Baran Şen
@baransen
Kitabın eksik olduğu ama değerinden bir şey kaybettirmeyen alanlar var: Troçki-Stalin kavgasını sınıfsal özünden bağımsız olarak kişi kavgasına indirgemesi, bürokrasinin rolünü görememesi, açıktan Kemalizm taraftarlığını bağırması, Türkiye'nin o dönem attığı her adımda üstün bir ahlaki davranış motivasyonu olduğunu iddia etmesi vb. Tüm bunlar kitabın değerini azaltmıyor çünkü bu kitap Sovyetler Birliği ve Sol Muhalefet tarihine daha önce hiç bakılmayan bir pencereden bakma şansını veriyor. Troçki'nin Türkiye günleri ve Sol Muhalefet faaliyetlerinin başka bir yerde daha önce görmediğim ayrıntıları bu kitapta mevcut. Bu nedenle konu ile ilgili herkesin oldukça faydalanacağı bir eser kesinlikle. Troçki-Stalin meselesinin ortaya çıkışı ve sonraki seyri ile ilgili ayrıntılı okuma yapmak isteyenler, şu kitaplar üzerinden daha ayrıntılı ve doğru sonuçlara ulaşabilirler: Moshe Lewin-Lenin'in Son Mücadelesi, Tony Cliff-Lenin(4 ciltlik biyografinin ilgili kısımları), Mehmet İnanç Turan-Yıkıntının Tarihi ve Teorisi
Reklam
Anlamsız bir son nedeniyle kitaptan alınan tat bir hayli azalıyor ve kitap bittiğinde hatırlattığı acı bir tat oluyor. Çok daha iyi olabilecekken kendi kendini bitirmiş bir kitap maalesef.
Kitaptaki öykülerin çoğu hem edebi açıdan hem de içerik açısından boş. Yazar ismine bakmadan okunsa, Hristiyan misyonerlerin dağıttığı bir kitap sanılacak derecede dini öğretilerle dolu. Her öykü, pasifizm üzerine güzellemeler için yazılmış. Öykülerin ana fikri, Tolstoy'un dönemindeki politik mücadele yöntemi üzerine düşüncelerinin bir özeti niteliğinde. Klasik dini mucizelere örnek öykülerden oluştuğu için de tüm öykülerin sonu belli. İyi olanın, tokat yedikten sonra diğer yanağını çevirenlerin hep kazandığı bir dünya "gerçekliği" yaratılmış ve bu hayatın gerçekliğinden uzak anlatı, kitabı oldukça tatsız bir hale sokuyor. "Ve sonsuza dek mutlu yaşadılar"dan öteye gidemeyen, çoğu çocuk masalından daha güdük öykülerin yer aldığı bu kitap tam bir hayal kırıklığı.
Diyalektik materyalizme ve tarihsel materyalizme giriş için mükemmel, basit bir dille ve açıklayıcı örneklerle dolu bir kitap. Felsefeye yabancı ama ilgili okuyucular, materyalizm hakkında öğrenmek istedikleri çoğu şeyin cevabını bu kitapta bulabilirler.
Kitap, konularını, Marksizm'e en çok gelen eleştiriler üzerinden oluşturmuş ve birçok eleştiriye cevap vermek amacıyla yazılmış. Teorik sorulara yazarın verdiği cevaplar kısmen tatmin etse de mesele işçi devrimlerine geldiği zaman yazarın eksikliği gün yüzüne çıkıyor. İşin salt teorik yanıyla ilgilenen ve politikanın yapıldığı pratik alanı bilmeyen tüm Marksist "aydınlar" gibi mesele işçi devrimlerinin pratiğine geldiğinde yazar maalesef çuvallıyor. Teorinin pratiğe uygulanmasında karşılaşılan zorluklar, kimi zaman bir adım ileri gidebilmek için iki adım geri gidilmesi gerekliliği yazarın ilgi alanı olmadığı için tepeden bir bakış açısıyla bu deneyimler toptan reddediliyor. Özellikle Sovyetler Birliği ve Doğu Avrupa örnekleri, kitapta salt negatif yönleriyle yer alıyor ve Stalinizm, Leninizm'in sonucu gibi gösteriliyor. Leninizm'in tahribi üzerinden yükselen Stalinizmin yaptıkları Lenin'in yanlışları hanesine ekleniyor. Stalinizm ideolojisinin Sovyetler Birliği'nde proletaryanın çıkarları yerine bürokrasinin çıkarlarına göre adım atılmasının ideolojisi olduğu gerçeği es geçiliyor ve buradan da Stalin öncesi Lenin dönemin sevapları, Stalin ve sonrasının günahları yüzünden görmezden geliniyor. Kitabın cevap aradığı sorular pratik alana yoğunlaştıkça, yazar daha da batıyor ve Marksizm'in içinden sosyal demokrasinin çıkacağını yumurtluyor. AB sosyal demokrat partileri tarzı, özünde kitleleri kapitalizm ile barıştırmak ve büyük işçi hareketlerinin sistemi devirme perspektifini köreltmek olan partiler Marks'ın gösterdiği esas yol olarak sunuluyor. 20. yüzyıl Marksist hareketlerini Stalinist olan ve sosyal demokrat olan şeklinde ayıran yazar, üçüncü bir akımı, Stalinizm tüm tahrifatlarına karşı Leninizm'i savunan Troçkizm'i gündemine dahi almıyor. Yazar ilgi alanını salt
Reklam