Cengiz Aytmatov'a Eleştiri
4/10
Önecelikle eleştiri sınırlarım Toprak Ana, Cemile ve Sultanmurat kitapları çerçevesinde olacak.
Yazarın akıcı dili, betimleme yeteneği vs bunlar yazarın su götürmez yetenekleri olarak düşünüyorum.
Bununla birlikte söz konusu 3 kitap aynı köyde 3 ayrı evde yaşanan hikayeler gibi. Kitabın başında Fransız şair Louis Aragon'un "Cemile" için "dünyanın en güzel aşk hikayesi" tanımlaması sizi yanıltmasın. Neden?
Birincisi kendisi komünist olduğu için kendi dünya görüşüne göre bir yorum yapmıştır. Eserde kadınların, çocukların ve sosyal yapının komünist sistemin renkleri ile anlatıldığı için bu yorumu yapmıştır. Yoksa batıda Romeo ve Juliet, Marcus Antonius ile Kleopatra, doğuda Leyla ile Mecnun, Ferhat ile Şirin, Tahir ile Zühre vs onlarca aşk hikayesi var ki Cemile bu hikayeler ile kıyaslanmayacak kadar düşük bir aşk hikayesidir. Okuduğunuzda görürsünüz ortada sıradan bir aşk hikayesi bile yoktur.
İkinci olarak da Aragon o kadarda kalbur üstü bir yazar değil. Yani söylediğini ciddiye almaya gerek yok.
Eserlere dönecek olursak. Bu üç eserin genel teması:
Kolhoz, ekip biçme, kadınların fedakarlıkları, askere alınan evin erkekleri ve onları bekleyen eş, anne ve babaları, evde kalan yaşı küçük erkek kardeş. Betimlemeler, aşklar, gündelik hayatlar hep aynı. Her eser tekrar ediyor.
Daha sonra, askere gidenler bizim askerlerden tamamen farklı. Şehitlik, vatan topraklarını savunma gibi olay örgüsü söz konusu bile değil. Rus sömürgesinde olan Türklerin zorla Ruslar tarafından alıkonması söz konusu. Rus ordusu tarafından düşman üstlerine sürülen bir hiç uğruna ölen kardeşlerimiz. Askere alınanlar bizi Almanlar değil Ruslar sömürsün savaşı. Burada ki savaşa taraf olma kardeşlerimiz için söz konusu olamaz. Bir milleti salak yerine koymanın anlamı yok. Aytmatov Rusların kardeşlerimize yapılan katliam ve faciaları anlatacağı yerde Rus ordusunda köleleştirilen erlerlerden "kahramanlık" öyküsü çıkartma gayretinde. Aynı dönemde yaşamış Cengiz Dağcı nın aynı olayları nasıl anlatyığını bir okuyun derim. Atalarımız "Ayıdan post Rus'tan dost olmaz." demiştir. Cengiz Dağcı ömrü sürgünlerde geçmişken Aytmatov'un Ruslarca baş tacı edilmesini de yazdığı eserlerde Ruslara karşı alttan mesajlarla "sempati" oluşturması olarak görüyorum.
Pamuklara sarılı naif Aytmatov güzellemesi yapmadığım için kusura bakmayın dostlar. Aytmatov'un bu yönünün de anlatılması gerekiyordu.
Bunun yanında Aytmatov'un Rus sömergesine karşı bir eseri veyahut türk milletinin bağımsızlığı, türk kültürünü konu edindiği bir kitabı varsa lütfen yazın bana okuyayım. Yanlış düşünüyorsam eğer hemen yanlışımdan dönerim. Ve beni aydınlattığı için de şükran duyarım.
Evet inceleme eser yanında bir de yazarı kapsamış oldu. Doğal olarak eser yazardan bağımsız düşünülemez. Yazılanlar da tamamen hayal ürünü olmadığı hayata dair gözlemler ve yaşanmışlıklardan yola çıktığı için incelememin seyri de ona göre oldu.
Son olarak Ötüken yayınlarının baskısını beğenmedim. Eserin orjinalinden yüzlerce kelimeyi günümüz Türkçesine çevirmişsin,
Ketmen: Kazma
Nömöt Töbesi: Nöbet tepesi vs
onlarca kelimeyi çevirmeden dip not olarak vermiş. Hani kazma desen okuma akışını bozmayacak ikide bir dip nota gitmek açıkçası beni yordu.
·
1 +1'leme
·2.682 Gösterim
7 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
Günaydın yıkıcı eleştirim şimdiden affola.😊
Bu inceleme için biraz yorum yapma cürretinde bulunayım.
Cemile iyi bir aşk hikâyesi olabilir mi? Hikâyeler görecelidir kime yada kimin hikâyesine nereden dokunduğuna bağlı bu. Bununla beraber Cengiz Aytmatov Türk Cumhuyetleri içinde en güzel kitap yazarlarından biridir. Cemile kültürümüze pek uymadığı için belki sizde ön yarğı oluşturmuş olabilir, 
Gün Olur Asra Bedel, 
Elveda Gülsarı vs. bu kitaplarını da okumanızı öneririm. Son olarak orjinali Kırgız Türkçesi ile yazılan kitap asla çeviriye giremez, dilden dile çeviri olur Kırgız Türkçesi bizim dilimiz sadece aktarım yapıla bilir. Ve bitiş bu kelimeleri bilmememiz bizim ayıbımız batı özentisinin dilimize vurduğu darbe, şuan bir kırgız türkünün de bir azeri türkününde veya bir padişahımızın da yazdığını okumak için aktarıma ihtiyaç duyarız ama yabancı hiçbir kelime bizi yormaz zevkle öğriniriz. Kendi dilimizi, kültürümüzü ve öz kökenimizi böyle böyle bir kelime ile kaybettik şimdi ne aslımızı anlaya biliyoruz nede tanıyoruz ne yazıkki.
Gün Olur Asra Bedel, Elveda Gülsarı vs. bu kitaplarını da okumanızı öneririm. Son olarak orjinali Kırgız Türkçesi ile yazılan kitap asla çeviriye giremez, dilden dile çeviri olur Kırgız Türkçesi bizim dilimiz sadece aktarım yapıla bilir. Ve bitiş bu kelimeleri bilmememiz bizim ayıbımız batı özentisinin dilimize vurduğu darbe, şuan bir kırgız türkünün de bir azeri türkününde veya bir padişahımızın da yazdığını okumak için aktarıma ihtiyaç duyarız ama yabancı hiçbir kelime bizi yormaz zevkle öğriniriz. Kendi dilimizi, kültürümüzü ve öz kökenimizi böyle böyle bir kelime ile kaybettik şimdi ne aslımızı anlaya biliyoruz nede tanıyoruz ne yazıkki.
Bilgili ve fikir sahibi okurlarla (medenice) fikir alışverişinde bulunmaktan mutluluk duyarım.
Sultanmurat’ı okumadım ama Toprak Ana ve Cemile’yi okumuştum, eleştirilerin çok yerinde olmuş. Özellikle yazarın iki kitapta çizdiği kadın figürü hemen hemen aynı.
Seri üretim edebiyat sevmiyorum, yazarın diğer kitaplarını bu sebepten okumadım.
Tebrik ediyorum diğer okurların aksine incelemende farklı noktalara değinmişsin 👏👏
Cemile'yi okudum ben de okuma grubu ile beraber, dediğiniz gibi hayal kırıklığıydı. Aşktan anlamam gereken kocasını bırakıp giden kadın değil çok şükür.
Toprak Ana kitabını okudum. Nedense bana o kadar hoş gelmedi. Bazı kitaplarda konuyu uzatabilmek, okuru heyecanlandırmak adına suskunluk, olayların açığa geç çıkması gibi şeyler kullanılır. Toprak Ana kitabının sonlarında bu çokça var ve beni okurken yordu. Cengiz Aytmatov kitaplarını basmayan yayınevi kaldı mı onu da merak etmiyor değilim. Şu işe bir standart getirseler keşke. Yazarı değersizleştiren bir durum gibi geliyor bana.
İlber Hoca parayı düşünmüyor tabi😊 herşey de olduğu gibi kitaplar da aşırı zam yedi😔 sanki özellikle okumamak için fiyatlar yükselmiş gibi😁
Reklam
Hiç Aytmatov okumadım. Okusam mı derken yorumunuza denk geldim. Hiç zaman kaybetmeyeceğim. Teşekkürlerimle,
Bence herhangi bir kitabını yine de okuyun:)
En azından dilini görmüş olursunuz. İncelemenin başında da dediğim gibi, akıcı ve güzel bir anlatımı var. Ben tekrardan hoşlanmadığım için devam etmedim. 
Selvi Boylum Al Yazmalım ya da Toprak Ana ya bir şans verin derim yine de:)
Sonuçta zevk meselesi, belki siz devam edersiniz. Ki çok kişi beğenerek devam ediyor🤷🏻♂️
Selvi Boylum Al Yazmalım ya da Toprak Ana ya bir şans verin derim yine de:)
Sonuçta zevk meselesi, belki siz devam edersiniz. Ki çok kişi beğenerek devam ediyor🤷🏻♂️
Cemile'yi okumadım. Okumayı düşünüyordum taa ki incelemenizi okuyana kadar. Gün Olur Asra Bedel kitabını da bence okumalısınız ben o kitapla daha çok sevmiştim yazarı. Örnek verdiğiniz kitapları okusaydım belki benimde düşüncem değişirdi. Ayrıntılı araştırmamak benim eksikliğim maalesef 🙏 inceleme için de ayrıca teşekkür ederim dikkate alacağım değindiğiniz konuları 😊❤️
Gün Olur Asra Bedel kitabını da bence okumalısınız ben o kitapla daha çok sevmiştim yazarı. Örnek verdiğiniz kitapları okusaydım belki benimde düşüncem değişirdi. Ayrıntılı araştırmamak benim eksikliğim maalesef 🙏 inceleme için de ayrıca teşekkür ederim dikkate alacağım değindiğiniz konuları 😊❤️