Anneannem ne benden ne de başkasından ilgiden öte hiçbir şey istememişti. Kimseye parasal açıdan yük olmamıştı. Aslında onun parasını hep bizler, çocukları yemiştik. Ona ait evleri, konakları, arsaları, onları bitirince de evinin içindeki antikaları, resimleri, hilyeleri satıp, hem ona bakmış, hem de kendi yolumuzu bulmuştuk. Hiç hesap sormamıştı. Hiç şikâyet etmemişti. Ama dırıltısı da hiç bitmemişti. Bizden hep ona veremeyeceğimiz bir şeyi, zamanımızı ister dururdu. Başka şeyler isteseydi ne kadar kolay olacaktı. Ne yazık ki annem, ben ve çocuklarım, bizler ego çingeneleriydik. Vaktimizden ve kendimizden başka her şeyi vermeye hazırdık da, bir anlık zaman, bir yudum ilgi nedense çok zor kopuyordu dağarcığımızdan.
Zeytin yapraklarının beyaza çaldığı bir mevsimde, bir kıyı kentinde buluşmak istemiştim İhsan’la. İhsan yoktu, öyle bir kıyı yoktu, zeytin dalları da..
Bu kitap, temel olarak şunu söylüyor: “Hayvanları zihninizde büyütmeyin; onlar düşündüğümüz kadar gizemli ya da insana yakın bilinç yapısına sahip değiller.” Yazar, kitabın neredeyse her bölümünü deneysel verilerle destekliyor ve oldukça ciddi bir akademik çerçeve kuruyor. Bu nedenle bence kapak ve kitap ismi, içerikteki bu yoğun akademik yönü biraz perdeleyen, hatta kitabı ilk bakışta olduğundan daha “hafif” gösteren bir unsur olmuş.
Anlatım dili yer yer fazlasıyla akademik ve bağlamların çoğu doğrudan deneyler üzerinden ilerliyor. Bu kadar deney odaklı olması kimi noktada yorucu ve tekrar hissi veren bir okuma deneyimine dönüşebiliyor. Okurken bazı bölümlerde sıkıldığımı da itiraf etmeliyim. Daha anlatısal bir bağ, biraz daha akış hissi olsaydı çok daha keyifli olabilirdi.
Buna rağmen kitabın değerini göz ardı etmek mümkün değil. Büyük bir emek, yoğun bir bilimsel birikim ve hayvan davranışlarına dair disiplinli bir yaklaşım var. Hayvanlara romantik bir yerden değil, bilimsel bir yerden bakmak isteyen herkes için oldukça güçlü ve güvenilir bir kaynak niteliğinde.
Genel değerlendirmem: Keyifli değil ama kıymetli bir okuma. Bilimle ilgilenenlere ve hayvan davranışını idealize etmeden anlamak isteyenlere özellikle öneririm.