hin aliyan" teşe nagirin.
Ev pirtûka li ber destê me jî hem xwediyê sekneke dijkolonyal e, hem jî xwerexneyek (self-criticism) e di eslê xwe de ku heta niha kêm mînakên wiha çêbûne.
Rêzebûyer, li dor serlehengê bi navê Ferzend û gera wî ya li Amedê diqewime. Ferzend, bi eslê xwe ji Amûdê ye, lê ji ber sedemên polîtîk, wekî gelek kurdan, ew jî di temenekî ciwan de terka welatê xwe dike, wek penaber berê xwe dide Ewropayê. Li wir bi hezkiriya xwe Berfîn Xanimê re dizewice. Zarokeke wan çêdibe bi navê Dara. Piştî çend salan zaroka wan ji ber nexweşiyê dimire. Li ser mirina kurê wan ra zêde wext derbas nabe hevjîna lehengê me Berfîn jî xwe dikuje û Ferzendê bê welat, vêca bê malbat, bê kes û kûs dimîne. Êdî penaberî hew kêrî wî tê, dixwaze beriya mirina xwe carek be jî biçe welatê xwe û ji dûrî ve (ji ber ku qedexe ye nikare biçe)
. Abdülhamid (Osmanlıca: عبد الحميد ثانی, romanize: Abdü'l-Ḥamīd-i sânî; 21 Eylül 1842 - 10 Şubat 1918), Osmanlı İmparatorluğu'nun 34. padişahı, 113. İslam halifesi ve çöküş sürecindeki devlette mutlak hakimiyet sağlayan son padişahtır.Tahtta kaldığı "Hamidiye Dönemi" diye bilinen yıllarda İmparatorluk, dağılma dönemini yaşadı; başta kısa süreli ilan ettiği I. Meşrutiyet ve Kanuni Esasi ile gelen bir özgürlük dönemine, Balkanlar olmak üzere çeşitli bölgelerde çıkan isyanlara ve Rusya İmparatorluğu'na karşı kaybedilen 93 Harbi'ne, kapatılan parlamentoya pek çok siyasi olaya, "istibdat dönemi" de denen basın da dahil çeşitli alanlardaki baskı ve sınırlama dönemine, sonrasında yine kendinin ilan etmek zorunda kaldığı II. Meşrutiyet'e, 31 Mart Ayaklanması'na ve kendinin dağılmayı engelleme başarısına ulaşamayan eğitim, ulaşım ve askeri alandaki reform girişimlerine tanıklık etti. Devrinde, Osmanlı İmparatorluğu'nun 1.592.806 km² toprak ile en çok toprak kaybeden padişahlarından biri oldu.31 Ağustos 1876'da tahta çıktı ve 31 Mart Vakası'ndan kısa bir süre sonra, 27 Nisan 1909'da, tahttan indirilene kadar ülkeyi yönetti. Meşrutiyet yanlısı Yeni Osmanlılar ile yaptığı anlaşma ve diğer yandan Tersane Konferansı'nda toplanacak büyük güçlerden gelecek baskıları engelleme amaçlı Tersane Konferansı'nın başlamasıyla aynı gün 23 Aralık 1876'da ilk Osmanlı anayasasını ilan etti ve böylece ülkenin demokratikleşme sürecini destekleyeceğini belirtmiş oldu.[8] 93 Harbi'nde yenilen Osmanlı'nın sultanı II. Abdülhamid, meclisin yanlış kararlar aldığını iddia ederek 14 Şubat 1878'de bu harbin sonuna doğru meclisi feshetti.
"Bu kitabı Atatürk, ölümünden bir buçuk yıl kadar önce, III Türk Dil Kurultayı'ndan hemen sonra 1936-1937 yılı kış aylarında Dolmabahçe Sarayı'nda kendi eliyle yazmıştır." önsözüyle başlar. Önsözün devamında Atatürk'ün kişiliği hakkında bir şeyler öğrenmiş oluruz: Atatürk önerdiği terimlere gelen eleştirileri hoşgörüyle karşılardı hatta buna sevinirdi. Hepimize örnek olması gereken davranışlardan biri bu. Hayatımızın bir noktasında patron ile lider arasındaki farkları duymuşuzdur, lider gibi görünen patronlar içinde gerçek bir lidere sahip olduğumuz için şanslı bir milletiz. Bu şansın sonucunda da böyle bir esere sahip olduk.
Atatürk sayesinde nasıl terimlere sahip olduk bir bakalım:
Bu’ud – boyut
mekan – uzay
satıh – yüzey
kutur – çap
nısf-ı kutur – yarıçap
kavis – yay
muhit-i daire – çember mümâs – teğet
zâviye – açı
re’sen mütekabil zâviyeler – ters açılar
zâviyetan’ı mütabâdiletân-ı dâhiletan – iç ters açılar
kaaide – taban
ufkî – yatay
şâkulî – düşey
amûd – dikey
zâviyetân-ı mütevâfıkatân – yöndeş açılar
va’zîyet – konum
mustatîl – dikdörtgen
muhammes – beşgen
müselles-i mütesâviyü’l-adlâ’ – eşkenar üçgen
müselles-i mütesâviyü’ssâkeyn – ikizkenar üçgen
şibh-i münharif – yamuk
mecmû – toplam
nisbet – oran
tenasüb – orantı
mesâha-i sathiyye – alan
müştak – türev
müsavi – eşit
mahrut – koni
Merheba canîk û camêrno,
Helbest cimbûşa rengan a jiyanê ye. Mirov nikare tenê bi yek pênaseyê helbestê rave bike. Lewre helbest xwediyê hezar wateyan e. Helbest, neynika hundirê mirov e, ya girîng ew e ku mirov çawa lê binêre. Her kes dikare çar pênc risteyan birêse û bibêje ev helbest e lê tu bi van nabî helbestvan. Wate her kes nikare bibe helbestvan. Li gor nêrîna min nivisandina helbestan qabiliyeteke xurt dixwaze. Belê belê... Ehmed Huseynî, helbestvanê gewre ya wêjeya kurmancî ye. Kesekî rewşenbîr û zana ye. Hunerê ne tenê bo hunerê dike, hunera xwe ji bo milletê xwe jî didomîne. Xwedê hêz û quwetê bide wî û qelema wî .Berhema li ber destê min bi giştî helbest, gotar, ceribandin û hevpeyvînên wî dihewîne, kitêb ji hezar rupelê pêk tê. Ehmed Huseynî bixwe helbest e, xwîna ku di demarê wî de diherike jî ji bo wî bûye hibr. Dema ku em bala xwe didin helbestên wî her çiqas bi kêşeya serbest hatibe nivîsandin jî li gor helbestên iroyîn, xwediyê wateyeke kûr e û çêjeke bêhempa di nav xwe de dihewîne. Her wiha bêhna wêjeyê jê tê ku ev bi me dide nîşan Huseynî, di warê helbestê de qelema wî pir xurt e. Gelemperî her helbestê de bikaranîna hûnerên edebî xwe dide nîşan. Huseynî, temayên curbicur bikar aniye her wiha em dibînin ku ilhamê pir ji xwezayê û ji bajarê xwe yê Amûdê standiye. Piranî her hestê ku jiyaye bi awayeke hostetî nivîsîye. Mirov dema ku helbestên wî dixwîne dibêje ka her tim dubare dike lê bi min piranî helbestên wî de heman êş dubare dikir. Huseynî, di warê pexşanê de jî kurmanciyeke sade û herikbar bikartîne. Weke ku Rilke dibêje: "Ma gelo di nav kavilên ziman de kulîlk dikarin geş bibin?"
Ehmed Huseynî bı hostetî ev daye ber çavan. Gelek tist hene ku mirov qal bike lê evqas bes e . De bi xatirê we .
