Tahar Ben Jelloun (d. 1944) çağdaş Fas edebiyatının en önemli ve en tanınmış yazarlarından biridir. Anadili Arapça olan bu “francophone” yazar şiir, roman deneme ve gazetecilik alanlarında eser vermiştir. İlk şiir kitabı Hommes sous linceul de silence 1971 yayınlandı. 1972’de yayınlanan Cicatrices du Soleil şiirlerinin ve hikâyelerini içermektedir.
1978’de Kutsal Gece romanıyla Goncourt Ödülü’nü kazandı.
Devenin söylediği kitabında Filistin halkının mücadelesini, umudunu ve umutsuzluğunu dile getirirken geri düzlemde bütün Arap halklarının serüvenini
yansıtır.
“Salıyı çarşambaya bağlayan gece/ gerçekleştirilen İsrail saldırısı sonrası/ hükümet Güvenlik Konseyi’ne şikâyete karar/ verdi/ Bu saldırıda bir çok Filistinli/ kanı/ döküldüğü anlaşılmaktadır/ Yüzden fazla
ölü/ ve üç yüz kadar yaralı olduğu sanılmaktadır...”
Tamamıyla bir devenin gözlemlerinden ve imgelerinden oluşan devenin söylediği, 1976’da Paris’te, 2000’de İstanbul’da yayımlanmıştır. Çevirmeni Eray Canberk, yayınevi İmge Kitabevi’dir. Alıntıları Türkçeye aktarıldığı gibi verdim. Mesela her şey kelime-
sini kitapta bitişik yazıldığı için bitişik verdim.
Ancak sadece bir gözlemci değil, çok cesur, Ortadoğu’daki ölümleri gerçekleştiren katliamcılarla konuşan, onlara karşı çıkan bir devedir: “başıboş gezginliğiniz süresince bir yıkanma/ öneriyorum size”.
Şiirde bir gözlemci deve olduğundan bahsetmiştim. “ben/ deve” diye başlar şiir. Ölümler, rutine dönmüş ölümler gören deve belleğini temizlemek ister. Hatta kitabın başında iki alıntı vardır, birisi Yorgo Seferis’tendir. Son iki dizesi şöyle: “damla damla/ belleği yaralayan acı.” Bu anlamda Paul Celan’la ilişki kurdum.
Almanya'da yaşamış, poliglot olmasına rağmen şiirlerini Almanca yazmış bir Yahudi idi Celan. Ailesi ve halkı öldürülmüştür. Belleğini