kiskanilacak ozelliklerim:
1- arkadas ortami: arkadas ortamimin cok genis oldugu soylendi genelde. bu iyi bir sey olarak yorumlandi ama ben o sekilde gormuyorum. birkac istek ustune ekledim. cogunluk her zqman iyilik degildir bu dipnotu unutmayın.
2- basari: hemen hemen her konuda bir isteğim, ya da basarim oldugu soylendi. ben bunu kabul ediyorum ve evet gercekren kiskanilavak bir ozellik olarakta goruyorum.
3- guzellik: normalde dis gorunusle ilgili bir seyi yazmazdim ama buna baya yogun istek geldi. guzel oldugum soyleniyor. harici yorumsuzum.
4- sosyallik: sosyal anlamda gelismeye acik oldugum ve bununla iliskili cok cabuk arkadas edindigim, insanlarin da benimle konusmayi sevdifi ve istedifi soylendi. gercekren de sosyal bir insanim hic gucluk cekmem.
5- samimiyet: sosyal ortamim, ozguvenim ve kendime olan tam guvenim vesilesiyle bu oluyor. bir de biraz cevreyi umursamiyorum ne dusuneceklerini bilincli bir bicimde hesap etmeyerek davrandigim icin davranislarim dogal ve samimi geliyor. insanlarla cabuk samimiyet kurarim.
6- sosyal maske: bunu asena soyledi. sosyal anlamda kendimi gizlemeyi basariuormusum. bu kiskanilavak bie ozellik degil bana kalirsa ama yine de o oyle gordugu icin yazdim. yerinde gizlilik guzeldir.
7- kitap yazma: bunu da asena dedi. kiskanilavak ozellikmis.
8- piercing: yine dis gorunusla ilgili bir sey aslinda. birkac piercingim vardi ama su an guncel olarak tek bir piercingim var.
9- derin dusunme: dusuncelerim sahiden derinlikli bir boyutu tasiyor. sacma seyleri kafaya takmanin etkisi cok yuksek muhtemel olarak lakin bu benim hayata karsi yuzeysel kalmadigimin gostergesi oldugundan oturu buraya kendi istegimle ve dis isteklerle girmeye en dok hak kazananlardan.
10- disadonukluk: samimiyet ve ozguven birlesimiyle ortaya boyle bir sey aciga
İlkokul çocuğuna anket ödevi ve biraz da sistemin gerçekleriDuygu ve Düşünce
Bugün bizimkiler dışarıya dağılırken ilkokula giden kuzenim kapıyı çalmış "Merhaba, benim ödevim var. Anket yapmam lazım, bir şeyler yapacağım. O yüzden buradan -listeyi gösteriyor- en sevdiğin yemeği seçer misin?" dedi. Listeye bakarken "Nasıl bir şey yapacaksın, yoksa seçtiğimi mii?" deyip onunla uğraşırken "Öyle değil, sadece çoğunluğu bulmak için." dediğinde güldüm. "Hmm, şimdi burada patates var kızartma mı yoksa haşlama mı ya da sarma etli mi yoksa zeytinyağlı mı?" diye biraz sıkıştırıp tepkisine bakarken "Kızartma da haşlama da patates, onların da ikisi sarma. O yüzden isteğine göre seçebilirsin." deyip rolümü çalarken "Ben tost diyorum. İçinde malzemesini bilmediğim için önüme ne geleceği belli değil ama neredeyse her çeşidini severim." deyip birlikte gülerken "Seçim yaparsan açık ve net olsun tamam mı, değilse seçme. Ben sen sordun diye seçtim birini. Yoksa o kadar yüzeyde kalmış bir şeyi seçmem." deyip ona tatlı bir bakış atarken "Haklısın, onlar öğrencilere öğretecek kadar bile bilmiyor. Nasıl kitap çıkarıyorlarsa?" demişti.
Her çocuk gibi o da ödev yapmaktan fırsat bulunca yakınıp bir şekilde laf sokacak. Çünkü arada benle takılıyor: Önüne eğitim diye konulanı da sorgulayacak. Artısını ve eksisini ölçecek. Nasıl bir sistem içinde olduğunu anlayacak vs.
Onlar ilkokul için yüzeyde tutup alıştırma yapıyor ama kim her çocuğun aklının gittiği sınıfa uygun olduğunun garantisini verebilir? Ve sana getirdiğine tabi ki bir şeyler katıp sonraki seviyelere hazırlamalısın. Armut piş ağzıma düş yok: O armut hangi toprakta yetişmişti, şekli nasıldı, rengi nasıldı, tadı, dokusu, kokusu, sana gelene kadar hangi yollardan geçti, nasıl gübrelendi, nasıl ilaçlandı vs.
"Doğru" ona, algı olarak değil, gerçek ve değişmez olarak işlenmeli ki kuzu kürkü giymiş kurtlara kanmasın:
🙍♂️Çocuklar yapay zekâ sohbet robotlarını arkadaş olarak görüyor, onlara duygusal yakınlık geliştiriyor, kendine zarar verme gibi tehlikeli davranışları normalleştiren sohbet veya terapi botlarıyla saatler geçiriyorlar. Çocukların çatışma çözme, psikolojik dayanıklılık, empati gibi becerileri kazandığı gelişimsel dönemlerinde, yapay zekâ dünyası giderek gerçek insan etkileşiminin yerini alıyor.
Bazı köşe yazılarını bir kez okur geçerim. Gazeteleri kâğıttan okuduğumuz, dijital dönüşüm öncesinde klasik habercilik reflekslerinin son güçlü dönemi olan o güzel yıllarda, Radikal ve Referans’taki bazı köşe yazılarını ise kesip dosyaladığım olmuştur. Dönüp dönüp yeniden okuyayım diye…
Geçen gün Financial Times’tan Simon Kuper’in Gazete Oksijen’de Türkçe çevirisiyle yayımlanan bir köşe yazısı (“Ebeveynlik bu muymuş?”), bende tam da o nostaljik hissi yeniden doğurdu:
“Bugünkü ebeveynler telefonlara hazırlıklı. Bizim kobay jenerasyonla yaptığımız hatalardan ders aldılar. Dünya genelinde sosyal medyayı çocuklara yasaklamaya ve okullara telefon sokmamaya yönelik önlemler var. Bugünkü ebeveynleri gafil avlayan ise yapay zekâ,” diyor Kuper bu yazıda. Altını kalın kalın çizip duvara asmayı hak eden bir tespit, değil mi?
Evet, yetişkinler olarak gafil avlandık. Herkes birbirine bu konuda akıl veriyor; kendi deneyimini paylaşıyor. Kimisi “modern ebeveynlik” kisvesi altında, kimisi umursamaz, kimisi aşırı korumacı, kimisi sonsuz endişeli...
Çocuklar ve yapay zekâ kullanımı tartışması, çok katmanlı ve tek bir doğru cevabı olmayan bir alan. Tabletler, akıllı telefonlar ve yapay zekâ sohbet botları artık çocukların gündelik yaşantısının bir parçası. İçlerinden YouTuber’lar çıkıyor, kod yazabiliyorlar, çünkü dijital dönüşümün içine doğdular.
__Bir yandan
Yavaşla kitabı sözlükçem
Azade: Bağımsız, serbest, kurtulmuş.
Beis: Engel, sakınca, zarar.
Bezirgan: Tüccar, alışverişle uğraşan kimse.
Bayağılaştırma: Bir şeyi niteliksiz, sıradan veya değersiz hale getirme.
Cendere: Sıkıştırma aracı; mecazen sıkıntılı, bunaltıcı durum.
Cürüm: Suç, günah.
Diğerkam: Başkalarını düşünen, özgecil, bencil olmayan.
Dumur: Körelme, gelişememe, duraksama.
Etnosentrizm: Kendi etnik grubunu veya kültürünü merkeze alıp diğerlerini ona göre değerlendirme (etnik merkezcilik).
Hamasi / Hamaset: Yiğitlik, kahramanlık; coşkunluk ve heyecan (bazen aşırıya kaçan anlatım için kullanılır).
Hasretmek: Ayırmak, özgü kılmak, birine veya bir şeye adamak.
İğdiş: Bir şeyin özünü, niteliğini bozma veya etkisizleştirme.
İkbal: İşlerin yolunda gitmesi, başarı, parlak dönem, yükselme.
İkmal: Tamamlama, bütünleme, eksikleri giderme.
İltica: Sığınma.
İmge: Zihinde tasarlanan biçim, görüntü, hayal.
İmtina: Kaçınma, çekinme, yapmamayı tercih etme.
İstihdam: Çalıştırma, işe alma.
İstihna: Bir şeye ihtiyaç duymama, gönlü tokluk, tenezzül etmeme.
İstinat: Dayanma, güvenme, bir temele bağlama.
İhtimam: Özen, dikkat, titizlik gösterme.
Kisve: Kılık, kıyafet, dış görünüş.
Körpe: Taze, yeni gelişmekte olan.
Lümpen: Toplumun genel kültürel ve ekonomik düzeyine uyum sağlayamamış, yersiz yurtsuz veya sınıfsal kimliğini yitirmiş (genellikle aşağılayıcı anlamda).
Maderşahi: Anaerkil (kadının egemen olduğu aile veya toplum yapısı).
Malul: Sakat, bir hastalığı olan veya değeri düşürülmüş (hukukta).
Maraz: Hastalık, illet; mecazen kötü huylu alışkanlık.
Mefhum: Kavram.
Meram: İstek, maksat, anlatılmak istenen.
Bu dijital çağda çocukları tamamen ekrandan koparmak neredeyse imkansız olsa da, yarattığı olumsuz etkileri bilmek ve buna göre önlemler almak çok kritik. Akıllı telefonların çocuklar üzerindeki en belirgin risklerini ve bu durumla başa çıkma yollarını şöyle özetleyebiliriz:
1. Gelişimsel ve Psikolojik Riskler
Dikkat Süresinin Kısalması: Sosyal medya videoları ve hızlı tüketilen içerikler, çocukların odaklanma sürelerini ciddi şekilde düşürüyor. Uzun vadeli ve sabır gerektiren işlerden (kitap okumak, ders çalışmak gibi) hızla sıkılmasına neden oluyor.
Sosyal Soyutlanma: Ekran başında geçirilen zaman, akranlarla yüz yüze iletişim kurma, oyun oynama ve empati yeteneğini geliştirme fırsatlarını ellerinden alıyor.
Dijital Bağımlılık: Dopamin döngüsü (her beğenide veya yeni videoda gelen anlık mutluluk hissi), çocukların telefondan uzak kaldıklarında huzursuz, öfkeli veya kaygılı hissetmelerine yol açabiliyor.
2. Fiziksel Sağlık Sorunları
Hareketsiz Yaşam: Saatlerce hareketsiz oturmak duruş bozukluklarına, göz yorgunluğuna ve erken yaşta kilo problemlerine zemin hazırlıyor.
Uyku Kalitesinin Bozulması: Ekranlardan yayılan mavi ışık, uyku hormonu melatonin salgılanmasını engelleyerek çocukların uykuya dalmasını zorlaştırıyor ve uyku kalitesini düşürüyor.
Ebeveynler Olarak Neler Yapılabilir?
Çocukları dijital dünyanın zararlarından korumak, onları tamamen yasaklamakla değil, bilinçli bir sınır ve alternatifler koymakla mümkündür.
Net ve Kararlı Sınırlar: Yaş gruplarına göre günlük ekran süreleri belirlenmeli ve bu kurallar esnetilmemelidir. Özellikle yemek masasında ve yatmadan en az bir saat önce telefonlar tamamen ortadan kalkmalıdır.
Alternatif Alanlar Yaratmak: Telefonun yerini dolduracak doğa aktiviteleri, spor, sanatsal faaliyetler veya ailece oynanabilecek
🤔Samimi iltifatlar, hem edenin hem de edilenin hayatını güzelleştirme potansiyeli taşırken neden genellikle bunu yapmaktan çekiniriz? Nelere dikkat edersek iltifatımızın yanlış anlaşılacağı ya da karşılık bulmayacağı endişesini giderebiliriz?
İltifatlar, samimi olduklarında, en güzel geri bildirim verme yollarından biridir. Peki neden çoğu zaman birine övgü dolu sözler söylemekten imtina ederiz? Missouri Bilim ve Teknoloji Üniversitesi’nde İngilizce ve teknik iletişim alanlarında ders veren Lisa Pavia-Higel, Psyche internet sitesinde yayımlanan yazısında, bu konuyu ele alıyor ve iltifat etmenin incelikli yollarını sıralıyor.
Yazıdan öne çıkan bazı bölümlerini aktarıyoruz:
“(…) Yaklaşık beş yıl önce tanımadığım insanlara halka açık yerlerde iltifat etme alışkanlığı edindiğimde, çoğumuz gibi, yorumlarımın samimiyetsiz veya müdahaleci görünebileceğinden endişelenmiştim. Belki siz de iltifat etme konusunda bazı çekincelere sahipsiniz; bir yabancıya, iş arkadaşınıza veya hatta bir arkadaşınıza beklenmedik bir şekilde övgüde bulunmanın garip hissettireceğinden veya sözlerinizin istediğiniz gibi algılanmayacağından endişeleniyorsunuz. Ben, bu endişelerin beni durdurmasına izin vermedim; siz de vermeyin.
Daha çok iltifat etmek hayatımı aydınlattı. Bence bu, birçoğumuzun yaşadığı sosyal kopukluk, yalnızlık ve gerginliğe çözümün küçük bir parçası da olabilir. Siyasi iklimin belirsizliğinden ötürü iyi tanımadığımız insanlarla iletişimimizi sınırlamak en güvenli yol gibi görünse de arkadaşlara, aile üyelerine, tanıdıklara, hatta yabancılara ulaşmak, çok ihtiyaç duyulan nezaket, mutluluk ve aidiyet anlarını hayatımıza getirebilir.
__Neden mi? Samimi iltifatlar hem alıcıyı hem de vericiyi iyi hissettirir de ondan. Psikologlar, iltifat eden kişi önceden