Caner Toptaş
@benedebiyattanibaretimm
Bu kitap bir Ermeni aydını tarafından 1934 yılında ABD’de yayınlanmış.
Türk tezlerini haklı çıkaran bir kitap olmamakla birlikte (yazarımız bir Ermeni milliyetçisi) Türk-Ermeni sorunu konusunda Taşnaksutyun örgütünün hangi yanlışları yaptığını, bu yanlışların nasıl felaketlere neden olduğunu anlatıyor.
Haliyle kitap Taşnaklar ve birçok Ermeni tarafından hoşuna gitmeyecek bilgiler içeriyor.
Taşnaklar yalnızca Türkleri değil Ermenileri de katlettikleri için bu kitabı dünya kütüphanelerinden yok etmeye, tarihi silmeye çalışırlar ancak bir şekilde kitap günümüze kadar ulaşır.
Tarihi bir belge ve kanıt olması açısından önemli bir kitap.
Reklam
Taşnaksutyun daha sonra Türkiye’ye karşı yaptıkları isyanlarlarda Kürt liderleri ile işbirliği yapmaya çalıştı. Bunlar taraftarlarını Kürtlerin başarılı olması halinde Türk Ermenistanı toprakları üzerinde Ermeni haklarını tanıyacaklarına inandırdılar. Kürtler aynı toprakların kendi milli programlarının bir bölümü olduğunu iddia ederken böyle bir inancın hiçbir temeli yoktu.
Taşnaksutyun Kürt davasında esnemek için her şeye inanan saf taraftarlarından binlerce dolar para topladı. Kürtler sonunda 1928’de mağlup oldular. Net sonuç: Taşnaksutyun için çok gerekli propaganda, Ermeni işçilerinin zorla kazandığı paranın çarçur edilmesi ve Türkiye’de kalan Ermeniler ile ilgili olarak Türk hükümeti tarafından daha baskıcı tedbirlerin alınması.
Taşnaklar tekrar Bolşevikler tarafından mağlup edilinceye ve ülkeden sürülünceye kadar çok kan aktı. Bu iç savaş hemen hemen üç ay sürdü ve Ermenistan’a on binlerce cana mal oldu.
Taşnaksutyun’un Türk Ermeni bölümünün liderleri Türkler savaşa girdiklerinde Türk davasına sadık kalacakları hakkındaki vaatlerini yerine getirmediler. Kafkasya’daki Taşnaksutyun’un üstünlüğü vardı. Rus hükumetinin çıkarları doğrultusunda faaliyet gösteriyorlar ve savaşın Türkiye’deki Ermeniler için meydana getirdiği siyasi tehlikeleri tamamen göz ardı ediyorlardı. Sağduyu bir kenara atıldı; hatta Erzurum’daki kongrelerinin almış olduğu karar bile unutuldu ve Kafkas cephesinde Türklere karşı savaşmaları için Ermeni gönüllülere bir çağrı gönderildi.
1905’te Sultan Abdülhamid’in hayatına kastetmek Türk Ermenistanı adına Ermeni ihtilal federasyonu’nun ihtilal teşebbüslerinin son olayıydı. Bu, Taşnaksutyun’un muhteşem ama nafile faaliyetlerinden bir başkasıydı. Bunun başarısı Ermeni davasına yardımcı olmazdı; başarısızlığı, muhtemelen halkımızı daha büyük felaketlerden kurtardı.
Taşnaksutyun ise diğerlerinin tecrübelerinden hiç ders almayacaktı. Doktrini “bağımsızlık yalnızca katliamla kazanılır ve Sultan’ı Ermeni halkını katletmeye daha fazla tahrik et, bu otonomi için iddialarımızı daha güçlü ve Avrupa müdahalesi için umudu daha büyük bir hale getirecektir” idi.
Reklam