“…Peki ya çocuğun kapasitesi, var oluş biçimi ya da ihtiyaçları kabul görmez ve diğer kişiler onu desteklemezse ne olur? O zaman çocuk, utanç yaşamaya başlar. Utanç, çevresel desteğin olmadığı anlamına gelir. Utanç kişinin yaptıklarıyla değil, varoluşu ile ilgilidir. Kaufman, başka hiçbir duygunun bu kadar içten ve derinden ruhu yaralayamayacağını ve kendiliğin temeline bu kadar yakından temas edemeyeceğini savunur…”
Sonuç olarak içe alma, temas biçimi, diğer temas biçimlerinin temelinde yer aldığından içe alınanların değiştirilmesi hem çok derin ve yoğun bir çalışmadır hem de buradaki gibi değişimler diğer temas biçimlerinde de belirgin değişimlere yol açması nedeniyle çok önemlidir.
Temasın da geri çekilmenin sağlıklı ya da patolojik olup olmadığı şu sorulara verilen cevaplarla belirlenebilir.
Kişi:
Kimlerle ve nelerle temas kuruyor?
Ne kadar süre ile temas kuruyor?
Nasıl temas kuruyor?
Nelerden geri çekiliyor?
Ne kadar süreyle geri çekiliyor?
Nasıl geri çekiliyor?
Temas ve geri çekilme ritminin bozulmasının bir diğer şekli ise ne temasın ne de geri çekilmenin tam olarak yaşamasıdır.
Terapide tamamlanmamış işlerle ilgili olarak yapılan çalışmaların amacı, geçmişin olumsuz etkilerinden kurtularak bugünün tam anlamıyla ve tatminkar bir şekilde yaşanabilmesine yardımcı olmaktır.
Geştalt yaklaşımına göre bir ihtiyacın karşılanmasında ya da başka bir deyişle geştaltın oluşması, tamamlanması ve bozulmasında duyum, farkına varma, hareket, temas, doyum ve geri çekilme aşamalarından geçilmesi gerekir.
Farkında olma becerisi ancak yaşanarak öğrenilir ve bu öğrenme yaşam boyu yeni farkındalıklar da devam eder. Yeni yaşantılar, yeni gelişmeler, yeni ilişkiler farkında olunacak, onların değişmesini ve sürekli olarak yenilenmesini gerektirir.