Sofie'nin Dünyası / Jostein Gaarder1000k
Felsefe veya felsefe tarihi dediğimiz zaman çok geniş bir kavram haritasını ve çok uzun-detaylı bir tarih sürecini beraberinde getirmektedir. Bu bağlamdan okuduğumuz kitaba baktığımızda, kitap kesinlikle yetersiz ve eksik kalmaktadır. Bunun yanında kitabın roman oluşuda kitabı daha spesifik konulara değinmeyi zorunlu kılmaktadır.
Buna rağmen kitap felsefeye ilgi duyanların okuyabileceği, eğlence ve merak duygularını birlikte sunarken okuyuculara da bilgi vermek noktasında son derece başarılı olduğunu söylemek mümkündür.
Bu incelemede kitapta yer alan karakter ve kurgu detaylarını kitabın okuyucularına saklamak daha uygun olur diye düşündüm. Kitabın felsefi tarafına gelecek olursak, Hint-Avrupa geleneğinin içinde var olan Hint, Fars, Latin, Germen ve İslav kültürlerinin felsefe tarihlerini ve düşünce dünyalarında ki benzerliklerin günümüze nasıl geldiğini ve hangi evrelerden geçtiğini okuyuculara sunmaktadır. Ayrıca batı öznelinde gelişen bu süreç , diğer kültür ve medeniyetlere değinilmeden okuyuculara aktarılmıştır.
Özet olarak Antik Yunan' da mit ve efsaneleri eleştireren doğa filozofları (Thales ve Demolritos) zaman içinde Sofistleri sonrasında ise Sokrates, Platon ve Aristotales'i ortaya çıkarmıştır. Büyük İskender dönemi ile sınırların ortadan kalkması, Yunan,Mısır, Babil, Akdeniz, Pers ve Hint kültürlerinin birbirleriyle etkileşmesiyle Helenistik dönem ortaya çıkmıştır. Keza Hint-Avrupa kültürünün içinde yer alan toplumlara baktığımızda , bu toplumların inanç anlayışlarında dünya tasavvurlarında, mit ve destanlarında oldukça benzerlikler görülmektedir. Sami kültürünün içinden çıkan Hristiyanlığın, Helenistlik felsefeden etkilenip batı çoğrafyasında genişleyerek karşılık bulması Geç Antik Çağ' ın (Cicero, Seneca, Aurellius) oluşmasını, sonrasında Roma
Jostein Gaarder sevdiğim için aldığım bu kitabı Aurelius Aigustunus'un eski sevgilisinin yazdığını okuduğumda gelen şoku anlatamam wosjwowjpwak
Jostein üstat bir gün sahafta el yazma eserlerin arasında latince bir mektup bulur ve ufaktan okumaya başlayınca bu mektubun bildiğimiz ünlü Augustinus'a yazıldığı fark eder. Ve daha önce Augustinus'un itiraflarını okuduğundan ötürü mektubu yazan Floria Aemilia'nın kim olduğunu hemen anlar. Daha sonra da bu mektubu edbeiyata kazandırması gerektiğini düşünüp Latince'den Norveççe'ye çevirir. Benim okuduğum ise Norveççe'den Türkçe'ye çevrilmiş versiyonu.
İbretlik bir mektup. Tavsiye ederim.
Reklam
MutlulukAugustinus
Aurelius Augustinus inançlı bir annenin etkisiyle hayatını dine adayarak geçirmiş bir filozof ve teolog. Maniheizm dinini bitirebilecek kadar da hristiyanlığa hakim ve retorik ustası bir aziz.
De Beata Vita (Mutlu Yaşam Üzerine) kitabında bilgelik arayışı ile mutluluk arayışındaki bağlantıyı ortaya çıkarıyor aziz. 4 bölümden oluşan eserde 1. bölüm haricinde ailesiyle yapılan mutluluğu arayış söyleşisinde gerçek mutluluğun Tanrı'ya inanmakla mümkün olabileceğine vurgu yapıyor.
Şüpheci (Academica) inanışa sert ve alaycı yaklaşan Augustinus'un bu eserde annesine olan hayranlığı dikkat çekiyor. Dindar bir Hristiyan olan anne felsefi açıdan da oldukça donanımlı.
Tüm aile ile aynı şekilde düşünmese de Augustinus retorik eğitiminin de etkisiyle kardeşlerini ikna edebiliyor. Skolastik düşüncenin hakim olduğu bir çağda yaşayan Augustinus dönemine ilham olmuş bir karakter.
Ön bilgi: Pre-sokratik dönem filozofların düşünceleri hakkında gerekli bilgileri edindikten sonra ilk çağ felsefesini sistematik hâle getiren Platon ve Aristoteles okuma serüvenimde, Platon serisini bitirmiş bulunmaktayım. Nitekim Aristoteles serisi bittikten sonra ise felsefe tarihinin kronolojik sıralamasını, önemli filozof ve eserlerini baz alarak okumalarıma devam etmeyi, mamafih İslam felsefesini de kronolojik sıradan bağımsız olarak ele alıp okumayı planlıyorum.
Detaylandırırsak:
Aristoteles'ten sonra Helenistik felsefeden Seneca, Epiktetos, M. Aurelius, Plotinus... Orta çağ felsefesinden Augustinus, Boethius, T. Aquinas... 17. Yüzyıl felsefesinden Descartes, Spinoza, Leibniz, T. Hobbes, J. Locke... 18. Yüzyıl felsefesinden G. Berkeley, D. Hume, İ. Kant, J. J. Rousseau... 19. Yüzyıl felsefesinden Hegel, Marks, A. Comte, Bentham, Mill, Schopenhauer, Nietzsche... 20. Yüzyıl felsefesinden Bergson, J. Dewey, B. Russell, Heidegger, Sartre, A. Camus... İsimlerini daha sayamadığım birçok filozofun da içinde bulunduğu felsefe tarihi okumalarına devam...
Platon serisi hakkındaki düşünce ve incelemelerim:
Öncelikle bu seriyi okumak benim için bir zevkti. Serinin diyaloglar üzerinden şekillenmesinden ötürü de kendimi bizzat konuşmaların geçtiği mekân ve zamanlarda buldum diyebilirim. Kimi diyaloglarda konuları tartışırken, kimi konularda güldürmüşlerdir, kimi konularda ise dahil olma isteği oluşmuştur bende. Kısacası M.Ö 5. Yüzyıl Atina'nın havasını tatmak bir başkaydı.
Bir yandan Sokrates'in Savunması'nda bir grup Atinalının iftira ve suçlamalarına maruz kalıp cezalandırılan Sokrates, diğer yandan Kriton eserinde dostu olan ve kendisini kurtarmak için seferber olup ikna etmeye çalışan Kriton'un olmasına, Devlet adlı eserde ideal devlet ve yönetim biçiminin
Hayat Kısa, Floria Ameilia'nın, aşık olduğu ancak ruhunu kurtarma çabasıyla Papaz olarak hayatına devam eden; bu nedenle kendisinden ve oğlundan vazgeçen Aurelius Augustinus'a yazdığı mektup. Augustinus’un “İtiraflar” kitabına cevaben ilettiği uzun mektup boyunca, haksızlığa uğramış bir aşık bir kadının, haklı feryadını, felsefik öğelerle süslü şekilde bulmak mümkün. Elbette Jostein Gaarder’ın kaleminin farkıyla…
Hayat Kısa, bir kadının sevgilisine yazdığı bir mektup aslında, Floria Ameilia'nın Aurelius Augustinus'a yazdığı mektup. Augustinus MS 354'te Roma İmparatorluğunda Hristiyan bir anne ve Pagan bir babanın oğlu olarak dünyaya geliyor. Felsefe, Pagan, Manizm arasında geçen yıllardan sonra Hristiyanlığı kabul ediyor. Hristiyan olduktan sonra da kaybettiği yılları kayıp olarak görüp bu yıllarda yaptığı tüm hataları, arayış sürecini "İtiraflar" adlı bir kitapta topluyor. Bu kitap hem batı hem de Hristiyan felsefesi için önemli-yol gösterici bir kaynak. Hâlâ kitabın konusuna gelemedim ama az kaldı. Augustinus kendini, özellikle 20li yaşlarda, dünyevi zevkler peşinde koşan biri olarak tanımlıyor. Bu sırada bir kadın ile uzun süreli bir birliktelik yaşıyor ve ondan bir oğlu oluyor. Yıllar sonra yazdığı İtiraflar'ın büyük bir kısmı da bu süreç ile ilgili. İşte bu kitap, yani Hayat Kısa, Augustinus'un İtiraflar'ını okuyup kendine haksızlık yaptığını düşünen sevgilisi Floria'nın ona mektubu. Birara toparlayamayacağım sandım.
Ama bunları yazmazsam kitabın konusundan da bahsedemezdim. Etkileyici, yargılayıcı, bolca "kendince haklı isyan içeren ve haksızlığa uğrayan bir kadın"ın sözleri. Sevdiğini yitiren bir kadının ağıtları. Augustinus'u sorgularken, aslında Augustinus'un sığındığı inancı sorgulayan bir metin. Özellikle bu konulara ve tarihi metinlere meraklı kişilere tavsiye ederim. Önceden İtiraflar'ın okunmasına gerek yok (yaklaşık 650 sf). Çünkü cevaben yazılan mektupta, İtiraflar'daki ilgili bölümler verilmiş.
Reklam