Bartleby mahsun halleri çoğalıp arttıkça yüzün korkuya, merhamet de tiksintiye dönüştü.korkunç bir gerçek: mutsuzluk fikri belli bir noktaya dek bizi şefkatli kılar ama bazı özel durumlarda bu nokta aşıldığında mutsuzluk bizi şefkatli kişiler yapmaz artık.Bunun her insanın yüreğinde mevcut olan bencillikten kaynaklandığını söyleyenler var yanılıyorlar Bu durumun asıl sebebi insanın karşısındaki hastalığa, mutsuzluğa derman bulamayacağına karar verip umutsuzluğa düşmesidir. duyarlı bir kimse kendi merhamet duygusu yüzünden sık sık acı çeker En sonunda da içinden merhametli kutusunu kimselere yardımının olmadığını anladığı vakit sağduyusu bu kişinin ruhunu merhamet hissinden arındıracaktır.
Sanat gibi, bilimin de rolü, yakındaki hayalgücü ile uzaktaki anlamı, zaten bildiğimiz kısımlarla bizi yeni sunulanları kaynaştırıp,doğru kabul edilebilecek kadar tutarlı daha kapsamlı örüntülere dönüştürmektir.