Gün Olur Asra BedelEdebiyat
Cengiz Aytmatov'un "Gün Olur Asra Bedel" adlı eseri, sadece bir roman olmanın ötesinde, insanlık durumuna, kolektif hafızaya ve tarihin sarsıcı etkilerine dair kapsamlı bir edebi sorgulamadır. Roman, Kazak bozkırlarında, demiryolu hattında çalışan Edigey'in, ölen dostu Kazangap'ı son yolculuğuna uğurlamak için çıktığı, fiziksel ve ruhsal bir yolculuğu merkezine alır. Bu yolculuk, karakterlerin geçmişe dönük anılarıyla örülerek, okuyucuyu Sovyetler Birliği döneminin toplumsal ve ideolojik baskılarıyla yüzleştirir.
Aytmatov, eserde özellikle mankurt efsanesi üzerinden belleğin önemini ve kimliksizleştirme çabalarını eleştirel bir dille işler. Mankurt, geçmişini unutturulmuş, köleleştirilmiş bir bireyin sembolü olarak karşımıza çıkar ve romandaki en çarpıcı alegorilerden biridir. Bu, sadece bireysel hafızanın değil, aynı zamanda kolektif hafızanın da korunmasının önemini vurgular. Nayman Ana figürü ise, oğlunun mankurtlaştırılmasına karşı verdiği umutsuz mücadeleyle, annelik sevgisinin ve insanlık onurunun kırılmazlığını temsil eder.
Edigey karakterinin sarsılmaz dostluğu ve sadakati, modern dünyada kaybolmaya yüz tutan değerlere bir göndermedir. Onun anıları ve içsel hesaplaşmaları, romanın ana damarını oluşturur. Abutalip'in trajik hikayesi ise, ideolojik zulmün bireyler üzerindeki yıkıcı etkilerini somutlaştırır. Aytmatov, bu karakterler aracılığıyla sadece bir coğrafyanın değil, tüm insanlığın ortak acılarını, direnişlerini ve umutlarını evrensel bir dille anlatır.
"Gün Olur Asra Bedel", geçmişiyle yüzleşme, belleğe sahip çıkma ve insanlığın temel değerlerini hatırlama çağrısıdır. Yazarın akıcı ve şiirsel dili, okuyucuyu hikayenin derinliklerine çekerken, eserin katmanlı yapısı her okumada yeni anlamlar sunar. Roman, tarihin birey üzerindeki etkilerini anlamak,
Puan vermedi·416 syf.·
Beğendi
·2023 53. kitabı
#OkudumBitti
#GünOlurAsraBedel
#CengizAytmatov
Çeviri : Mehmet Özgül / 410 sayfa
Yazarın okuduğum altıncı kitabı. Her okuduğum kitabında yazara olan hayranlığım artıyor. Karakterleri o kadar benimsiyorum ki sanki onlardan biriyim.Başlarda çok yordu kitap Orman Göğsü Gezegeni'ni çözene kadar. Bırakma noktasına gelmiştim ki ilerledikçe hem merakım arttı hem çok üzülerek bitirdim. İnsanın çilesi mezarda bitiyor galiba diye düşündüm. Düşünsenize kardan başka hiçbir şey yok, tek bir ağaç bile, ekilmez biçilmez topraklar. Su yok ya su, dışarıdan temin ediyorsunuz. Herkes sağlıklı olmak zorunda hekim yok.
Sarı Özek bölgesi çok büyük bir bozkır, "kuş uçmaz kervan geçmez" derler ya öyle işte. Ama buranın bir farkı var tren geçiyor.
Boranlı istasyonunda çalışan Edigey ve ekibi, birlikte çalıştığı yoldaşı Kazangap ölünce onu gömmek için Ana Beyit mezarlığına yola çıkarlar, sabah başlanılan yolculuk akşamın dar vaktine kadar sürer. Kitabın adına tam uyan bir gündür bu. "gün olur asra bedel".
Geçmişe dönüşlerle anlatılan yolda bir ömüre eşlik ediyoruz. Savaş, yokluk, aile olmak, çocuklar ve her tarafı karla kaplı nefesinizin bile donduğu bir coğrafya. Boranlı'daki yaşamın tek tanığı tren istasyonu ve orada yaşayan beş altı aile. Bir de develer var.
Oğlu mankurta evrilen annenin çabası ciğerinize oturuyor. Abutalip öğretmen, ya sen ne güzel bir insandın, nasıl oldu tüm bunlar?
Kaptırdım kendimi gidiyorum, yazılacak çok şey var da burada keseyim kitabı okuyun beni o zaman anlarsınız.
Çalışkan fedakar kadınlar Ukubala, Zaripa, oğlu tarafından öldürülen ANA sizi anmasam eksik kalırdı
Bu kitabı mutlaka okuyun, başlarda sıksa da inatla devam edin unutamayacağınız eserler arasına girecektir.
Kitapla kalın sevgili dostlar
Yelin (Mart) ayının 8.betiği (2020 yılında okuduğum 24.betik)Edebiyat
"Yazar'ın kişisel hayatı beni ilgilendirmez. Onun çevirdiği Edigey yomağı sayesinde Timur'un Türk Dünyası'na zarar verdiği olayın perde arkasını çok iyi anladım. Timur hatalı olduğu kadar Toktamış Han da hatalıydı. Timur'un başlattığı hatayı Noradın'ın Canbay'ı öldürmeyerek farkından olmadan devam ettirdi. Noradın, en azında hatasının farkına vardı ama iş işten geçmişti artık. Barın, Edigey'i öldürerek hatanın finalini hızlandırdı çünkü Edigey, can çekişirken söyledikleri sözler zaman zaman içinde birbir gerçekleşti. Sizce bu tarihi hatada kim payı çoktur? Siz sorunun yanıtı bulmaya devam edin. Edigey, Kıpçak Türk boyları tarafında sevildiği için yaşamı ve mücadelesi yomak olup günümüze kadar geldi. Bu tarihi hata gerçekleşmeseydi belki şimdi Rusya sadece Moskova ve çevresinde ibare olacaktı. Türk nüfusu da 300 Milyon yerine 1 Milyar olacaktı. Yayınevi, Tatar Türkleri farklı bir ulus olarak görüyor. Bu da Rus politikasını güttüğü ortadadır. Yomağı (destanı) okuduğunuz da kendinizi o dönemde göreceksiniz. Bu da yomağın güçlü kurgusunun büyüsüdür. Eksikleriyle bilerek okumanızı tavsiye ediyorum."
#BetikEli #AltınOrdaKartalı #Edigey #AttillaDirim #Toktamış #Timurleng #Kutlukaya #Çakmagış #Dörmen #Cantimir #Kobogıl #Edigey #Aytuli #Yenike #Haneke #Köneke #Kadirbirdi #Noradın #Kolçura #KaraTiginAlp #Akbilek #Şadıbek #YurtYayınları
Akman (Şubat) ayının 7.betiği (2020 yılında okuduğum 14.betik)Edebiyat
"Yazar buram buram Türk düşmanı ve Ermeniperest koksa da Başkurt Türkleri'nin yomaklarından Ural Batır'ı ve Altınorda yomaklarımızdan Edigey'i Türkiye Türkçesi'ne aktararak romanlaştırılmış. Yiğidi öldürsem de hakkını yiyemem. Kıpçak Türk Lehçeleri'nden Başkurt Türkçesi'ne özgü özel adlar olmasına rağmen sürekleyici bir yomağımız (destanımız). Yomakta dinsel meteforları görebiliriz. Törüngey Ata ve Ece Ana'nın oğulları olan Doğuç ve Soltu öyküsünün farklı bir versiyonudur. Burada kara kanı içen Şülgen, kötülüğe bulaştı. Ural Batır'ın ölümü ve ölümsüzlüğü gözünden büyüttüğü için farkında olmadan ölümünü getirdi. Korkunun ecele faydası yoktur derler büyüklerimiz. Keşke Şülgen'in yüreğinde yeniden iyilik ışığı parlasaydı. Ne göle dönüşecekti ne de Ural'ın ölümüne sebep olurdu. Harry Potter serisinde gördüğümüz Animagus büyücülerinin Türk Ulamış Bilgisi'nde karşılığı olan kabulganları görebiliriz. (Zerkum, Huma ve Ayhılıv) Okumanızı şiddetle tavsiye ederken yazarımızın yeniden özüne dönmesini gönülden diliyorum. Daha fazla spoi vermeyeceğim..."
#BetikEli #UralBatır #YerinGöğünÖyküsü #AtillaDirim #YenbirziAta #YenbikeAna #Şülgen #Ural #Huma #İhtiyar #Kadın #KatilPadişah #Ezreke #KahkahaPadişahı #Zerkum #Gölöstan #Ayhılıv #Samrav #Yayık #İdil #Nögöş #Hakmar #YurtKitapYayınları
Türk Mitolojisi, kendine has üslubu olan, ve Türk dünyasının tamamında bulunan mitolojilerde bu üslubu hissettiren bir yapıdadır. Yani Sibirya'da veya Altaylar'da okuduğunuz destanlarda, Anadolu coğrafyasının masallarının, destanlarının tadını alabilirsiniz. Dede Korkut'tan parçalar hissedebilirsiniz.
Bu kitap, her ne kadar İdil Türklerinin mitolojisi olsa da, bariz bir şekilde aldığınız tat ile Anadolu coğrafyasında geçen bir hikaye edası ile okuyabilirsiniz. Yazar harika bir akıcılıkla yazmış. Bu nedenle bir günden daha kısa sürede okudum. Hikaye ünlü bir destan olmasına rağmen, Türkiye Türkleri tarafından pek bilinmiyor olması nedeniyle özellikle okunmasını tavsiye ederim.
Ayrıca destanın geçtiği tarih olan 15. Asrın ilk kısmından tarihsel bilgiler veriyor. Türk elleri birbiri ile savaşınca Rus Prensi Türk Şehirlerini yağmalaması sonradan gelecek olan felaketlerin başlangıcı ve uyarıcısı gibi. En sonunda Türklerin birbirini kırması nedeniyle Astana, Kazan ve Kırım bir daha bir olmamaya ayrılıyor. Kitap bu anlamda da Türklere geçmiş hatalarını göstermektedir.
Herkül, Aşilusu, Hektoru ezbere sayan çocuk ve gençlerimize Edigey'i, Ural Batır'ıi Manas'ı, Köroğlu'nu okutmanızı öneririm.