turgay baltacı
@baltaciturgay
1984'ü yıllar sonra tekrar gözden geçirirken -özet bir biçimde okurken- daha sonra öğrendiğim aşağıdaki Antik Yunan masalının 1984 kitabı için çok güzel bir metafor olduğunun farkına vardım.
PROKRUSTES'İN KARYOLASI
Prokrustes, Antik Yunan masallarında bol miktarda bulunan mitolojik canavarlardan bir canavar, bir psikopat ve bir canidir! Atina'ya giden yol üzerinde babadan kalma bir mekan işletir. Gözüne kestirdiklerini evinde misafir eder, yedirir, içirir ve yatıya kalmalarını sağlar. Sonra, misafirini o meşhur paslı karyolasına yatırır. Bu paslı karyola ya da yatak, milimi milimine Prokrustes'in boyuna göredir. Eğer misafir kısa boylu güdük bir kimse ise, canavar onu kollarından bacaklarından çeke çeke uzatır ve yatağın boyuna denk getirir. Eğer biçare misafir, uzun boylu biriyse, o zaman da, yataktan dışarıya taşan kısımlarını keser, adamı kısaltır. Bazen de, uzunlardan kestiği parçaları, çeke çeke yeterince uzatamadığı kısalara diker!
Prokrustes’in yatağı, tek tipçiliğin, kişilere, toplumlara ve nesillere aynı bakış açısını, aynı düşünme(me) biçimini, cebren kabul ettirmenin, başka türlü fikir üretmeye izin vermemenin, herkesi resmî ideolojinin belirlediği birine—ki bu genellikle o resmî ideolojiyi belirleyen kişidir—benzetmeye, onun gibi düşünmeye, onun gibi inanmaya, hatta onun gibi giyinmeye zorlamanın, Antik Çağlardan günümüze kadar gelmiş en çarpıcı simgesidir.
Hangi tür kitapları seviyorsun?
🔎 Polisiye
💕 Romantik
🚀 Bilim Kurgu
🏰 Fantastik
📖 Klasik
🧠 Kişisel Gelişim
🏛️ Tarih
😱 Gerilim
İhsan Oktay Anar'ın bu kitabı henüz 32 yaşında yazdığını biliyor musunuz? O ilk sayfalardaki kelime haz(i)nesinin 32 yaşındaki birine göre fazla iddialı olduğu söylenebilir. İç içe geçmiş onca öykü sonunda tek bir yere bağlanıyor. Yazarın karakterleri farklı zaman dilimlerinde karşılaştırma yeteneği de takdire şayan. İnsan kendine dair bir dolu şey buluyor kitapta; düşünmek , var olmak ve hiçlik gibi.
Ayrıca 1600'lü yıllarda İstanbul'un en iyi meyhanelerinin Samatya , Galata ve Fener'de olduğunu ve yine o yıllarda ; insanlara keyif veren 4 maddenin: kahve, tütün, şarap ve ot olduğunu ifade eden kitap.
Yazar Milenko Yergoviç Saraybosna Marlborosu'nu 1994 yılında yani henüz savaş devam ederken (1992/Şubat - 1996/Nisan) yazmış. Bu sebepten midir bilinmez kitapta anlatılan hikayeler bana pek geçmedi. Kitapta iç savaş sürecinin detaylarını görmek isteyenler hayal kırıklığına uğrayabilir. Yergoviç kitabında bizi gerçek ve kurgusal hikayelerin ortasında hem edebi hem de insani (duygusal, düşünsel) olarak doyurmaya çalışmış. Edebi yönden başarısı göze çarpmaktadır diyebiliriz. Ama o kadar fazlası değil. Keyifli okumalar.
Savaşa dair kitap dışı bilgiler aşağıdadır.
Tarihin en kanlı savaşı olarak anılan en uzun kuşatmalardan biri olarak tarih sayfalarındaki yerini alan Saraybosna Savaşı'nda ortaya çıkan tablo yıkımı gözler önüne seriyor. Binlerce insanın öldüğü soykırımda günümüzde bile cenazeler gömülmeye devam ediyor. İşte savaşın tablosu;
-22 Temmuz 1993 tarihinde 3777 bomba patladı.
- 10 bin bina parçalandı.
- 100 bin bina ve 500 bin insan
savaştan zarar gördü.
- Binaların yüzde 23'ü ciddi hasar alırken, yüzde 64'ü hafif hasar aldı.
- Saraybosna'da bu dönemden hasarsız olarak kurtulan bina oranı %13 olarak belirlendi.
- Savaşta hayatını kaybeden sivil ve askerlerin sayısı tahmini olarak 150 bin ile 260 bin olarak belirlendi.
- 28 bin Boşnak, 14 bin Sırp ve 6 bin Hırvat askeri savaşta hayatını kaybetti.
- 17,689 kayıp kişiden, sadece 999 tanesine ulaşıldı.
- Savaşta öldürülen çocuk sayısı 17 bin olarak kayıtlara geçerken, savaş boyunca yaralanan çocukların sayısı 35 bini buldu.
- 1991'den bu yana 4 milyon kişi yer değiştirmek zorunda kalarak, evini terk etti.
