Puan vermedi·608 syf.··
Beğendi
·2021 33. kitabı
·23 günde okudu
·Okunma: 27 Aralık 2021 20:34
Kehribar Geçidi, halk arasında Yedi Uyurlar, Ashab-ı Kehf isimleriyle bilinen yedi insan ve bir köpeğin kıssasından esinlenerek oluşturulmuş bir kurgu. Esinlenme diyorum çünkü hikâyenin aslı tam olarak bilinmiyor. Çeşitli din ve dillerde, kahramanları çeşitli isimlerle başka başka anlatılan bir öykü bu zira. Gerek Hristiyanlıkta gerekse İslam’da değeri olan bir yaşanmışlık… Protestanlığın yükselişiyle Hristiyanlıkta itibarının sarsıldığı söylense de Kur’an’ı Kerim’de Kehf Sûresi’nde ana hatları verilen bu kıssa değerini halen korumakta.
Tarsus’taki Ashab-ı Kehf mağarasını ziyaret ettiğimde bilgilendirme panosundaki isimler dikkatimi çekmişti. Çünkü bu isimler İranlılar’ın Mardan Anjolos (Men of Anjolos) serisinde daha farklı isimlerle anlatılmıştı. Ayrıca olayların yaşandığı bölge de farklıydı. Daha sonra yaptığım araştırmada gördüm ki bu hikâyenin detayları ve yaşandığı yer tam olarak bilinmediği için efsaneleşen, başkalaşan çok kısmı var. Olayların yaşandığına isnat edilen 33 tane şehir varmış dünyada. Bunlardan dört tanesi de Türkiye’de (Selçuk (Efes), Afşin, Tarsus ve Lice) bulunuyor.
Detaylar bu kadar bilinmezken, hikâyede bu kadar boşluklar varken, ‘evren boşluk kabul etmez’ hükmü gereğince boşluklar türlü şekilde doldurulmuş. Efsaneye varan söylenceler bile ortaya atılmış. Halbuki Kur’an’da sayı hakkında bile net bir şey söylenmiyor. Tek bildiğimiz; inancından dolayı zulüm gören gençlerin kaçarak bir mağaraya sığındığı ve orada 309 yıl uyuyup sonra uyandığı.
“(Sonra gelenler) bilmedikleri konuda karanlığa taş atar gibi tahminler yürüterek, “Onlar üç kişidir; dördüncüleri de köpekleridir” diyecekler; “Beş kişidir, altıncıları köpekleridir” diyecekler. “Onlar yedi kişidir, sekizincisi köpekleridir” diyecekler. De ki: “Onların sayısını Rabbim daha iyi bilir. Onlar hakkında bilgisi olan çok azdır. Artık onlar hakkında gerçeği açıklama dışında tartışmaya girme ve kimseden de onlarla ilgili bilgi isteme!” (Kehf, 22)
Bunca tafsilatlı girişten sonra kıssanın kitapla alakasına gelelim. Uzun bir giriş yapmamım nedeni bir ayrımı ortaya koymak. Nazan Hanım bu kitabında Ashab-ı Kehf’in kıssasını anlatmıyor. Eğer bu yanılgıya düşersek isimlerin ve karakterlerin daha da başka oluşuna itiraz edip bir çarpıtma olduğunu söyleyebiliriz. Halbuki bu bir kıssadan yola çıkan, daha geniş perspektifte uyuma-uyanma-uyandırmayı kapsayan bir esindir. Nazan Hanım, kendi ‘Yedi Uyurlar’ını oluşturarak onlar üzerinden zamanlar ötesi sözünü söylüyor. Bunu aynı zamanda şöyle de değerlendirebiliriz: Yazıcı, belli bir zamana ve mekâna sabitlenmiş Yedi Uyurlar’ı zaman ve mekândan kopararak onlara tarihsel olarak bir yolculuk yaptırıyor. 309 yıl sonra uyanmış olmak fiziksel olarak bir şeyler ifade etmektedir. Ancak bilinç düzeyinde basiret anlamında gelinen noktayı anlatmak o kadar kolay değildir. Hele de bakışlar, ufuklar ötesinde bir yere değmişse, uyanmış olanların uyuyanlara -ve dahi uyanmak istemeyenlere anlatacağı bir şey olamaz. “Gördükleri rüya değil apaçık bir rüyetti. Saf zamanın gölgeleri.” (Syf 574) Ayrıca Nazan Hanım’ın İmparator Diocletianus dışındaki ana karakterlerin isimlerinin hepsini (köpeğin ismi de dahil) değiştirmiş olmasını, aynı zamanda bildiği gerçeğe sonuna kadar bağlı okuru da rahatsız etmemek için yaptığını düşünüyorum. Çünkü burada olay aynı, 309 yıl sonra uyanmak olsa da kurgunun gücüyle daha başka bir şey anlatılmaya çalışılıyor.
Yedi Uyurlar kıssasının temelinde zulme uğrama vardır. Bu kurguda da yazar, karakterlerini; köle-azatlı köle-yoksul, Romalı-Barbar-gezgin, genç-yaşlı karışık seçer. Ortak noktaları farklı yerlerden gelseler de aynı zulme uğramış olmaları, inançlarından dolayı horlanmaları, adaletsizliğe tahammül edememeleridir. Karakter bazındaki bu çeşitlilik, evrensel ve zamanlar ötesi bir kurgunun ipuçlarını verir bize. Çünkü zaman olarak Roma’nın yıkılışına yakın bir zaman seçilmiş olsa da anlatılan bütün bir insanlık tarihidir. Pagan zulmünü çeken, inancından dolayı diri diri yakılan İsevilerin, Paganize olmuş inançları hâkim olduğunda aynı zulmü devam ettirdiklerini görürüz. Zulmün öznesi ve nesnesi değişmiştir sadece. Gladyatör savaşlarını da görürüz, inanç tahakkümünü de. Cadı katlinde diri diri yakmayı da görürüz ilkel bağnazlığın diri diri çocuk gömmesini de… Efendi-köle, terbiye eden-terbiye edilen değişir ama resim değişmez. Saf inancın çilesini çekip kendini feda edenler, sonrakilerin sömürü nesnesi olmuş, devran mutat şekilde sürmüştür. Fiziki uyuyanların agâh uyanıp, rüyalarında rüyet bulmaları, içinde bulundukları toplumu gaflet uykusundan uyandırmaya yeter mi? Uyandırmak mümkün değilse, uyanmış halde uyuyanların şarkısına eşlik etmek mi? Yoksa sözünü sakınmadan zulme karşı yürümek mi? İşte size romanın derdi.
ELEŞTİREL BAKIŞ
Eseri eleştirel bakış açısıyla ele alırsak; lüzumundan fazla detayların özellikle romanın ilk yarısını yer yer boğduğunu söyleyebilirim. Bunun özellikle daha yeni yeni karakterleri tanımaya, romanın içine girmeye çalışan okuru sıktığını düşünüyorum.
Nazan Hoca’nın romanlarına aşina olanlar onun ‘Değil mi ki…’ diye başlayan imzası haline gelmiş cümle kalıbını bilirler. Ancak bu kalıbın romanın ilk yarısında sık ve özensizce kullanıldığını gördüm. Bir yemekteki baharat eğer yemeğin esas tadını bastıracak kadar yoğunsa önce dili sonra algıyı yorar, hoş bir etki de bırakmaz gerisinde. Halbuki o baharat yerinde kullanıldığında yemeğin tadını çeşitlendiren, lezzetini artıran bir öğedir. ‘Değil mi ki’ kalıbını seven biri olarak ben böyle düşünüyorsam bu nötr okuyucuyu daha çok rahatsız edecektir. Romanın ikinci yarısında ise bu kalıbın daha az ve yerinde kullanıldığını ve bunların homojen dağıtıldığını gördüm. Birçok açıdan romanın ikinci yarısının ilk yarısından daha başarılı olduğu görüşündeyim.
309 yıl sonrasına uyanmak fikri düşünüldüğünde edebiyat için müthiş bir malzeme. Muhayyilenin genişliğiyle okurun merakı birleştiğinde bir de kıssayı bilenleri şaşırtacak bir son varsa çok keyifli bir okuma süreci olacaktır. Romanın en çok keyif aldığım kısımları da uyuyanların 309 yıl sonrasına uyandıkları an ve sonrasıydı zaten. Uyuyup 309 yıl sonra uyanmış olsak nasıl olurdu acaba? Kıssayı duyduğumdan beri sorarım bu soruyu… (8,5/10)
youtube.com/watch?v=xJ2s9yl...
··
8,6bin Gösterim
6 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
Tarsus da bulunan efsanevi mekanı bende bir çok kez ziyaret ettim hatta biz küçüklüğümüzden beri istemesekte zorla götürülürdük. Hemen yakınında ki kabristanda dedem büyük halam falan defn edilmiş o sebeple sık gideriz ve her defasında farklı bir efsane ile anlatılır.
Lakin girişte ki büyük kayanın kıtmir olduğu söylentisine küçüklüğümden beri inanırım ve her önünden geçtiğim de homurdanırmı diye içim ürperir 🤭
👏👏 Çok yönlü bir analiz olmuş Emin hocam parmaklarınıza gözlerinize beyninize sağlık :))
Emin K.
Gönderi Sahibi
Tarsus'a bir kere gittim ve gittiğimde o efsanelerden bir kısmı benim de kulağıma çalındı :) Ama Kıtmir'le ilgili olanı duymamıştım. Tam olarak bilinmeyen böyle olağanüstülükleri herkes kendi muhayyilesince dolduruyor. Ortaya her tarafı efsaneleşmiş söylenceler çıkıyor.
Teşekkür ederim, okuyanın ilgisi ve beğenisi de kıymetliydi, eksik olmasın :))
Nasıl olurdu biliyor musunuz Emin Hocam, şimdi görüp de bu gidiş nereye diye içimizi karartan ne varsa, gerçekleşmiş olurdu. Gönlümüzde geçen akçeler, bilgelik hazinesi dediğimiz saptamalar, kronik bakışlardan döner ruhumuza saplanırdı...
Ölüm rahmettir...Ölüm rahmettir... Ölüm rahmet...
Henüz keşfettiğim Wallace Stevens'in nefis dizelerinde olduğu gibi...
"Ölüm anasıdır güzelliğin; dolayısıyla,
Yalnızca, ondan gelecektir düş
Ve arzularımızın tamamlanışı."
Ashab-ı Kehf kıssası, başlı başına bir hazine, ne mutlu o uykudan, mağarasının taşlarına ışık isabet edene...
Eminim Nazan Bekiroğlu'nun kalemiyle de çok ince hususlar canlanmış, hayat bulmuştur.
Vaktinize ve zihninize sağlık Emin Hocam.Beklediğim bir tahlildi, keyifle okudum.🌿
Emin K.
Gönderi Sahibi
Peki o zaman, şimdilik gizemli kalsın o müthiş yazıların müellifi ama kendisini tanımak isterim, bir gün paylaşmak isterseniz... :)
Emin Bey, maalesef mezuniyetime yakın aşırı yoğunluğumdan kitaplarla epey aram açılmıştı, bundan sebep incelemelerinizi de okumayalı çok uzun zaman olmuştu. Okuyunca yine hayran kaldım :) Çok güzel olmuş, hem bilgilendirici hem eleştirel elinize sağlık, kendi adıma çok teşekkür ederim. Kitabı da çıktığı ilk zamanlardan beri epey merak ediyordum ama fiyatı öğrenci bütçeme göre biraz tuzlu diye tereddüt ediyordum, incelemenizden anladığım kadarıyla Nazan hoca için yine sonuna kadar değecek... :)
Emin K.
Gönderi Sahibi
Öncelikle mezuniyetiniz hayırlı olsun. Bir şekilde yıllardır bu mecradayız. Uzun zamandır takipleştiğim kişilerden güzel haberler aldığımda mutlu oluyorum. Sizin için de umarım her şey daha da güzelleşir, bahtınız açık olsun... Bu arada incelemelerden merak ettiklerinizi yavaş yavaş okuyabilirsiniz artık. Hele de yoğun zaman sonrası bu tarz etkinlikler daha da keyifli oluyor :)
Timaş'ın fiyatı abarttığı konusuna katılıyorum, çoğu kitapta yüksek fiyat uyguluyorlar maalesef ama yapacak bir şey yok. Nazan Hanım'ın emek verip sayfalarca yazdığı bu uzun romanı yine geride bıraktıklarıyla 'neyse' dedirtebiliyor, onun hatırına katlanıyoruz :)
Tüm sözleriniz ve teveccühünüz için ben teşekkür ederim :)
Elinize sağlık, incelemeniz yine pek çok yönden kitabı ele alan, Nazan Bekiroglu'nun kalemine tanıdık veya yabancı herkesin ilgisini çeken çok hoş bir inceleme olmuş. Uzun zamandır yeni çıkan kitapları takip edemiyorum. Nazan Bekiroglu'nun bu kitabından da sayenizde haberim oldu.
Ben de bir şeyi merak ediyordum kitapla ilgili. Benim için Nazan hanımın kalemi Nar Ağacı öncesi ve sonrası olarak ikiye ayrılıyor. Kimi önceki kitaplarını ağdalı veya abartılı bulsa da ben o üslupla tanıdığım sevdiğim için o tadı arıyorum genelde. Nar Ağacı bu noktada beni üzen bir kitap olmuştu. Fazla uzun ve bir nokta bir şeyler eksik gibi. Her neyse... Merak ettiğim bu kitabın bu konuda hangi tarafta olduğu... Yazarın diğer kitaplarına ve üslubuna aşina biri olarak size sormak istedim :)
Emin K.
Gönderi Sahibi
Rica ederim, bence de farklı bir okuma deneyimi olacak. Başlardaki detaylı anlatıma takılmadan ilerleyebilirseniz özellikle ikinci yarısından keyif alacağınızı tahmin ediyorum :) Sağlıkla, mutlulukla, huzurla, gönül hoşluğuyla dolu güzel bir yıl diliyorum. Güzel kitaplara ve güzel insanlara denk gelmeniz dileğiyle... 💐😊