Melankoli bir edebi tür olsa “İnsanlığımı Yitirirken” şüphesiz bu türün klasik eserlerinden bir tanesi olurdu. Daha önce hiçbir kitabı okurken bu kadar kaos içerisine girdiğimi hatırlamıyorum. Kaos diyorum çünkü kitap insan aklında ve ruhunda içinden çıkılmaz bir karmaşa yaratıyor. Osamu Dazai her cümlesinde okuru cesurca kendi hayatının gizemlerini çözmeye davet ediyor. Bana sorarsanız her şeyi olduğu gibi aktarmıyor, tam aksine bazı olayları okurun hayal gücüne bırakıyor.
Her fırsatta utanç dolu bir hayat yaşadığını ve soytarılıkla hayatını sürdürdüğünü dile getiren bir karakter var karşımızda; Yozo. Onu biz insanlardan ayıran nedir, hepimiz zaman zaman soytarıyı oynamıyor muyuz aslında? İçimiz hüngür hüngür ağlarken, dışımız kahkahalarla gülmüyor mu hiç? Bunlar cevabın apaçık evet olduğu sözde soru cümleleri. Hepimiz insanız en nihayetinde. Kitabı okurken zengin bir ailede büyümüş herkesin sevdiği, neşeli bir çocuğu, Yozo’yu bu hale getiren şeyin ne olduğunu sorguladım hep. Ona hak verdim. Haksız olduğu kadar haklı olduğu noktalar da vardı çünkü.
“Hiçbir zaman adil yargılanmayacağımın çok iyi farkındaydım. Sonuç olarak, başkalarına yardım için başvurmanın bir faydası yoktu. Yapabileceğim tek şey, diye düşündüm, susmak, tahammül etmek ve soytarılığa devam etmek.”
Adalet. Bir canlıya kainatta özgürce yaşadığını hissettiren en önemli değerlerden bir tanesi. Yozo sözde “insan” dünyasında bunu bulamayacağından o kadar emin ki. Belki de onu bu denli umutsuzluğa sürükleyen ve onun gözünde yaşamın kıymetini yitirmesine neden olan en önemli şey yoksun olduğu adalet duygusudur. En çok da kendisine karşı olan adaletsiz tutumudur.
Yozo’nun insanlığını yitirdiği nokta yaşamına son verdiği nokta değil; hayır diyemediği, ahlaksızlık karşısında sessiz kaldığı, kendini baskıladığı ve her zaman suçlu olduğuna inandığı hazin noktadır. Sağlam bir psikolojide okuduğum için kitap beni derin bir umutsuzluğa sürüklemedi fakat kendimi bir insanın hayatına mâl olan hüzünlü ve geri dönüşü olmayan bir yolculuktaymışım gibi hissettim. İnsanlığımı Yitirirken herkesin kendi hayatına dair bir şeyler bulabileceği bir başka hayatın kitabıdır. Melankolik de olsa okumanızı tavsiye ediyorum.