Aldous Huxley’nin 1932 yılında kaleme aldığı Cesur Yeni Dünya (Brave New World), yazılmasının üzerinden neredeyse bir asır geçmesine rağmen güncelliğini yitirmek bir yana, her geçen gün daha da ürkütücü bir şekilde gerçekliğe dönüşen bir başyapıttır.
George Orwell’ın 1984’ü bizi baskıyla, acıyla ve açık diktatörlükle korkuturken; Huxley çok daha sinsi bir distopya sunar: İnsanların hazza boğularak, köleliklerini sevmelerinin sağlandığı bir dünya. Dünya Devleti’nin mottosu nettir: Cemaat, Özdeşlik, İstikrar. Bu istikrarı sağlamak için insanlık, bildiğimiz anlamdaki tüm kutsallarından arındırılmıştır.
Üreme Teknolojisi (Bokanovski Süreci): Doğum tamamen yapaydır. Bebekler laboratuvarlarda, kuluçka merkezlerinde üretilir. Daha embriyo aşamasındayken oksijen miktarları ayarlanarak zeka ve fiziksel kapasitelerine göre sınıflara ayrılırlar: Alfa, Beta, Gama, Delta ve Epsilon.
Hipnopedya (Uykuda Eğitim): Çocuklar büyürken uykularında binlerce kez dinletilen sloganlarla koşullandırılırlar. Bir Beta, Alfa olmadığı için üzülmez; Epsilon olmadığı için ise şükreder. Herkes halinden memnundur çünkü başka türlü hissetmesi imkansız hale getirilmiştir.
Cesur Yeni Dünya’nın bize anlattığı dünya F.S. 632 gibi bir yıldan bahsediyor. Dünya Devleti ve bu devletin istikrarı, insanı her yönden koşullandırmaya dayanıyor. İnsanlar, bir ürünün fabrikalarda farklı kalitelerde üretildikleri gibi şişelerde ve farklı sınıflarda üretiliyorlar. Doğal olarak dünyaya gelmiyorlar ve kuluçkadan çıkırılıyorlar. Yani baştan yaratılmış bir kast sisteminde rolünüzün belirlendiği ve size Alfa (Seçkinler) ya da Epsilon (Geleceğin Kanalizasyon İşçileri) dedikleri bir sistem. Bu toplumda milyarlarca insan sadece 10.000 adet soyadını paylaşıyorlar. Doğal yolla dünyaya gelmek, aile, anne, baba, evlenmek gibi kavramlar bu toplumda ahlaki olarak oldukça ayıplanmış ve izin verilmiyor. Tüm bu ahlak yapısı, erdemler ve değerler de “Hipnopedya (uykuda öğrenim yöntemi)” ile üretim aşamasında şartlandırılıyor. 1932 yılına göre muazzam yazılıp, çizilmiş.. Herkese iyi okumalar.
Bazı hikâyeler tam tahmin ettiğin gibi ilerler. Bazılarıysa son sayfada tüm bildiklerini sorgulatır. 🤯
Ters köşeleri seviyorsan, seni sonuna kadar merakta bırakacak 3 kitap önerisini keşfetmeye hazır ol!
Olumsuz Ütopya (Cesur Yeni Dünya!)
SPOİLER İÇERİR!!!
"Ben keyif aramıyorum. Tanrı'yı istiyorum,şiir istiyorum, gerçek tehlike istiyorum, özgürlük istiyorum, iyilik istiyorum. Günah istiyorum."
söze kitapta en çok etkilendiğim alıntı ile başlamak istedim.
Cesur Yeni Dünya! Ütopya görünümlü distopya!
Bize insanın neden insan olduğunu, insanın insan olması için neyinin olması gerektiğini yani iradeyi sorgulatır.
Eğer 1984'ü okumadıysanız lütfen önce onu okuyun. Hatta bu kitapları peş peşe okuyun ve düşünün bize biçilen gelecek ne? 1984'te devasa derecede otoriter, herkesin izlendiği, her şeyin yasak olduğu, baskıcı bir dünya hakimken topluma cehalet hakimdir. Cesur Yeni Dünya'da ise sanatın, bilimin, teknolojinin - ki MS kavramı yerine AF yani After Ford kavramı kullanılır. Bu Ford'dan sonradır. Yani milat olarak Ford araba markasının icadını merkeze alır.- geliştiği bir dünya hakimdir.
Soma adı verilen haplarla saniyeler içinde mutlu olduğunuz, hatta mutluluğun şart koşulduğu,zorunlu olarak mutlu olduğunuz, "Herkes herkes içindir" ilkesi ile aile, utanma, mahremiyet gibi kavramların yok olduğu bir dünya. Böyle bir dünya hoşunuza mı gitti? Evet belki güzel olabilirdi tabii bir epsilon ya da delta değilseniz. Bunların ne olduğunu mu sorguluyorsunuz. Aile kavramının yok olduğu bu dönemde insanların doğumla oluştuğunu düşünmediniz umarım. Evet yanlış okumadınız! Burada herkes doğuştan KŞM yani Koşullu Şartlandırma Merkezi denen yerde kast sistemi ile dünyaya gelir. Alpha, Beta, Gama,Delta ve Epsilonlar.
Alpha: Liderler ve düşünürler çok zekiler
Beta: Alt düzey yöneticiler
Gama: Hizmetliler
Delta: Sadece kaba kuvvetçiler. Alkolle uyuşturulmuş ve beyinlerini kullanmalarını (düşünme yetisi gibi) engellenmiştir.
Epsilon: Aşırı itaatkar işçiler
Şimdi de çok korkunç geldi değil mi? Üzülmeyin Aldous Huxley'de
Farklı bir bakış, iyi bir kurgu, ilginç bir distopya.
İnsanlar doğarak değil de üretilerek var oluyor.
Sonrasında sınıflara ayrılıyor. Alfa, Beta, Gama, Delta, Epsilon. Duygular, aşk, aile gibi kavramlar yok edilmiş. İnsanlar mutsuzluk hissetmesin diye sürekli olarak soma adında ilaç veriliyor.
İnsanların kodlanarak alfa beta epsilon gibi tabakalara göre üretildiği bir sistemde değerler, ilişkiler, sosyal hayat ve dinin nasıl şekillendiğini gördüğümüz distopik roman.
"Herkes herkes içindir" mottosuyla herkesin istediği kadar kişiyle cinsel ilişkiye girebildiği. "Bizim Fordumuz" deyişiyle Tanrı'nın yerine bilimin ve sosyal düzenin konumlandığı bir dünya.
Eski yaşam tarzına sahip insanlardan biri olan Vahşi'nin bu dünyaya gelip yeni dünya değerlerini sorgulamasını okuyoruz.
Özetle yeni dünya, (şu an bizim dünyamıza oldukça benzer şekilde) "özgür irade" yi insanların elinden almış ama kimse bunun farkında değil. Hatta kendilerinin böyle irade ettiğine inanıyorlar.
Tüm sosyal düzen ve tabakalar(işçi sınıfı, beyaz yakalı, yönetici vs.) planlanarak Tanrısız, ailesiz, ahlaksız bir sosyal düzen kurulmuş. Her türlü acının yerini sadece mutluluk almış. (En ufak bir düşüşte mutluluk veren soma hapı içiliyor).
Bütün bunlara Vahşi şöyle diyor :
“Ama ben rahatlık istemiyorum.
Tanrı istiyorum, şiir istiyorum, gerçek tehlike istiyorum, özgürlük istiyorum, iyilik istiyorum, günah istiyorum.”
"Bedelsiz hiçbir şey yoktur. Mutluluğun bedelinin ödenmesi gerekir."
Ford'dan sonra 632. yılda yeni bir düzen kurulmuş. Bebekler artik kuluçka ve Şartlandırma Merkezinde üretilmektedir. Anne ve baba kavramı gülünç olarak karşılanıp "herkes herkese aittir" sloganı ile isteyen herkes istediği kişiyle birlikte olabilmektedir. Tamamen tüketimi özendiren bir düzen kurulmuş olup insanların sürekli mutlu olması sağlanmaya çalışılıyor ve mutsuz olacağı bir durum ile karşılarsa "soma" adı verilen özel bir şekilde geliştirilmiş uyuşturucuyu kullanıp dünyadan uzaklaşmış oluyorlar. Alfa, Beta, Gama, Delta, Epsilon şeklinde guruplardan oluşan insan kümeleri birbirinin tıpatıp aynısı olarak üretilmeye devam ederken Alfa en zekileri olup önemli işler için üretilirken, Epsilon Moron en düşük zekaya sahip ve sıradan işler için üretilmektedir.
Bernard Marx bu düzen içerisinde farklı bir zekaya sahiptir ve yalnız kalmıştır. Vahşi Bölgesinde yaşayan insanları gidip görmek ister. Vahşiler hâlâ eskisi gibi dine inanıp aile kavramına sahip çıkar, her kadının tek erkeği vardır. Bernard ile sevgilisi Lenina bu vahşi bölgeye tatil için gider ve orada Vahşi John ile karşılaşır. John'un bu yeni modern dünyaya getirilmesi ile iki dünyayı karşılaştırma ve sistemdeki sahte mutlulukların farkına varma şansı doğar.
Şartlandırma, aile kurumunun yıpratılması, tüketim çılgınlığı, uyuşturucunun yaygınlaşması günümüzde yavaş yavaş gerçekleşmeye başlayan kehanetler olarak görülebilir. Fakat kitaptaki kadar katı bir sistemin kurulamayacağı da aşikar.
Denetçi Mustafa Mond ile Vahşi John'un ilkellik ile modernitenin çatışmasına ışık tutuyor. Din, aile, acı, mutluluk, cinsellik, gerçek sevgi, ölüm, yalnızlık ekseninde dönen bir kurguyu oluşturmuş yazar. Günümüz dünyasına dair de birtakım sorgulamalar