Zənnimcə, xilqətdən daha əvvəl ədalətsizlik və vicdansızlıq yaranmışdır.
"Kimbilir kac yüzyıldır birbirimizle kaynaşmıştık. Şu lanet olası İngilizler gelene kadar... Nasıl uğraştılar aramıza aykırılık sokmaya. Nasıl kandır. dılar cahil gençlerimizi de kardeşi kardeşe düşman ettiler."
"Bu Ingilizlerin ana politikalarından biridir! "dedi Rifat Bev. "Üstünde güneş batmadığı söylenen böyle bir sömürge imparatorluğu başka nasıl kurulabilirdi? Kardeşi kardeşe, komşuyu komşuya düşüreceksin ki, sen ordularınla gelip yerleşebilesin. Onlar birbirleriyle uğraşırken meydan sana kalsın."
Ağlayırdı, çünki başqa bir çarəsi yox idi.
Zira,istər tarixə, istər indiki həyata baxılarsa, çox az insan tapılar ki, ədalətsizlikdən uzaq olsun.
Səadət şərbətini tapıb içərkən qədəhi salıb qırmaq, xoşbəxtlik yolunu tapıb tam məqsədə çatarkən bir fəlakətə uğrayıb məhv olmaq nə qədər acı olsa da, adi bir şey deyilmidir?
Ama bu sarsıcı olayın ardından ana-babası tanrının onu geri alabile-ceği ihtimalinin ortadan kalkmadığını düşünerek çocuğa fazla bağlanma-maya çalıştılar. İki yıl sonra kız kardeşi Mary doğuncaya dek ona hayatta kalıp günün birinde ailenin bireylerinden biri olacakmış gibi davranma-dılar. Bu yüzden de yaşamının soğuk davranışlar içinde geçen ilk iki yı-lında annesinden süt emmedi. Hardy'nin yapıtlarını beğeniyorsanız roman tarihinde Thomas Hardy'nin o çokbilmiş üçüncü şahıs ağzıyla anlatımı kadar çokbilmiş, mesafeli ve birçok açıdan acımasız bir anlatım olmadı-ğını bilirsiniz. Bu mesafeli, kaprisli, tanrı benzeri varlığı neden seçtiğini anlamak için yaşamının ilk yıllarına bakmalıyız.
