Toplum yaradılış kadar bireyi de her zaman hesaba katmalıdır.
Claude Gueux’ye bakın. Şüphe yok ki iyi işleyen bir kafa, iyi niyetli bir yürek. Ama kader onu öyle kötü bir topluma soktu ki sonunda hırsızlık yaptı; toplum onu öyle kötü bir hapishaneye koydu ki sonunda birini öldürdü.
Gerçekten kim suçlu?
O mu?
Biz mi?
Başka bir seferinde, pazar günü, dirsekleri dizlerinde, elleri alnında, avluda bir taşın üzerinde oturmuş, saatlerce aynı hareketsiz pozisyonda durmuşken Failette adlı mahkum yanına yaklaştı ve gülerek bağırdı: “Claude, burada ne halt ediyorsun?”
Claude düşünceli başını yavaşça kaldırıl şöyle dedi: “Birini yargılıyorum.”