Elbi Saraçoğlu
@elbi1983
Çocukken fakirdim. İki kuruş elime geçince bunun bir kuruşunu kitaba verirdim. Eğer böyle olmasaydı bu yaptıklarımın hiçbirini yapamazdım. MUSTAFA KEMAL ATATÜRK
Bankacılık
Üniversite
Istanbul
İstanbul, 16 Mayıs 1983
347 okur puanı
Ağustos 2023 tarihinde katıldı
Atatürk ile ilgili kitapların kütüphanemde azlığı dikkatimi çekti bu kitabı okuduktan sonra. Atatürk ‘ün fikirlerini oluştururken kimlerden feyz ve esin aldığını bilmek istediğim için kitabı okudum. Tevfik Fikret’ten başlayalım. Çok önemli bir münevver olan Tevfik Fikret Atatürk ‘e batılılaşma noktasında esin kaynağı olmuştur diyebiliriz. Bir şiirinde Tevfik Fikret : Yüklen ne varsa getir bir parça meskenetfiken, ruhu ve idraki besleyen dizelerini söylemiş ,çağının çok ötesinde bir şairdir ve Atatürk'e ilham olmuştur.Kitapta Namık Kemal’in de Musafa Kemal’I etkileyen diğer bir vatan şairi olduğundan bahsediyor fakat bir farkla diyor : Mustafa Kemal Namık Kemal kadar romantik değildi fakat vatan, hürriyet konularında kendisini takip ederdi.Namık Kemal’in : Vatanın bağrına düşman dayamış hançerini, yoğ imiş kurtaracak bahtı kara maderini dizelerine Atatürk ‘ten olumlu yanıt gelmiştir. Vatanın bağrına düşman dayasın hançerini, vardır kurtaracak bahtı kara maderini. Atatürk hepimizin bildiği gibi eğitime son derece önem veren bir liderdi ve özellikle okul yıllarındaki tarih öğretemeninden bahsetmiştir kitapta yazılana göre. Tarih bilmeden günü , geleceği yorumlamak mümkün olamayacağından tarihe fazlaca önem vermiştir. Fransız Devriminden esinlenmiş ve Fransız Filozof JJ. Rousseau etkilendiği ve esinlendiği bir diğer kişidir. Ziya Gökalp de etkilendiği bir başka aydındır aralarında nüans açısından bazı belirgin durumlar olsa da Ziya Gökalp Atatürk’ün zihninde yer etmiştir. İncelememi Atatürk’ün bir sözü ile bitirmek istiyorum: Çocukken fakirdim. İki kuruş elime geçince bunun bir kuruşunu kitaba verirdim. Eğer böyle olmasaydı bu yaptıklarımın hiçbirini yapamazdım. Bu sözle Atatürk ‘ün donanımı, bilgisi ve bilgi açlığı kendisine bir kere daha hayran olmamı sağlamıştır.
Atatürk'ün Düşünce Yapısını Etkileyen Olaylar, Düşünürler, KitaplarŞerafettin Turan · Türk Tarih Kurumu Yayınları · 2018502 okunma
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
Bacon hakkında bir iki bilgi ile geçiştirilemeyecek kadar uzun nitelikte bir inceleme yazmayı daha sonraki bir vakite ayırdım. Bacon ‘un hedefi ortalama insan değildir , bizlere bilgeliğin yolunu açmak ve hayatı bilgece yaşamanın anahtarlarını vermek istemektedir. Erdem hedeftir ve İngiliz mantığının o milimetrik ölçümleriyle bize hayatı anlatır , hayat ölçümlerle yaşanmaz der gibisinizdir fakat bunu mantığa oturtarak yapar ve şahsen benim Kabul etmek dışında pek bir şansım kalmaz gibidir. Erdemin beyaz ve temiz yollarını öğütler. Tarihten verdiği örneklere pekiştirdiği olaylar kendisine bizi hayran bırakır. Ve de mitolojiden verdiği örnekler tabi. Sadece iyilik yapmakta aşırılık yoktur der ve kendine hayran bırakır . Doğru yolları bizlere açar , dolambaçsız söyler ve böylece bizlere biraz sorumluluk yükler. Bencillik üzerine yazdıkları şeyler hayat dersi almak bakımından çok önemlidir : Bencilliğin sonunun iyi olmadığını anlatır her türlü kötü tutku gibi. Bencil olan insan yumurtasını pişirmek için komşusunun evini yakar sözü nü ezberletir bizlere.Aşk hakkında söyledikleri çoğuna ruhsuz gelse de mantığı yerindedir .Aşık olan insan bilgelikten ve servetten vazgeçer der , kendisine katılıyorum ve sağlam bir yüreğe bile sızabileceği konusunda bizi uyarır. Doğruluk ve dürüst davranış insan doğasının onurudur diyerek hayranlık uyandırır. Aklın yolu birdir . Tanrı üzerine söyledikleri de ayrıca çok anlamlı ve değerlidir. Tanrı ‘ya inancımı pekişitirir cinsten söylediklerinden biri de şudur : Az felsefe bizi tanrıtanımazlığa götürür fakat derin felsefe bizi Tanrı’ya ulaştırır. Kitapta Epikür’e ait bir sözü de burda not etmek istiyorum : Her birimiz bir diğerimiz için yeterince büyük bir tiyatoyuz sözü. Ezopun horozuna mücevher verme ona arpa daneleri daha iyi gelecektir ve
Evet ! Olmak istediğim yazar – Yol gösterici büyük kalem , zihin, derinlik.. Zweig her zaman en sevdiğim yazarlar arasındadır. Bu novellada yine hünerini döktürmüş. Uzunca bir şiir yazmış yine. Bilinmeyen Kadının öyküsü iç burkucu. Gözyaşı akıtmak isterseniz okuyun . Aklıma Cemal Süreya’dan bir dize geldi : Güzelsin sevgilim ama uzaktan! Uzaktan yaşanmış , hüzün dolu bir aşk hikayesi. Kadın platonik aşkından bir çocuk dünyaya getirmiş , sevdiği adamın uzantısını yakından hissedebilmek için. Bu uzun şiir okunmaya değer. Olan biten için seni değil Tanrı'yı suçladım diyor kadın. Tanrı'yı sorumlu tutuyor , sevdiği adama toz kondurmuyor. Çocuğunu kaybettikten sonra bu mektubu sevdiği adama gönderiyor. İçe dönük, kasvetli, hüzünlü ve karamsar hayat yaşayan kadın novellanın kalbini oluşturuyor ve öyküde bütün odaklar ve şimşekler roman kahramanı olan kadını gösteriyor ve adeta başka kişilikler görünür olmaktan çıkıyor ve sadece bu platonik aşk novellanın iskeletini oluşturuyor.
Uzun şiir sevenler okusun lütfen!
CezmiEdebiyat
Namık Kemal ‘in milli edebiyatımıza kazandırdığı bu ilk tarihi romanımızı tarih ve edebiyat ikilisini seven herkes tavsiye ederim. Namık Kemal oyun (tiyatro,piyes) ,şiir ve tarih incelemeciliği yanında İntibah ve Cezmi romanlarını yazarak edebi hayatımıza kazandırdığı ürünlerle verimli bir yazar – entellektüeldir. Tarihi roman yazmak ayrıca bir ustalık gerektirir – Namık Kemal’in tarih bilgisine parallel kurguladığı bu romanda 1600 lerde gerçekleşen Osmanlı -İran savaşları ve rekabeti üzerinden bir roman yazılmış. Osmanlı askeri Cezmi adına yazılmıl bir roman olsa da İran şahının kız kardeşi Perihan ve Kırım lı şehzade Adil Giray’ın aşkı romana damgasını vurmuştur. Osmanlı – İran savaşlarına yardımcı birlik olarak gönderilen Kırım veliathı Adil Giray Osmanlı -İran savaşlarında esir alınarak İran sarayında tutuklanır -İran Şah’ın 40 yaşındaki karısı Şehriyar Adil Giray’a kendisini kaybedecek kadar aşık olur. Şah ın kız kardeşi hem genç hem de güzel Perihan da Adil Giray’a aşık olur ve aşkına karşılık alır Begüm Şehriyar Adil Giray’ın sevgisine nail olmaz.Perihan ve Adil Giray ın aşkını Şehriyar çok kıskanır. Ve onlara tuzak kurar. Kitabın sonunda Adil Giray ve İran şahının kız kardeşi sevgilisi güzeller güzeli Perihan ölür ve Şehriyar hunharca katledilir.
Teknik olarak bu kitap yeterince iyi yorumlanmasa da benim açımdan tarihe ışık tuttuğu için ve ilk tarihi romanımız olduğu için son derece önemli bir kitaptır.
Gerçeklik payı ne kadardır bilemiyorum ama İran 'ın şii olma sürecinden bahsetmesi açısından önemli bir tarihi belge olarak görüyorum bu kitabı. İran'ın şii mezhebine tarihsel ışık tutması bakımından günümüze etkileri de anlaşılır olmaktadır. İran şii olmasaydı günümüzde neler olabileceğini ben merak etmekteyim.
Kadın yazarları seviyorum. Edebiyata kadın eli dokununca daha bir güzelleşiyor. Fatma Aliye ‘de Salome’nin çağdaşı ve arka arkaya bu kadın dev yazarları okuyunca ruh halim düzeldi. Salome bu kitapta yolunda gitmeyen bir aşk hikayesini anlatır . Derin ve ince insan ruhu tasvirleri beni hem düşündürdü hem şaşırttı ve hem de hüzünlendirdi. ‘Brzeg karın altında bir tabut gibi duruyordu’ tasviri mesela.Eşyayı , tabiatı, görünen şeyleri tasvir etmek belki daha kolay olabilir fakat insanın iç dünyasını, insan ruhunun karanlık ,sert, yumuşak taraflarını tasvir etmek maharet gerektirir. Kitap bitmesin istedim. Gerçekten ‘kadın’ bizzat uygulayıcısı olarak edebiyata ve özellikle de şiire çok yakışıyor. Salome kendi hayatında Rilke ile tanışmış ve Rilke'nin Tolstoy ile tanışmasına vesile olmuş. Rilke gibi bir şairi etkilemiş bir kadın. Hayat hikayesini merak ettiğim için kendisiyle ilgili başka kitapları da okumaya karar verdim böylece. Kitap edebiyat zevkini yaşamak isteyen herkese tavsiye edilir elbette.
