1000Kitap Logosu
Muhammet İkbal
Felâtun Bey ile Râkım Efendi'yi inceledi.
180 syf.
·
4 günde
·
Beğendi
·
10/10 puan
Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın selefi olarak Ahmet Mithat Efendi’nin Pîr’liğini yaptığı bu gelenek, bilmem övgüye ihtiyaç duyar mıdır? Zira ehli için işaret, malumatın kendisidir. Öyleyse biz de, mübalağa etmekten edebiyata sığınarak; tarif ve tavsiyemize başlayalım. “İstedik ki tetkikimizin dili, eserin lisanını aksettirsin. Böylece kıraat ehli, eserin yapısına dair malumatı da edinsin.” ... Eser, tek bir hikayeye koskoca bir medeniyetin zihniyet hikayesini sığdırmayı başarmış. Zira yakın dönemin en büyük iki ismi Rakım ve Felatun efendiler, temsil ettikleri şuurun bedenlenmiş versiyonlarıdır. Biri alaturka anlayışın, diğeri ise alafranga anlayışın hüluludur. Dolayısıyla biri miras yedi, öbürü ise yetimdir. Öyle ya yetim olacak olan alafrangın vücudu Felatun Bey olacak değil ya, elbette alaturkanın bedeni Rakım efendi’dir. ... Ahmet Mithat Efendi, Alafrang mahallesinin piri Felatun Bey’e, Felatun ismini, Greklerin Kadim Şeyhi Platon’un doğu medeniyetindeki yorumu olan Eflatun’dan taksa gerektir. Zira Platon, Eflatun ismini alarak doğunun da sultanı olma ünvanını kazanmış, böylece bir çok şeyh ve özellikle felasife ehli icazetini kendisinin manevi varlığından almışlardır. Ahmet Mithat’ın alafrank zihniyetinin pirî Felatun Bey’e Eflatun ismini tam anlamıyla layık görmemesinin nedeni; eflatunluk iddiasında bulunup felatunluk yapması olsa gerektir. Zira bu zihniyet, marjinal olanı hakikat zannetmek marifetine matuftur. Oysa kadim zihniyet, marjinal olanı dönüştürerek özümseyecek kadar kimlik ve karakter sahibi idi. Hal sebepten Felatun Bey eserde geçmişini unutmuş, geleceğiyle barışmayı arzu eden bir karaktere can verir. Fakat barış sağlayacak taraflardan biri eksik olduğundan bunu bir türlü başaramaz. (Biliniz bakalım hangisi eksiktir?) Lafı çok uzattık. Lafın bir kısmında da Rakım Efendi’ye yer vermez isek vallahi pek lüzumsuz bir iş yapmış oluruz. Rakım Efendi, hayatı gibi karakterini de hayattan kazıyarak kazanmış, tekamülü ile cümle medeni mahlukatın kendisine nazar etmesine neden olmuş alaturka bir hayvan-ı natıktır. Dönemdaş alaturk zihinlerden farkı ise komplekslerin sırtını yere çalabilmiş olmasıdır. Öyle ya kendisi hikmet diyarında yağlı bir pehlivandır. Evet Rakım efendi, hem kadim olana hem de uygar olana vahdet şarabı içirebilmiş; rahmetli Eflatun Bey’in ideal adam olarak kavramlaştırdığı türün temsilcilerindendir. O, iyinin ve kötünün terazisini şaz zihniyetlerden yahut köhnemiş eski hikmetlerden seçmediği içün adam olabilmenin ehliyeti kendisine taktir olunmuştur. ... Aşk’ın kemale olan mahkumiyeti, aşkın bu eserde de Rakım Efendi’nin gönlünden sudur etmesine neden olmuş. Böylece Rakım Bey, ideal adam olmaklığın bütün gereklerini yerine getirmiş olmaktadır. Rakım Efendinin Rakım ismi, rakamla aynı asıldan üreyerek rakamlarla ifade edilen yükseklik anlamında husule gelmiş olsa gerektir. Zira aşk’ı ve olgunluğu böylesine yüksek bir perdeden okuyan bir alaturka beyfendisine ancak böyle bir isim yakıştırılabilirdi. Velhasıl Rakım efendi, mecnuni tarikattan olup aşkı ruha dönüktür. Felatun Bey ise furuda mektebinden diploma aldığı için aşkını şehvetine esir ederek bedene döndürmüştür. Doğal olarak her ikisinin hikayesi de üzerinde bulunduğu usûl üzerine devam etmiş ve vusülüne erişmiştir. Lafı burada bitirelim. Dahası haddi aşmak olur. ... Bizler gibi aciz yaratıklar için adeta mürşid-i kamil sayılacak bu eser, doğu ve batının düşmanlığından tutun dostluğuna kadar her türlü fark ve birlikteliğine nazar ettirebilecek olup nihayetinde kendisi edebiyatı fikre dost kılma maharetine de sahip olduğundan muazzam bir haz sebebi olacaktır. Öyleyse yönünüzü bu tarafa muhakkak dönünüz efenim. Bu muhabbeti gönlünüze esirgemeyiniz. Muhakkak kendisine diz kırınız. Muhabbet ile kalmanızı muhabbeten diliyoruz efenim...
Felâtun Bey ile Râkım Efendi
Okuyacaklarıma Ekle
4
Yorum
38
Beğeni
Yorum yapabilmek için giriş yapmanız gerekmektedir.
En Yeniler