metin yüksel
@ekrad34
Mektup
Hangi denizler içti gölgeni
Hangi göklerin kucaklarında
Hangi şarkılar öptü sesini
Uyuyup kaldı dudaklarında
Hangi hayaller sardı ufkunu
Hangi günlerin şafaklarında
Hangi hülyanın konuğu oldun
Hangi çiçeğin yapraklarında
Hangi rüyalar kaçırdı seni
Hangi rüzgârdı ayaklarında
Bu yaz yanınızdan ayırmak istemeyeceğiniz kitapları sizin için bir araya getirdik.
💬 Siz olsanız bu listeden hangisiyle başlardınız?
Darağacı
Kalbim ki sürekli davul solosu
Ve aşkın bedeli candır ölümdür
Saçların aklımın darağacıdır
Saçların ki çeken sonsuza
Kımızın da kökü dışarıdaymış
Bir okur mektubu vesilesiyle tekrar çek ettim, kımızın kökeni hakkında kuşkuya yer yok, Türklerin öz ulusal içkisi de maalesef viski, kola ve ice tea kadar yabancı bir mamul.
Arapça hâmız ilk akla gelen olasılık, "ekşi" ve "ekşimiş süt" demek. Ama bu olamaz, çünkü, bir, h > k dönüşümünü açıklayamayız; iki, 10. yüzyıl Uygurcasında Arapça alıntı zor. Hem öyle olsa Kaşgarlı'nın gözünden kaçmazdı, Türkçe kadar Arapçanın da âlimidir.
Arapçanın amcaoğlu olan Süryaniceye bakınca konu aydınlanıyor: hırıltılı x ve sad ile xamıs "ekşi veya “maya, mayalanmış hamur veya içecek". Yahudiceye de aynen geçmiş, bugünkü telaffuzuyla xametz חָמְצ yazılıyor, "Hamursuz Bayramı'nda yenmesi caiz olmayan mayalı hamur" anlamında. Baştaki x sesi Orta Asya Türkçesine daima /k/ olarak geçer.
Aramice/Süryanice kullanan İran Hristiyanlarının 8. ve 9. yüzyıllarda Orta Asya'da son derece faal olduklarını, 760 küsur yılında Çin'in başkenti Xian'da bir piskoposluk kurduklarını, aşağı yukarı aynı yıllarda Uygur kağanlarının Nasturi mezhebinde Hristiyanlığı benimsediklerini ve yüz yıl kadar o yolda yürüdüklerini biliyoruz. 9. yüzyılda Süryaniceden Uygur Türkçesine bir sürü dini metin cevrilmis. Oruç, namaz, çalap-çelebi ile beraber kımız da o günlerde Türkçeye ithal edilmiş kelimelerden olmalı.
Zaten o kadar berbat bir şey ki kökü dışarıda olmasa şaşardık.
