NOWA Û NOTAYEKE ŞÎNEdebiyat
NOWA û NOTAYEKE ŞÎN
“Kêra destê xwe kirasê pîvazê spî dikim.9”
Roman bi vê hevoka bi “allegorî” dest pê dike. Hevokên ewil ên romanan gelekî mûhîm in; çikû hevoka pêşî bersiva “ez ê çi bixwînim?” dide xwende. Çima allegorî? Çikû gotîye “kêra destê xwe “ negotîye “Kêra Lİ destê xwe”; negotîye “qaşilê pîvazê” gotîye “kirasê pîvazê”. Jixwe “spîkirin” ji allegorîyê jî wêdetir e.
Piştre, Nowa, baba, NO, dirankir, zeman, çav, dil, trêna şeşan, otobos, nameyên mirîyan, ava pîvazê û herka hiş... Teybetmendîya teknîka “herikîna hiş” wisa ye, ew ji xwe re coyekê çêdike û ber bi deryayê ve diçe.
“Diranê hiş 11, bişkoka hiş 90, memikên hiş 90, derê hiş 96, çavên hiş 96,bişkokên perdeya hiş 97, zimanê hiş 84,Berîka hiş 86, Orta ezmanê hiş 49, Destê hiş 27, otobosa hiş”
Nivîskar, bi serkeftî ev teknîk bi kar anîye û xal li dawîya beşan danîye.
“Go çîçirîskê derpê qulîskê kun enavê li ber dolabê jinka bavo ez birçîme gepil nano. Jinka bavo go;…”
Tişta vê romanê “xweştir” û “geştir” dike, ev afirînerî ye. (çîroka nanî/nên) Hem folklorê dixe navbera metnê, hem jî nan li dawîya her beşê dibe sembolêk.
1- Li romanê hin hêma û têmayên helbestî gelek bi serkeftin hatine bikaranîn.
Mînak:
Neynikên xeydok 48
ferhenga şevê 49
Dengekî pîr 49
bayekî şil 51
Wêneyê ewrekî nepixî 10
Hêrsa xwe ya şîn
2- Li zimanê berhemê gelek mijar hene yên bala mirov dikêşin. Mînak: Taswîrên bi “endamên bedenê” (li helbestên kurdî gelekî tên bikaranîn; bi teybetî li helbestên jinan) Li NOWA jî ev zimanê bûyî klîşeyeke helbestên kurdî heye.
memikên gerdûnê 87
Memikên guh 95-40
Gurçikên qûnê 63-83
aqilê lingan 85
Lingên gotinan 89
Dinya çerx û felek û dolab û dewran e. Bayê felek ê ji wir de tê, di vir re diqulipe. Îro şahî û şênahî, sibê nalîn û şîn e. Dinya, dinyake kambax e, namîne ji tu siltan, hakîm, beg û mîran re. Rind zû derin, xirab singê xwe dqdiçikînin meydana dinê û dimînên. S. 59
Əsər tamamilə real hadisələr əsasında yazılıb. Yahudilərə qarşı etnik təmizləmə qurbanlarından bəhs edən əsər Sara və onun ailəsinin başına gətirilən hadisələr və 60 il sonrası qələmə alınıb .Müəllif öz qeydində bu kitabın tarixi əsər deyil , sadəcə sürgün olunmuş və heç vaxt geri qayıtmamış və sağ qalaraq baş verənləri danışmış uşaqlara, hədiyyəsi olduğunu qeyd edir.
Əsər 1942 -ci ilin yayında yahudilərin Parisin mərkəzində fransızlar tərəfindən kütləvi şəkildə sürgün olunması və acınacaqlı şəkildə qətl olunmasından bəhs edir. Onların yeganə günahı yahudi olaraq dünyaya gəlmələri idi. Sara da ailəsi ilə birgə Velodrom d'Hvivə sürgün olunan yahudilərdən biri idi. Polislər evlərinə basqın edərkən, Sara qardaşını dolabda gizlədib, açar ilə bağlayır və geri qayıdacağına söz verir . Lakin.... İllər sonra jurnalist Culiya bu hadisələri araşdırmaq üçün təyin olunur. Araşdırma gedişatında Culiya Sara ilə onu birləşdirən bağlılığı ortaya çıxarır. İllər öncə Sara və ailəsinin yaşadığı mənzilin sonrakı sahibi Culiyanin həyat yoldaşının valideynlərinin olduğu gerçəyi ilə qarşılaşır .Həmin ev, bağlı qalmış dolab ... Olduqca maraqlı əsərdi #6avqust2020
