Cetin Demirkiran
@cetde
Yasamak
Insan Olmak
Dünya Gezegeni
Dünya Gezegeni, 15 Eylül
132 okur puanı
Haziran 2016 tarihinde katıldı
Şu anda okuduğu kitaplar
Tanri
Aklın Sınırında Tanrı Üzerine: Düşüncenin Suskunluğu
Tanrı üzerine düşünmek, aslında düşüncenin kendi sınırını sorgulamaktır. Çünkü “Tanrı vardır” önermesi, ilk bakışta bir varlık iddiası gibi görünse de, dikkatle bakıldığında aklın dilinde karşılığı olmayan bir boşlukta yankılanır.
Felsefe, yalnızca bir iddiayı dile getirmek değil, o iddianın neden doğru ya da yanlış olduğunu gösterebilmektir. Oysa Tanrı üzerine hiçbir akıl yürütme, deneyimle doğrulanabilir bir olguya dayanmaz; yalnızca inanca, yani aklın dışında kalan bir güvene dayanır. Bu noktada felsefe ile teoloji yollarını ayırır.
Kant, “Philosophie ist die Wissenschaft von den Grenzen, Möglichkeiten und Aufgaben der Vernunft.”
(Felsefe, bilginin imkânlarını ve sınırlarını araştıran bir akıl etkinliğidir.) derken, Tanrı sorusunun da bu sınırın ötesinde olduğunu gösterir.
Çünkü Tanrı üzerine bilgi, ne duyularla elde edilebilir ne de aklın kategorileriyle kavranabilir. İnsanın “Ne bilebilirim?” sorusu burada duvara çarpar. Bilinmeyenle ilişkilenen her iddia, felsefeden çok teolojinin alanına girer; çünkü akıl, ancak olgularla çalışır. Olgunun olmadığı yerde aklın bağlantı kurabileceği hiçbir şey yoktur.
Bu yüzden “Tanrı vardır” demek, aslında olgusal bir yargı değil, bir duygusal eğilimdir. Tanrı kavramı, ölçülemeyenin, sınanamayanın adıdır. Wittgenstein’ın şu sözü bu durumu çarpıcı biçimde özetler:
“Wovon man nicht sprechen kann, darüber muss man schweigen.”
(Üzerine konuşulamayacak olan hakkında susmak gerekir.) — Ludwig Wittgenstein
Wittgenstein’a göre anlamlı bir önermenin var olabilmesi için, onun dünyada bir olguya tekabül etmesi gerekir. “Masada bir kitap var” anlamlıdır, çünkü doğrulanabilir bir durumdan söz eder. Ama “Tanrı vardır” ne doğrulanabilir ne de yanlışlanabilir bir önermedir; bu nedenle
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
