Esra Baysal
@esrazv
Erkeğin geçim sorumluluğunu büyük ölçüde tek başına üstlendiği, kadınların sadece ev işi yaptıkları, kız çocukların okutulmakla birlikte erkek çocuklarla aynı-eşit görülmediği “modernleşmiş” aile babalığı Türkiye’de en yaygın babalık biçimi.
Her çiçeğin bir mevsimi, her kitabın bir zamanı vardır. Haziranın tadını yeni hikâyelerle çıkarın.
Erkek arkadaş grupları, görsel imgeler, erkek eğlence dünyasının değerleri gibi birçok faktör bu erkeklik değerleri üzerinde etkili oluyor. Yeni kuşaklar erkeklik değerlerini babalarından çok bu tür kaynaklardan öğreniyorlar. Çünkü dünyanın pek çok yerinde olduğu gibi Türkiye’de de erkekler babaları ile yoğun duygusal çatışmalar yaşıyorlar. Babalar, oğullarını anlamak ve desteklemek amacıyla değil, onlara sorumluluklarını öğretmek ve oğullarının toplumdan kabul görmelerini sağlayacak erkeklik davranışlarını benimsetmek için onlarla baskı-otorite sağlama ilişkisi kuruyorlar. Türkiye’de baba-oğul ilişkisinin çoğu zaman gerilimli, sevgisiz ve mutsuz bir ilişki olması ile erkeklik değerlerinin babadan öğrenilmesinde kırılmalar yaşanması birlikte yaşanan bir gerçeklik. Öte yandan, birçok erkeğin orta yaşlarda benzer erkek-baba davranışlarını hoşgörmeye, hatta benimsemeye geri döndüğü de sık gözlenen bir durum. Orta yaşa geldiklerinde bu babalarını affedip anlamaya başladıklarını söyleyen erkeklere sık rastlanıyor.
Türkiye’de erkeklerin “aile reisi” olarak sahip oldukları ayrıcalıklar ve para kazanan kişi olarak ellerinde tuttukları karar verme yetkisi yakın zamanlarda Medeni Yasada yapılan değişiklikler ile hukuken ortadan kaldırıldı. Evlilik içinde kadın ile erkek arasında sorumluluklar ve haklar eşit olarak dağıtıldı. Buna rağmen erkeklerin para kazanma ve harcama yetkilerini ellerinde tutmaya devam ettiklerini görüyoruz. Aile içindeki para kazanma kapasitesine paralel oluşan iktidar ilişkileri de bu nedenle kolay değişmiyor. Eşitlikçi değişimlerin ancak kadınların çalışarak para kazanması ve erkeğin tek “geçim sağlayan” konumundan çıkması ile yaşanmaya başladığını görüyoruz.
Geçimden tek başına sorumlu hale gelen erkek, otoritesini babasından değil, modern bir toplumun modern piyasa ilişkileri içinde kazandığı paradan alıyor ve buna dayanarak yeni bir erkeklik tarzı inşa ediyor.
Aslında “modern aile”ye dayalı bir cinsiyet rejiminde, aile reisi olarak kocanın-erkeğin sahip olduğu güç ve yetkileri göz önünde tutarsak yeni eril iktidarın tanımını daha net yapabiliriz: Karısının faaliyet ve hareketlerini denetleme/izin verme/onaylama otoritesi, çokeşliliğin açık ya da zımni olarak kabulüne dayalı cinsel özgürlük ve cinsel ahlakta erkek üstünlüğünü sağlayan çifte standart; erkek iktidarının kuruluşuna hizmet eden iktidar stratejileri arasında modern ailedeki cinsiyete dayalı iş bölümünün erkekleri ayrıcalıklı kılan yapısı, vb. Örneğin, erkeklerin geçim sağlama rolü, sürekli bu sorumluluğu üstlenmenin zorlukları ve bunun kadınlar tarafından kolaylıkla başarılamayacak kadar ağır bir çalışmayı gerektirdiği hakkında sürekli konuşan erkeklerin bu sayede cinsiyetçi iş bölümü içindeki konumlarını nasıl pekiştirdilerini görebiliriz.