Yeni Turan hiç şüphesiz bir ütopya idi ve ütopyalar gibi tahakkuk ettirilmesi mümkün olmayan gayeleri vardı. Bu eser, kadınların rey sahibi olacağı, hayat ve insan münasebetlerinin makul ve muntazam olabileceği bir devri tahayyül ediyordu. Bilhassa Türk kadını, kafasındaki ve kalbindeki itidal ve cemiyete karşı muhabbetle dolu olduğu bir zamanın hasretini çekiyordu. Bilhassa, Osmanlı devrinin Bizanslaşan intihap devrinde, süs, israf, gösterişe kaçan kadın sınıfını şiddetle tenkit ediyordu.
Liberal ve demokratik Türkiye, emek ve sadeliğe doğru giden idare sisteminde şovenliğe yer vermeyen, Yakın Şark'ta bir nevi birleşmiş milletler şeklini istihdaf eden bir Türkiye bu kitabın baş gayesi idi. Tabii aşk hikâyesi sırf roman diye oraya sokulmuştur.
Bugün bunlardan uzak ölüyorum. Fakat Yeni Turan'ın anası büyük Kaya'nın niçin Hamdi Paşa'yla evlenip dört sene beraber yaşadığını tarihe tenvir etmiş olmak hissi, hayatımın yegâne tesellisi!
Ben nasıl işitilmemiş bir hasret ve mahrumiyetle onun hayatı için aşkımı feda ettim! Bilir misin? Bilemezsin! Çünkü sefil ve köhne nefsinden başka dünyada bir şey, bir iyilik, bir insan elemi, bir insan arzusu olacağını hiçbir dakika hatırına getirmedin.