BATINÎ ve ZAHİRÎ DEVİRLER...Hakikat-i Ferdiyye
İbnü'l-Arabî’nin zaman tasavvurunda tarih, iki ana devire ayrılır. Birincisi, Hz. Peygamber’in cismanî olarak dünyaya gelmesinden önceki "Batınî Devir"dir. Bu devir, "Âyân-ı Sâbite"de (İlâhî İlimde) Hakikat-i Muhammediye’nin bir "tümel cevher" olarak var olmasından başlar. İbn Arabî, bu devrin 78.000 yıl sürdüğünü belirterek sembolik bir sürekliliğe işaret eder. Bu dönemde gelen bütün peygamberler (Hz. Adem’den Hz. İsa’ya kadar), aslında o "Tek Hakikat"in (Nur-u Muhammedî’nin) farklı zamanlardaki ve farklı suretlerdeki vekilleridir.
İkinci devir ise "Zahirî Devir"dir. Hz. Peygamber’in (s.a.v.) "Zaman, Allah’ın gökleri ve yeri yarattığı günkü heyetine döndü" hadîsiyle işaret ettiği üzere, O’nun zuhûruyla zaman başladığı kemâl noktasına geri dönmüş, çember tamamlanmış ve "Âhir Zaman" başlamıştır. Bu devir, hakikatin artık perdesiz, en kâmil ve kuşatıcı hâliyle (İslâm) ortaya çıktığı evredir. Dolayısıyla tarih, düz bir çizgi değil, bir hakikatin kozmik doğum sancısı ve doğumudur.
-Reha Kansu, "Tasavvufta Varlık ve Zaman", -V. Bölüm: Tarih-, besincidevre.org, 22 Şubat 2026-
•natüralizm•Edebiyat
✨natüralizm; 19.yy’da ortaya çıkmıştır. realizmin sağlamlaştırılmış hali de denebilir. realizmden farkı ise daha katı, gözlemlenebilir ve determinist olmasıdır. ayrıca realizm belgesel iken, natüralizm ise daha deneyseldir. insan doğasına önem verir. burada ferdiyet inkarına da değinmeliyiz ki realistler ferdiyete daha saygılı idi. ferdiyet inkarlarından kasıtları aynı sebeplerin aynı sonuçları doğurmasıdır. bu bağlamda natüralistleri insanın bir fıtratı olması ve yaşadığı çevrenin ürünü olması bakımından savunabiliriz.
natüralistler, duygusallığa aşırı karşıdırlar. aşkları bile robotiktir. sanat, toplum içindir anlayışı güderler. yazar, esere mesafelidir ve yalın bir dil kullanır. mekan ve tabiat tasvirlerı uzundur. kişiler kendi devirlerine uygun davranır.
natüralist edebiyata darwin, bernard, taine, freud gibi şahsiyetler ilham vermiştir.
natüralizm, benliği hiçe sayıp insanları sebeplerin zorunlu çocukları olarak gördüğü için sembolizmi doğuracaktır.
🔐sebep-sonuç, bilimsellik, akıl, pozitif bilim, -devir, şahsiyet, eser-, -ırk, muhit, ân- gözlem, deney, soyaçekim bu akımın anahtar kelimeleridir.
🐈natüralizm akımı bir kedi olsaydı: twitter.com/marsmetrosu_/st...
💬bu akımı bir hayal olarak canlandırmak istiyorsanız: evet, buram buram soyaçekim kokan o meşhur bihter ziyagil ile firdevs yöreoğlu sahnesini düşünün.. :)
(bihter: senden aldığım terbiyeyi inkar etmiyorum işte. sen de söylemiyor muydun hep “sen benim kızımsın.” diye. buyum işte; senin kızınım. ben de kocamı aldattım.
firdevs: kes sesini, kes!)
🖼natüralizm akımına örnek resimler: twitter.com/marsmetrosu_/st...
👥akımın temsilcileri: emile zola, daudet, maupassant gibi isimler örnek verilebilir.
📖natüralizm akımından eser okumak