Uzunca bir süre oldu sanırım bu kitap radarıma gireli. Nihayet okuma fırsatı buldum, zaten incecik bir kitap. Bir oturuşta bitirmek mümkün.
Kitabın adında da geçen Bayan Ming, Çin'de erkekler tuvaletinde çalışan yaşlı bir kadın. Kitabın anlatıcısı konumundaki yabancı adam onunla başta Çince pratik yapmak için konuşmaya başlıyor ama kadının on çocuğu olduğundan bahsetmesi durumu değiştiriyor. Zira Çin'de o sırada ve uzun süredir tek çocuk politikası yürürlükte. Kadın her anlattığı çocuğunun ilgi çekici hikayeleri ile bir gerçek bir yalan gibi gelen bir hayat hikayesi.
Kitaplarını, dilini ve kitap kapaklarını çook sevdiğim bir yazar. Kapağından etkilenip bu kitabını hemen okumak istemiştim. Kısacık ama sımsıcak bir kitap. Tuvalet temizleyicisi Bayan Ming ve iş adamının sohbetini anlatıyor. Olay Çin’de geçiyor. Bayan Ming 10 çocuğundan bahsediyor. Ama bu mümkün müü? Değiil. Çünkü Çin’de çok katı biçimde tek çocuk yasası var. Adam içten içe inanmıyor ama Bayan Ming’in sohbetini o kadar çok seviyor ki işlerini ona göre ayarlıyor, her fırsatta gidip onunla sohbet ediyor. Ve sonra anlaşılıyor ki kadının hayal gücüyle kurduğu bir dünya var. Bu aslında yalan değil. Yasaklanan hayallerini düşlerle gerçeğe dönüştüren bir kadın. Tek kızı da ona yardımcı oluyor sadece. Ve bu kadın iş adamını da etkiliyor, daha önce etkilediği kişiler gibi… Kısa ama uzun etkiler bırakan bir kitap. İncelememi kitaptan sevdiğim bir sözle bitireyim. “Mutluluk her şeyin gerisinde saklanmıştır, onu oradan söküp almayı başarmak gerek.”
Öncelikle kitabın son derece akıcı olduğunu söylemeliyim. Daha ilk sayfalardan itibaren beni içine çekti ve sürekli merak duygusunu canlı tuttu. Her bölümün ardından bir sonraki sayfaya geçmek istedim; hikâyenin sonunda neyle karşılaşacağımı büyük bir heyecanla bekledim. Açıkçası finalin bu şekilde olacağını hiç ama hiç tahmin etmemiştim.
Bayan Ming karakteri ise kitabın en sevdiğim yönlerinden biriydi. Bilgeliği, olaylara yaklaşımı ve anlattığı hikâyelerle okura yalnızca bir hikâye sunmuyor, aynı zamanda hayat üzerine düşündüren pek çok öğüt veriyor. Kitap boyunca karşıma çıkan sözler ve dersler zaman zaman durup düşünmeme neden oldu.
Éric-Emmanuel Schmitt, sade ama etkileyici bir anlatımla yalnızlık, hayaller, umut ve insanın kendine kurduğu dünyalar üzerine dokunaklı bir hikâye ortaya koymuş. Kısa olmasına rağmen okuduktan sonra zihinde iz bırakan, üzerinde düşünmeye devam ettiğim bir kitap oldu. Hem sürükleyici bir hikâye okumak hem de satır aralarında güzel hayat dersleri bulmak isteyenlere gönül rahatlığıyla tavsiye ederim.
Bayan Ming!
Öncelikle şunu söylemek isterim ki kitap çok kısa ama anlamlı bir kitap. İnsanın baskı altında olduğunda ortaya çıkan kaçma duygusunu iki şekilde göstermeye çalışmış:
Birincisi, zihinsel bir kaçış hayallerimize sığınma olarak karşımıza çıkıyor ikincisi de fiziksel olarak mekan değişikliği ile karşımıza çıkıyor. Kitap Bayan Ming’in hayat felsefesini yansıtıyor aslında ve o kadar güzel cümleler kullanıyor ki durup düşünmek gerekiyor. Kitabın içeriğine fazla değinmek istemiyorum ama bence okuması zevkli ve bir solukta okunacak bir kitap. Aslında okuduktan sonra zorluklar karşısında biz nasıl yöntemlere başvuruyoruz diye düşünmeden edemiyor insan. **
Yalnızlık • Bellek • Umut
Çin’deki tek çocuk politikasının yalnızlık ve insanın hayatta kalmak için kurduğu içsel dünyalar üzerine bir anlatı. İncecik bir kitap fakat kocaman bir hüzün. Schmitt insan ruhunun sessiz yerlerine dokunuyor. Ve kitap bitince aklınızda şu kalıyor:
Ya bizi hayatta tutan şey, anlattığımız hikâyelerse?
İnsan bazen sahip olduklarıyla değil, özlemini duyduklarıyla yaşıyor.
Bu nasıl sıcak bir dil
Bayan Ming'in Hiç Olmayan Çocuğu benim için kısa hacmine rağmen büyük duygular taşıyan bir romandı. Éric-Emmanuel Schmitt son derece naif, sade ve akıcı bir dil kullanıyor; kitap sanki bir roman değil de iki insan arasında geçen uzun bir sohbet gibi ilerliyor. Özel hayatındaki kırgınlıklardan uzaklaşmak için Çin'e gelen Fransız anlatıcının Bayan Ming ile kurduğu dostluk, kültürler arasındaki farklılıkların ötesinde insanın anlaşılma ihtiyacını gösteriyor. Kitapta beni en çok etkileyen şey ise Bayan Ming'in çocuklarından bahsederken kullandığı sevgi dolu dil oldu. Sayfalar ilerledikçe bunun sadece bir aile hikâyesi değil, insanın umut etme, kendine bir anlam yaratma ve hayata tutunma biçimi olduğunu hissediyoruz. Ayrıca Konfüçyüs düşüncesinin romana yerleştirilme şekli çok başarılı; felsefe bir ders gibi anlatılmıyor, günlük konuşmaların içine doğal bir şekilde karışıyor. Bu yüzden kitap hem düşündürüyor hem de insanın içini yumuşatıyor. Bende kalan duygu hüzünden çok şefkat oldu. Kısacık bir metnin içine bu kadar sevgi, bilgelik ve insanlık hâli sığdırabilmesi kitabı benim gözümde özel kılan şeydi.