Hayatın hayat demeğe değer bir yanı kalıp kalmadığı sualine cevap arayan kaç kişinin kaldığını merak ediyorum. Milyonlar, milyonlar, milyonlar içinde kaç kişi kaldığımızı bilmiyorum.
Bildiğim şey bizim şimdiki "bunlar" kıratında olmadığımızdır. Şimdiki Türkiye manzarası bizden bir şeyi, biz olan bir şeyi hiçbir şekilde aksettirmiyor. Bize bakan soyu da sütü de bozuk süprüntülerin yozlaşmış birikintisi diyemezdi. Olgun kişilerdik. Olgunluğumuz içimizi doldurmağa yetiyordu. Bütün zorbalara, despotlara, mütegallibeye, efendilere, beylere, beyefendilere, ağalara, paşalara rağmen "Biz" bir millettik. Millet oluşumuzu o köşe tutma meraklısı, kendini beğenmiş unvan peşindeki güruh temin etmemişti. Tek, yekpare bir millettik. Yekvücut olduğunu cihana göstermiş bir millettik. Sahtekârlar bizim adımıza çok konuştu. Ne zaman ki tercihimizi kullanabilecek bir imkâna rast geldik, işte o zaman millet oluş irademizi beyan ettik.
Çocukluktan ihtiyarlığa neler olduysa kendime " ben "dememe sebep olan anlam çemberi sâlim şeklini kaybetti. Öyle eğri büğrü ki, artık ona "çember" adını yakıştırmak çok zor. Bir merkezi olan anlam çemberinden ötürü kendime " ben "der idim.
Ömrümün her kesitinde, bu hususiyetimin teminatını nimet bilip kaderimi güler yüzle karşıladım. Kırk yaşıma varıncaya intiharı, bu dünyayı hepten terk etmeyi hiç aklımdan çıkarmadan yaşadım; ve lâkin dünyanın bir başka yerinde olsaydım keşke bir gün bile,demedim. Ekmeğiyle suyuyla vatanımda, kendi insanlarım arasında bulunmak dünyada bulunmanın en iyi hissini veriyordu bana. Benim için ait olduğun yere mensup olmaktan daha iyisi yoktu. Yakında ve uzakta yabancılar (eller, gafil eller) hep vardı. Eli düşman, düşmanı el bilerek, ihanete bir gün bile bulaşmadan alnı açık bir ömür sürdüm. Ne çocukluk çağlarımda, ne de daha sonrasında bir elim yağda, bir elim baldaydı. Olsun ister miydim acaba? Bunu bir gün bile tahayyül etmedim. Yıllar yılları takip ettikçe hiç beklemediğim ve fakat öyle olacağından hep korktuğum şeyler karşıma çıktı. Felâket bundan başka bir şey değildi.