Prometheus desmotes1000Kitap
“Her varlık çoktan bir kaderle yükümlenmiş,
Tanrıların başıdır yalnız yükümlü olmayan:
Zeus’tan başkası özgür değildir.”
Benim için mitolojiye giriş niteliğinde bir kitap oldu. Ne yazık ki bu konuda çok fazla bilgi sahibi birisi değilim ama konuya hakim insanları görmek hep hoşuma gitmiştir. Prometheus’u da daha önce tanrılardan ateşi çalma niteliği sayesinde duymuştum. Hatta Oppenheimer filminin girişinde de buna bir gönderme yapılmıştı ondan sonra biraz daha dikkatimi çekti. Nedense bu nitelik Prometheus’u kafamda kötü bir karakter olarak canlandırmama sebep olmuş. Kitabın girişinde çok güzel ve açıklayıcı bir önsöz var. Benim gibi pek bir şey bilmeyenlere karakter isimleri yabancı kalabilse de kitaptan anlamamız gereken çoğu mesajdan bahsediliyor ve Prometheus bu eser dışındaki diğer örnekleriyle de kıyaslanıyor. Ayriyeten ana fikre değinmeme gerek yok bu sebeple zaten defalarca kez tekrar ediliyor. Prometheus öncesindeki olaylara da değilinilen kısmı kabataslak okudukça mitoloji aslında bir anlam ifade etmeyen olaylar zırvası olarak geliyor kulağa. Sonrasında sembollerden bir anlam çıkarmak istedikçe çağının da ötesinde bazı mesajlar barındırıyor. Ama belki de bu mesajların kaynağı mitolojik olaylar değil de Aiskhylos gibi bunları eserleştirenlerin kaygısıdır. Başında da açıklandığı gibi eser aslında üç bölüm olarak yazılmış ancak ne yazık ki elimizde sadece ilk kısmı olan bu eser var. Dolayısıyla bitişi çok yarım kalmış hissettiriyor. Mitoloji okumalarına başlamak için doğru kitap mıdır bilmem ama bence keyifliydi zaten çok ince bir kitap hemencecik biter.
Puan vermedi·72 syf.··
Beğendi
·2023 82. kitabı
·12 saatte okudu
·Okunma: 30 Eylül 2023 13:56
Merhaba. Aiskhylos'un Zincire Vurulmuş Prometheus tragedyası oldu ayın son okuduğum kitabı.
İlyada ve Odysseia'ya ön hazırlık okumalarımdan biriydi. Önsöz Azra Erhat'a ait. Tiyatro eseri okumalarım çoğu zaman en sona bırakırım ama burada en başta okunmasında hiçbir sakıncası yok. Hatta ilkten okunması çok daha iyi olur.
Önsöz de öğrendiğim birkaç bilgiyi paylaşacağım önce. Yunanca adı Prometheus desmotes, yani Bağlanmış Prometheus 'tur. Aslında Aiskhylos, Prometheus'u üç tragedya da işlemiş. Üç serinin ilk ve ele geçen tek piyesidir Zincire Vurulmuş Prometheus. Öbür ikisi yitirilmiş sadece adları biliniyor. Biri, Kurtulmuş Prometheus diğeri, Ateş Taşıyan Prometheus olarak oyun listesinde geçiyor.
Prometheus'un asıl konusu insan, oynanan dram da insanlığın dramıdır, deniyor önsöz de.
Başkaldırmak insanın doğasında vardır. Prometheus 'da tanrı Zeus'a bir başkaldıran olarak karşı çıkmaktan geri durmaz. Bu öncüllüğün ortak özelliği Prometheus ve insanı birleştiren noktadır başkaldırış. İnsan ve Prometheus'un bu özelliği benzerliği ile dikkat çekmiştir.
İnsanlara acıyan onlara yardım etmek isteyen Prometheus ateşi çalar ve insanlara verir. Ve pek çok şeyi insanlara öğrettiğini söyleyen Prometheus'u Zeus, gaddarca bir intikamla, zincirler ve üzerine belalar gönderir.
Zeus bir gün öğrenir ki onunda tahtından edecek biri vardır. Kim olduğunu sadece Prometheus biliyordur. Elçisini gönderir fakat Prometheus kimin olduğunu söylememekte kararlıdır. Ne kadar işkence ederse etsin söylememekte diretir. Zeus öğrenmek için daha büyük belalar gönderir böylece.
Nasıl belalar olduğunu öğrenemiyoruz ama kimin onu tahtan indireceğini Zeus hariç bizler biliyoruz.
O büyük sırrı da merak edip okursunuz belki diye yazmıyorum. İlk tragedya eserim ve beğendim. Tavsiye ederim.
En sonda
Reklam
Mitoloji hikayeleri severlerin bir çırpıda bitirebileceği tatlı bir kitap olan "Zincire Vurulmuş Prometheus" ile karşınızdayım. "Ben Kirke" kitabınını okumuşsanız eğer orada Prometheus'dan çok kısa bahsettiğini görmüşsünüzdür. Ben Kirke kitabından sonra Mitolojiye olan ilgim tekrar alevlendi ve tekrardan mitoloji hikayeleri okumaya başladım.
#Yazarhakkında ;Aiskhylos (MÖ 525?-456): Eski Yunan’ın en önemli tragedya yazarlarındandır. Mitolojik konuların hemen hemen hepsini eserlerinde işlemiştir. Yazdığı 90 tragedyadan sadece 7 tanesi günümüze kalmıştır. Aiskhylos özellikle adaletin gerekliliği üzerinde durmuş, eserlerinin çoğunda hak meselesini konunun ağırlık merkezine yerleştirmiştir.
"Zincire Vurulmuş Prometheus" başlığıyla Türkçeye çevirdiğimiz tregedyanın Yunanca adı Promethus desmotes, yani Bağlanmış Prometheus'tur. Aiskhylos, Prometheus konusunu üç tregedyada işlemiştir. "Zincire Vurulmuş Prometheus" bu üçlüğün birinci ve elimize geçen tek piyestir. Öbür ikisi yitirilmiş, yalnızca adları kalmıştır: Birinin "Kurtulmuş Prometheus", öbürünün "Ateş Taşıyan Prometheus" olduğu bir oyun listesinde yazılıdır. "Çevirmen: Azra Erhat"
#kitapkonusu ;Zincire Vurulmuş Prometheus’da da farklı kuşaklardan tanrılar arasındaki anlaşmazlığı ele almıştır. Tragedyanın kahramanı Olympos tanrılarına başkaldıran titan Prometheus ateşi tanrılardan çalmış ve insanlara vermiş, tanrıların kurmuş olduğu düzene karşı geldiği için zincire vurulmuştur. Aiskhylos bu tragedyasında akıl gücünün kaba kuvvete üstünlüğünü, akla ve özgür düşünceye verilmesi gereken önemi vurgulamıştır.
Kitap 61 sayfa fakat çevirmen Azra Erhat'ın ön sözüyle kitap içerisinde karşılaşabileceğimiz anlam karmaşasını bize açıkça aktarmıştır. Hatta Aiskhylos'un Prometheus bakış açısının yanında Sabahattin Eyüpoğlu'nun
bazen tragedyalara inanmak istiyorum..Tarih
Aiskhylos'un üçlemesinden elimize düşen tek tragedya Prometheus Desmotes. Bağlanmış Prometheus.
Zincire vurulmuş Prometheus şeklinde çevrilen bu tragedyada elbette ilgi çeken yönler bir titan olan Prometheus'un Zeus'a karşı durması ve Hephaistos'un ocağından ateşi çalıp insanlığa vermesi ve nihayetinde cezalandırılıp her gün bir kartal tarafından karaciğerinin yenmesi ama o tarihte onca organ! varken kendisini yenilediğini günümüz tıp teknolojisi sayesinde bildigimiz karaciğer seçimi?!
Gerçekten bazen mitlere inanıyorum..
Not: Herakles'in Prometheus'u kurtarması?!
O gün yaşıyor olsaydım böylesi akıcı ve akıl almaz sarmal içinde zevkten boğulduğun tragedyaların tamamına inanırdım..
Prometheus üstüne yazılan tragedyalar arasında en önemli ve güzeli olduğunu açıkça belli eden bir kitap. Prometheus'un isyanı insanlığın isyanını temsil eder yani bir nevi insanların tragedyası da denebilir bu eser için. Genel hatları ile Prometheus'un Zeus'a karşı gelip insanları düşünmesi üzerine gerçekleşen olaylar işleniyor. Aiskhylos'un bu tragedyası aslında üç eserden oluşuyor ama günümüze bunların birincisi olan "Prometheus Desmotes" gelebilmiştir.
9/10
Beğendi
·2017 29. kitabı
Yunan tragedyaları, özellikle Antigone ve Prometheus Desmotes (Zincire Vurulmuş Prometheus) günümüz Türkiyesi için özellikle büyük önem taşıyor. Bu eserler günümüzün sorunları yansıttığı kadar, çözümlerini de içinde barındıran ve binlerce yıl öncesinde şimdiye tutulmuş bir ayna gibi. Sanırım Azra Erhat ve Sabahattin Eyuboğlu, eserin önsözünde kurdukları politikayla ilgili bağlantının aradan geçen 40 yılda daha bir anlam kazandığını görselerdi, çok az insanın başına gelen bir şeyle, yani "haklı çıkmanın verdiği hüzün" ile tanışırlardı.
Her iktidarı devralanın yozlaştığı bu evrende, Prometheus, eskilerden aldığı derslerle, kendi bilgeliğini karıştırarak, yeni iktidarı sarsılmaz bir şekilde, acı çekmek pahasına inşa etmeye girişiyor. Aiskhylos'un çizdiği Prometheus tasviri, hem tanrısal hem de eserin kendi bağlamında tanrı karşıtı. Prometheus tam olarak bizim kafamızdaki tanrıyı yansıtıyor, bu açıdan "tanrısal" olmakla birlikte, yeni tanrıların başa geçtiği ve adaletsizliği düstur belledikleri bir evrende kendisinden beklenileceği gibi tanrı-karşıtı bir tavır sergiliyor.
Gerçek olmamasına rağmen, Hesiodos'un ve Aiskhylos'un kaleminden çıkalı iki bin yıldan fazla olmasına rağmen, sadece mitiyle bile biz insanlara doğru olduğunu düşündüğü yolda acılara aldırmadan yürümesini, zorbalara ve tiranlara diz çökmemek gerektiğini öğreterek son bir babalık yapıyor. Eser boyunca ne dostlar, ne dalkavuklar, ne talihsizler görüyoruz, hepsi tek bir ağız etmişcesine Prometheus'a vazgeçmesini söylüyor. Prometheus ise zeka dolu sözleriyle adeta onlarla alay ediyor.
Eserde rahatsız edici tek nokta, Aiskhylos'un kadınlar için kullandığı tasvirlerdi. Gerçi eserin başında verilen Hesiodos'un dizelerinde de aynı şeyi görüyoruz, elbette bin-bilmemkaç küsür yıl önce yaşadıkları için kadınlara