" Benim kanaatim oydu ki ve daima o oldu ki,insan diye yaşamak isteyenler,insan olmak vasfını ve gücünü kendilerinde görmelidirler. Bu uğurda her türlü fedakarlığa göğüslerini germelidirler. Yoksa hiçbir medeni millet onları kendi sırasında ve safında görmek istemez."
Osmanlı Avrupa'sı gençliği hep bir tehlike ürpertisi içinde. Bu ortam Müslüman ve Türk çocuğunun vatan ve millet duygularını pek çok erken uyandırır. Çocuk, peri ve dev masallarından fazla savaş, göç, zafer ve bozgun hikâyeleri dinler.
İşte Manastır Lise'ni bitiren Mustafa Kemal bu ortam içinde yetişti ciğerleri bu ortamın zehirli havası ile dolu, İstanbul'a gitti .