Uğur Mumcu, olayları Abdi İpekçi suikastından TİP’li 7 öğrencinin öldürülmesine kadar ayrıntılı bir şekilde ele alıyor. Devlet ve devlet içindeki çeşitli yapıların birbirleriyle olan ilişkilerini, ABD’ye kadar uzanan bağlantılarıyla birlikte belgelere dayanarak ortaya koyuyor. Türkiye siyasi tarihiyle ilgilenen okurların, birçok önemli gerçeği bu araştırma-inceleme kitabında bulabileceği kanaatindeyim.
Puan vermedi·400 syf.·
2026 37. kitabı
Başlarını büyük keyifle ve ilgiyle okudum. Ortaları ve sonları, aksiyon türünde klasik Hollywood filmi tadındaydı. Başlarda merakla okuduğum kitap, sonlarda ilgimi kaybettiğim ve nihayet bitti dediğim kitaba dönüştü.
Dipnotlarda güzel bilgiler var. O notlardan çok şey öğreniliyor. Mesela MİT müsteşarı Fuat Doğu, Fethullah Gülen'in ilişkili olduğu Komünizmle Mücadele Derneğinin kuruluşunda rol oynayan Ruzi Nazar'la yakın dostlarmış. Ve Fuat Doğu, Komünizmle Mücadele Derneğinin kuruluşunda aktif rol almış. Veya Sabri Yirmibeşoğlu'nun halkı galeyana getirmek için kontrgerillanın bazı şeyler yaptığını itiraf ettiğini öğreniyoruz. Çatlı, Yazıcıoğlu ve ülkücülerin iç karışıklıkta nasıl kullanıldığını okuyoruz... Bu ve benzeri bilgiler açısından kitap iyi ki okudum dedirtti.
Olumsuz intiba bırakan şeylerden biri; öğrenci ve öğretmenlerin de diğer kesimler gibi, siyasetle ilgilendiği cümlelerin çok olması. Toplumu, ülkeyi felakete sürükleyen yaklaşımlardan olduğunu düşünüyorum, özellikle öğrenci ve öğretmenlerin siyaset yapmasını. Siyasi slogan ya da pankart, öğrenci ve öğretmenle nasıl bağdaştırılabilir? Ordu gibi eğitim camiası da uzak olsun ideolojiden ama mümkün değil. Din gibi siyaset de insanı sömüren kavramlardan diye düşünüyorum.
Kitapta sol cenahın masumiyeti, sağ kesimin şiddet yanlısı olduğu vurgulanırken, tarafsızlığı koruyamamış olduğu söylenebilir. Tıpkı Yedi Güzel Adam dizinde Dersim olayıyla Cumhuriyet'e saldırılması gibi. Sol görüştekiler hiç mi silaha sarılmadı hiç mi şiddet uygulamadı hiç mi hırsızlık ahlaksızlık yapmadı? Hayır diyenler, modern masallar dinlemeye devam etsin. Ne sağ ne sol, iki kesim de boyunu aşan ölçüde pisliğe batmış. En güzeli apolitiklik ve çöplükten uzak durmak diye düşünüyorum. Bölen, parçalayan, çürüten vs vs siyaset değil mi?
Bazı hikâyeler tam tahmin ettiğin gibi ilerler. Bazılarıysa son sayfada tüm bildiklerini sorgulatır. 🤯
Ters köşeleri seviyorsan, seni sonuna kadar merakta bırakacak 3 kitap önerisini keşfetmeye hazır ol!
Kurtlar vadisi Dizisindeki öne çıkan karakterlerin gerçek hayatta kimleri temsil ettiği (iddialara göre) şu şekildedir:
Ana Karakterlerin Karşılıkları
Polat Alemdar (Necati Şaşmaz): Abdullah Çatlı (bazı iddialara göre Zülfü Canpolat).
Süleyman Çakır (Oktay Kaynarca): Alaattin Çakıcı.
Memati Baş (Gürkan Uygun): Muradi Güler (Alaattin Çakıcı'nın yardımcısı).
Aslan Akbey (Selçuk Yöntem): MİT mensubu Hiram Abas.
Laz Ziya (İstemi Betil): Dündar Kılıç.
Nesrin Çakır (İpek Tenolcay): Uğur Kılıç.
Halo Dayı (Sönmez Atasoy): Halil Havar.
Tombalacı Mehmet (Haldun Boysan): Ali Fevzi Bir.
Pala (Yüksel Arıcı): Cem Ersever.
Doğu Bey (Altan Akışık): Mehmet Fuat Doğu.
Elif Eylül (Özgü Namal): Şeyda Yıldırım.
Diğer Karakterler
Nizamettin Güvenç – Aydoğan Semizer
Samuel Vanunu – Üzeyir Garih
Cerrahpaşalılar: Karagümrük çetesi ve Nuri/Ergin kardeşler.
Şahin Ağa: İbrahim Şahin.
Freud Fetih: Fahrettin Aslan.
Kara – Yeşil (Mahmut Yıldırım)
Dizinin en başına buyruk ve sert yöntemleriyle tanınan karakteri Kara, özellikle sorgulama teknikleri ve infazlarıyla hafızalara kazındı. Kara karakterinin, gerçek hayatta "Yeşil" kod adıyla bilinen Mahmut Yıldırım’ı temsil ettiği kamuoyunda genel bir kabul görmektedir.
İbrahim Ahıskalı: İş dünyasındaki ağırlığı ve Rusya bağlantıları nedeniyle ENKA’nın kurucusu ünlü mühendis Şarık Tara ile benzerlik gösterir.
Şevko: Dizide pencereden atılarak "intihar süsü" verilen sahne, gerçek hayatta benzer şekilde ölen İbrahim Telemen olayını anımsatır.
Kürt Bedo: İstanbul yeraltı dünyasının meşhur isimlerinden, Dündar Kılıç’a yakınlığıyla bilinen Kürt İdirs'i (İdris Özbir) simgeler.
Kurtlar vadisi Dizisindeki öne çıkan karakterlerin gerçek hayatta kimleri temsil ettiği (iddialara göre) şu şekildedir:
Ana Karakterlerin Karşılıkları
Polat Alemdar (Necati Şaşmaz): Abdullah Çatlı (bazı iddialara göre Zülfü Canpolat).
Süleyman Çakır (Oktay Kaynarca): Alaattin Çakıcı.
Memati Baş (Gürkan Uygun): Muradi Güler (Alaattin Çakıcı'nın yardımcısı).
Aslan Akbey (Selçuk Yöntem): MİT mensubu Hiram Abas.
Laz Ziya (İstemi Betil): Dündar Kılıç.
Nesrin Çakır (İpek Tenolcay): Uğur Kılıç.
Halo Dayı (Sönmez Atasoy): Halil Havar.
Tombalacı Mehmet (Haldun Boysan): Ali Fevzi Bir.
Pala (Yüksel Arıcı): Cem Ersever.
Doğu Bey (Altan Akışık): Mehmet Fuat Doğu.
Elif Eylül (Özgü Namal): Şeyda Yıldırım.
Diğer Karakterler
Nizamettin Güvenç – Aydoğan Semizer
Samuel Vanunu – Üzeyir Garih
Cerrahpaşalılar: Karagümrük çetesi ve Nuri/Ergin kardeşler.
Şahin Ağa: İbrahim Şahin.
Freud Fetih: Fahrettin Aslan.
Kara – Yeşil (Mahmut Yıldırım)
Dizinin en başına buyruk ve sert yöntemleriyle tanınan karakteri Kara, özellikle sorgulama teknikleri ve infazlarıyla hafızalara kazındı. Kara karakterinin, gerçek hayatta "Yeşil" kod adıyla bilinen Mahmut Yıldırım’ı temsil ettiği kamuoyunda genel bir kabul görmektedir.
İbrahim Ahıskalı: İş dünyasındaki ağırlığı ve Rusya bağlantıları nedeniyle ENKA’nın kurucusu ünlü mühendis Şarık Tara ile benzerlik gösterir.
Şevko: Dizide pencereden atılarak "intihar süsü" verilen sahne, gerçek hayatta benzer şekilde ölen İbrahim Telemen olayını anımsatır.
Kürt Bedo: İstanbul yeraltı dünyasının meşhur isimlerinden, Dündar Kılıç’a yakınlığıyla bilinen Kürt İdirs'i (İdris Özbir) simgeler.
Kurtlar vadisi Dizisindeki öne çıkan karakterlerin gerçek hayatta kimleri temsil ettiği (iddialara göre) şu şekildedir:
Ana Karakterlerin Karşılıkları
Polat Alemdar (Necati Şaşmaz): Abdullah Çatlı (bazı iddialara göre Zülfü Canpolat).
Süleyman Çakır (Oktay Kaynarca): Alaattin Çakıcı.
Memati Baş (Gürkan Uygun): Muradi Güler (Alaattin Çakıcı'nın yardımcısı).
Aslan Akbey (Selçuk Yöntem): MİT mensubu Hiram Abas.
Laz Ziya (İstemi Betil): Dündar Kılıç.
Nesrin Çakır (İpek Tenolcay): Uğur Kılıç.
Halo Dayı (Sönmez Atasoy): Halil Havar.
Tombalacı Mehmet (Haldun Boysan): Ali Fevzi Bir.
Pala (Yüksel Arıcı): Cem Ersever.
Doğu Bey (Altan Akışık): Mehmet Fuat Doğu.
Elif Eylül (Özgü Namal): Şeyda Yıldırım.
Diğer Karakterler
Nizamettin Güvenç – Aydoğan Semizer
Samuel Vanunu – Üzeyir Garih
Cerrahpaşalılar: Karagümrük çetesi ve Nuri/Ergin kardeşler.
Şahin Ağa: İbrahim Şahin.
Freud Fetih: Fahrettin Aslan.
Kara – Yeşil (Mahmut Yıldırım)
Dizinin en başına buyruk ve sert yöntemleriyle tanınan karakteri Kara, özellikle sorgulama teknikleri ve infazlarıyla hafızalara kazındı. Kara karakterinin, gerçek hayatta "Yeşil" kod adıyla bilinen Mahmut Yıldırım’ı temsil ettiği kamuoyunda genel bir kabul görmektedir.
İbrahim Ahıskalı: İş dünyasındaki ağırlığı ve Rusya bağlantıları nedeniyle ENKA’nın kurucusu ünlü mühendis Şarık Tara ile benzerlik gösterir.
Şevko: Dizide pencereden atılarak "intihar süsü" verilen sahne, gerçek hayatta benzer şekilde ölen İbrahim Telemen olayını anımsatır.
Kürt Bedo: İstanbul yeraltı dünyasının meşhur isimlerinden, Dündar Kılıç’a yakınlığıyla bilinen Kürt İdirs'i (İdris Özbir) simgeler.
Abdullah Çatlı’nın hayatını bir de kızından okuyalım: kitap; öncelikle babasına olan sevgisini, nasıl seyyar yaşadıklarını, başına gelenleri, babasının nasıl cansiparane mücadele ettiğini, devleti için kurşun atıp kurşun yiyen gözü kara biri olduğunu, Susurluk kazasından sonra maaile yaşadıkları süreci anlattığını, o dönem partilerinin liderlerinin Çatlı hakkında ibarelerine yer verdiğini, Çatlı’nın gençken de ailesinin takdir edip gurur duyduğu bir şahsiyet olduğunu, gençliğinde milliyetçi olup Ülkü ocaklarına girip sağcılarla ( o zamanki sağcıları tenzih ederim, günümüzdekiyle alakası yok ) birlikte hareket ettiğini, bütün dikkatlerin üzerine çekildiğini, genç yaşında güzel hitabetiyle mesajlar içeren konuşmalar yaptığını, lideri olduğu dernekte mevkisinin yükselmesini, konu edinir.
Gökçen Çatlı’nın çocukluğunu anlattığı sayfaları kah tebessüm ederek kah hüzünlenerek okudum. Henüz küçükken bazı şeylerin farkında olması, o yaşına rağmen üzerinde büyük bir yük olduğunu düşündürüyor beni. Bunun sonrasında kitapta anlatılanlar, değinilenler şöyledir: Çatlı ve ekibinin ASALA ile mücadelesi ve eylem planları, mütemadiyen maaile sahte kimlik ve sahte pasaport kullanmaları, Abdullah Çatlı’nın hapis süreci ve kızlarının o süreç boyunca aile durumları, Çatlı’nın hapisteyken eşe dosta yazdığı mektupları, İsviçre’deki Bostadel Cezaevinden firar ettiği, Fransa’dan Türkiye’ye dönüş süreci, Çatlı’nın kızının bu süreçte kendi iç dünyasında yaşadığı duyguları açığa vurmaması…
