Coğrafya'nın insanın kaderini tayin eden kabulü mutlak bir gerçek midir? sorusu yüzyıllardır üzerine düşünülen bir soru olagelmiştir. Özellikle İbn-i Haldun, Mukaddime'sin de bu konuyu etraflıca işlemiştir.
Bu kitapta da Coğrafya'nın insan üzerinde ki etkisi - İnsan/Çevre ilişkisi- tarihsel süreç içerisinde daha güncel verilerle geçmişten günümüze ele alınmıştır. Aslında bunu Çevre/İnsan ve İnsan/İnsan etkileşimi olarak ikiye ayırmakta daha doğru olabilir. Çünkü coğrafyanın insan üzerinde ki etkisi kadar insanların kendi arasında ki geçmişten bugüne gelen etkileşimde insan ırkı açısından tarihsel olarak mühim rol oynamıştır.
Keza isminde ki Tüfek, Mikrop ve Çelik ırkların birbirlerine üstünlüklerinde ki dönüm noktası diyebileceğimiz temel bazı icatları içeriyor. Tabi bu üstünlük daha çok Avrupa merkezli devletlerin diğer devletlere özellikle -Amerika ve Afrika yerlilerine- neden galip geldiklerini nasıl dünyaya yayılıp egemenlik kurduklarını, nasıl birer emperyalist güç haline geldiklerini ortaya koyuyor.
Bu kitapta Neden? sorusuyla sıkça karşılaşacaksınız. Amerikayı neden Asyalılar veya Ortadoğular değilde Avrupalılar keşfetti. Neden bazı devletler gelişme gösterirken benzer imkânlara hatta daha iyi kaynaklara sahip diğerleri geri kaldı, gibi.. Bununla birlikte diyalektik tarih anlayışıyla, örneğin; Amerikan yerlileri Avrupalıları yenseydi ne olurdu?, 2. Dünya savaşında Hitler Almanyası galip gelseydi dünya bugün ne halde olabilirdi? şeklinde sorular sorarak, zıt akıl yürütme mantığı ile bir alternatif tarih anlayışı ile yorumlamaya gidilmiş.
Yazar Jared Diamond'ın tarihi olaylara bakış açısının normalden farklı olduğunu ve kendine göre bir ekol oluşturduğunu söylemekle birlikte belli bölgelere çok fazla odaklandığını düşünüyorum. Örneğin; Polinezya Adaları, Avustronezya denilen bölgeler. Bunun da sebebi aslında kendisinin yerli kabilelerin yaşantısına olan ilgisi ve bu insanların yaşantısını gözlemleyerek Neolitik çağ insanlarının zihinlerinin işleyişlerine dair kendince bir yöntem geliştirmiş olması. Aynı zamanda modern insanlar ile kabile insanları arasında ki yaşantı farkının, hayat felsefelerinin farklarından neden modern insanların uzay çağındayken onların geri kaldığını ve yerinde saydığını anlama çabası.
Genel dünya tarihi okuması yapmak isteyenler için bu kitap biraz farklı ve bazı kısımlar fazla detay gelebilir. En azından bu kitapla başlamamanızı tavsiye ediyorum. Bunun haricinde ben beğendim. Tarih okuması yapacaklar için listenizde olması gereken kitaplardan...
〤
Koşullar değişir, geçmişteki üstünlük
gelecekteki üstünlüğün güvencesi değildir.