Yaklaşık bir buçuk ay oluyor kitabı okuyalı ve filmini izleyeli. Geç de olsa incelemeye yazmaya karar verdim. Hakkında zaten 138 tane inceleme yazılmış, farklı noktalara değinebilmeyi umut ediyorum.
Eser kısaca, annesini öldürdüğü gerekçesiyle dava edilen mahkumun, merhametli olması gerektiğine sonradan inanan ‘Reis Bey’ tarafından yargılanmasını konu ediniyor. Kitabı bitirdiğimde beni rahatsız eden bir çok nokta olduğunu fark ettim. Kitabın teması olan ‘merhamet’ yargıcın faaliyetleri üzerinden ele alınıyor. Hepimiz merhametin ne kadar önemli ve gerekli bir duygu olduğunda hemfikirizdir. Ama yargıcın mesleğinin gerekliliğini yerine getirmediği için yanlış kararlar vermesine ve sonrasında vicdan azabı çektiğinde herkesin Reis Bey’in ne kadar merhametli olduğunu düşünmesine anlam veremedim.
Ben ilgi alanıma girdiği için incelemede daha çok yargılama kısmından bahsedeceğim. İoanna Kuçuradi , yargıcın yaptığı işi üç aşamaya ayırıyor: Bilgilenme, yargılama ve karar verme aşamaları. Benzer şekilde doğru değerlendirme aşamaları da üçe ayrılır: Anlama, değerlendirilen eylemin farklı eylem olanakları arasındaki yerini görme ve tek bir eylemin değeri ile insan dünyasına kattıkları arasında bağlantı kurma. Kitapta mahkumun annesini öldürmüş olabileceğine ve aynı zamanda öldürmemiş olabileceğine ilişkin bir çok gösterge sunuluyor. Reis Bey’in bilgilenme dediğimiz ilk aşamada edindiği bilgilerin doğruluğunu soruşturması ve araştırması gerekiyor. Daha bilgilenme aşamasındayken mahkuma önyargıyla yaklaşan Reis Bey doğal olarak doğru bilgilere ulaşamıyor ve yanlışları kendini yargılama ve karar verme aşamasında da izliyor. Yargılama aşamasında, mahkumun eylemiyle suç sayılan eylemler arasında bağlantı kurmanın yanında, yargıcın her iki tarafın da