Reklam
Bilimkurgu edebiyatı içinde, gerçekçi bilimsel detaylar ile politik ve sosyolojik derinliği birleştiren eserler nadirdir. Kızıl Mars da, bu nadir örneklerden biri olarak öne çıkıyor.
Kızıl Mars, Mars'ın insan yerleşimine açılma sürecindeki büyük ölçekli dönüşümünü konu alıyor. Kim Stanley Robinson’un anlatımındaki bilimsel detaylara olan bağlılık, Kızıl Mars’ı Mars ile ilgili yazılmış diğer bilimkurgu romanlarından ayıran en önemli unsur. Yazar, Mars’ın jeolojisini, atmosferini ve iklim koşullarını o kadar uzun ve ayrıntılı bir şekilde anlatıyor ki okuyucuya neredeyse düşünecek ve hayalini kuracak bir ayrıntı kalmıyor. Ben romanı okurken bazı yerlerde bir kurgu değil, sanki NASA’nın bir raporunu inceliyormuş hissine kapıldım.
Ancak, bu detaycılık zaman zaman romanın anlatısına zarar da veriyor. Teknik detaylara olan yoğun odaklanma, karakter gelişimi açısından bazı eksikliklere yol açıyor. Okuyucuya çarpıcı bir bilimsel vizyon sunulsa da, bu vizyonun romanın duygusal etkisini gölgede bırakıp bırakmadığı tartışmalı.
Kitabın en güçlü yönlerinden biri, Mars kolonizasyonunun yalnızca teknolojik bir mesele olmadığını, aynı zamanda siyasi ve ekonomik bir savaş alanı olduğunu göstermesi. Mars’ta kurulan ilk topluluklar arasında sosyalist ütopyacılar, ekolojik dengeyi savunan muhafazakârlar ve kapitalist mega şirketlerin temsilcileri gibi farklı fraksiyonlar karşı karşıya geliyor. Bu gruplar arasındaki ideolojik tartışmalar, romanın en ilgi çekici yönlerinden biri. Ancak bazı okuyucular için bu tartışmalar fazlaca didaktik gelebilir. Karakterler arasında gelişen uzun felsefi ve politik tartışmalar, romanın akıcılığını zaman zaman kesintiye uğratan bir diğer faktör.
Romanın başında Mars’a giden İlk Yüz olarak adlandırılan 100 bilim insanı tanıtılıyor. Ancak, yazarın yukarıda
Serçe, bilimkurgu edebiyatında sık karşılaşmadığımız bir yaklaşımı benimsiyor: Din, bilim ve keşif gibi konuları bir araya getirerek insanlığın bilinmeyene karşı tutumunu irdeliyor. Roman, 21. yüzyılda keşfedilen uzaylı bir uygarlığa, Cizvitler tarafından düzenlenen bir keşif gezisini konu alıyor. Fakat bu yolculuk yalnızca fiziksel bir keşif değil; inanç, etik ve insan doğasının sınırlarını sorgulayan bir anlatıya dönüşüyor.
Serçe, geleneksel anlamda bir bilimkurgu eseri mi, yoksa bilimkurgu unsurlarını barındıran bir teolojik felsefi roman mı? Romanda uzay keşfi ya da teknoloji yerine, dinî misyonerlik merkeze konulmuş. Bilimkurgu unsurları oldukça geri planda ve anlatının temel dinamiğini oluşturan keşif süreci, bilimsel meraktan çok, misyonerlik ruhuyla şekilleniyor.
Kitabın bilimkurgu olarak sınıflandırılmasının sebebi, başka bir gezegendeki uygarlıkla temasa geçme fikri. Ancak yazar, bu temasın bilimsel boyutunu işlemek yerine, olayları karakterlerin kişisel ve ahlaki çatışmaları üzerinden anlatmayı tercih ediyor. Dünya dışı yaşamın keşfi bile, dini bir bakış açısıyla ele alınıyor. Dolayısıyla, Serçe bilimkurgusal bir çerçevede geçmekle birlikte, esas olarak inanç ve insan doğasını irdeliyor.
Yazar, hikayeyi iki farklı zaman çizgisinde anlatıyor: Biri Rahip Emilio Sandoz’un Rakhat gezegeninden dönüşü sonrası yaşadıkları ve sorgulamalarını içerirken, diğeri geçmişte, bu keşif yolculuğunun nasıl geliştiğini anlatıyor. Bu çift zamanlı anlatım, bir gizem unsuru oluşturuyor. En başından beri Rakhat’ta bir felaket yaşandığını biliyoruz, ancak detaylarını öğrenmek için hikâyenin geriye dönük anlatımını takip etmek zorundayız.
Bu yapı, romanın temposunu çoğu zaman yavaşlatıyor. Özellikle geçmiş anlatımlar olay örgüsünün akıcılığını olumsuz etkileyebiliyor. Ancak
