bir kitap iki çeviri ...Edebiyat
Kör Baykuş; iki ayrı çevirisini üç ay arayla okuduğum, ikisinden de ayrı haz aldığım bir roman. Önce Behçet Necatigil çevirisini okudum ki bu çeviri Almancadan yapılan çevirisi.Sonra orjinal dilinden, yani Farsçadan Okan Alay çevirisi ile daha farklı bir okuma dünyasına geçiş yaptım. İki çeviri arasındaki temel fark da bence Okan Alay çevirisinin orjinal dilden olması ve çevirmenin aynı zamanda şair/yazar olması sebebiyle şiirsel ve yazınsal bütünlükte daha doyurucu, daha tok bir hissiyat bırakması oldu. Roman, Modern İran edebiyatının çarpıcı eserlerinden birisi olmanın yanısıra yazıldığı dönem gözönüne alındığında da son derece cesur ve çarpıcı bir içeriğe sahip. Romanda karakterlerin hem birbirinden çok farklı hem de aslında hepsinin tek bir karakter olarak karşımıza çıkması, sürekli olarak okuru yeniden okuma, başa dönme hissiyatına sürüklüyor. Mekansızlık ile birlikte zaman kavramının olmaması, şimdi ile geçmiş kavramının tek düzlem olması, düş ile gerçeğin birbirine karışması, büyük nefret hislerinden bir anda tutkulu bir karaktere geçebilmesi, şiddet eğilimi ile şefkat duygusunu aynı ruha yüklemesi hep okuru roman içinde dinamik tutan unsurlar. Baştan sona romanda özleme, korkulara, tutkuya, hesaplaşmaya sıklıkla tanık oluruz...bir de tezatlıklara. Çok büyük bir tutkuyla sevdiği karısı "kahpe" diye çıkar karşımıza mesela, ya da kendini hep sorgularken bir anda herkesin ve herşeyin üstünde kibirli, kendini beğenmiş, megolaman bir "ben" yaratır... kendini acılarına ayırmış, gölgesiyle bir bütün olmuş karakterin bir anda tüm varlıkların üstünde ve kendini tanrılaştıran ifadelerini görürüz çokça. Hem çaresiz hem cüretkâr, hem şefkatli hem canavarca hislerine aşık, hem yaralı hem yaralayan türden...Romanı okurken farklı boyutlarda geziniyorsunuz, saf sevginin birden intikam arzusuna dönüşmesini ve yine aynı hızla bu duyguların huzur, aşk ve duru hislere evrilmesine şahitlik ediyorsunuz. Tekrarlar sizi kimi zaman bir kokuda, kimi zaman bir şekilde, kimi zaman da bir desende esir alıyor...tekrarlarda yaşamın içinden tutup çektiği iç hesaplaşmanın izlerine rastlıyoruz... Bir gölgenin, kendi gölgesinin aslında kendisine olan hakimiyeti çok belirgin bir şekilde ortaya konuluyor roman içerisinde... Tüm bunlar iyiye,güzele, doğruya olan tutku ve arayışın, önüne geçilemez kötülük yapma ruh haline gidişatına sebep olduğunu görüyoruz. Yazarın, Sâdık Hidâyet'in hayatını incelediğimizde ümitsizlik ve umuda aşk hallerinin, yaşadığı dönemin politik, siyasi dünyasından çok da farklı olmadığını görüyoruz. Kaçışlar/kök salmalar, bağlanmalar/ kopmalar, ümitler/ karamsarlıklar, inişler/çıkışlar... Tüm bu tezatlıklar içinde İran edebiyatının batıya açılan sayfaları gibi bu eser, cesur ve sert. Sâdık Hidâyet'in hayatını ve de bu hayatın da trajik bir şekilde son bulduğu gerçeğini göz önüne alırsak bu eserin anlaşılması daha net olacaktır.
Hangi çeviri derseniz, benim tercihim Okan Alay çevirisinden yana olur. Günümüz Türkçesine uygun bir çeviri olması, daha da önemlisi orjinal dilinden çeviri olması. Benim için bu aslında en önemli kriter, romanın kendi orjinal dilinden ehil bir çevirmen tarafından çevrilmiş olması yani. Burada Okan Alay'ın dile hâkimiyeti, aynı zamanda şair/yazar kimliği eserin en duru haliyle okura ulaşmasında bence en önemli unsur.Bir de Okan Alay'ın kitabın giriş yazısı olarak kaleme aldığı bölüm bence en az romanın kendisi kadar etkili.
Behçet Necatigil çevirisinde ise benim elimdeki baskı Hemad Javadzade kapağı ve illüstrasyonları ile tam bir görsel şölene de dönmüş. Bu da romanı ayrıca güzelleştiriyor.
Behçet Necatigil çevirisinin son sözünde yakın arkadaşı Bozorg Alevî'nin tespitiyle son verelim madem.**** Ölümünden az önce bir hikaye taslağı kaleme almıştı, şuydu konu: Annesi" Salgı salamaz ol." diye beddua eder yavru örümceğe. Küçük örümcek ağ yapamayınca ölüme kurban gider... Hidayet'in hikayesi bu muydu?******
Okumalara doymayın 
Kör Baykuş 
Okan Alay Okan Alay
Kör Baykuş Okan Alay Okan Alay··
295 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.