Dağ Hatlarından Küresel Satranç Tahtasına: Asimetri Yanılsaması
Ortadoğu'daki silahlı hareketleri analiz ederken yapılan en büyük hata, güçlü olanla güçsüz olanı aynı kefeye koymaktır. "Her ikisi de küresel sistemin kurbanı" demek kulağa adil gelir; ama bu adalet görüntüsü, gerçek güç ilişkilerini gözden kaçırır.
Türkiye, İran, Irak ve Suriye sınırlarının kesiştiği dağlık coğrafyada kırk yılı aşkın süredir varlığını sürdüren PJAK/KCK hareketini ele alalım. Bu hareket, tek bir devletin egemenlik alanında değil; dört devletin birbiriyle rekabet ettiği "gri alanlarda" nefes almaktadır. Bölge devletlerinin tarihsel çekişmesi, harekete her zaman lojistik bir nefes borusu açmıştır. Dağlık topografya fiziki sığınak sağlamış; yerel vergilendirme, kaçakçılık rotaları ve ideolojik örgütlenme ise hareketin kendi ekonomik omurgasını kurmasına zemin hazırlamıştır.
Bu hayatta kalma başarısı ideolojik bir zafer değil, ham bir coğrafi ve maddi gerçekliktir.
Öte yandan bu hareketin ürettiği söylem dikkat çekicidir. Her gelişmeyi "küresel hegemonik yapıların kaçınılmaz sonucu" olarak sunmak, devlet dışı bir aktör için işlevsel bir retoriktir. Kırılganlıkları örtmek, bağımlılık ilişkilerini kitlelere açıklayamamanın yarattığı zafiyeti gizlemek için bu söylem bir kalkan işlevi görür.
Bunu bir devletin kurumsal kargaşasıyla eşitlemek ise analitik bir körlüktür. Türkiye'deki bürokratik çatışmalar, tarihsel refleksler ve iç sürtüşmeler kimsenin tasarladığı bir söylem değildir; devlet aygıtının kendi işleyişinden doğan fiili bir çıktıdır. Birini ideolojik tercih, diğerini kurumsal olgu olarak okumak zorunludur.
Asıl mesele şudur: Hayatta kalma kapasiteleri asimetriktir. Devlet, tüm kör noktalarına rağmen uluslararası hukuki tanınmışlığa, egemenlik aygıtına ve coğrafi vazgeçilmezliğe