Said-i Nursi öven "entelektüel"Felsefe-Düşünce
Bu kitabı okurken bir kez daha şunu fark ettim: Cemil Meriç denen zat, Türkiye’de “entelektüel” diye parlatılan ama gerçekte bolca retorik, azıcık bilgi, bolca çelişkiyle ayakta duran bir balondur. Bu Ülke, bir fikir kitabı değil; daha çok parça parça aforizmaların, dağınık denemelerin toplamı. Tutarlı bir sistem, bir kurgu, bir felsefi derinlik yok. Evet, insanın hoşuna gidebilecek birkaç keskin cümle bulabilirsiniz; ama onların da çoğu Batı’dan, okuduğu Fransız düşünürlerden devşirme. İşte ironinin büyüğü burada. Batı’nın entelektüel geleneği sayesinde bir şeyler öğreniyor, sonra dönüp o geleneğe “bu ülkenin baş belası” diye sövüyor. Yani yürüyen bir çelişki. Tipik bir nostaljik oksidentalist. Yazdıklarından buram buram Atatürk ve laiklik düşmanlığı akıyor.
Meriç’in kitabında göze çarpan en bariz şey, Batı eleştirisi. Bu eleştirilerde haklı yanlar yok mu? Var. Batı’nın sömürgeciliğini, çifte standardını, ikiyüzlülüğünü gayet güzel anlatıyor. Ama sorun şu: Eleştirinin değeri, yerine ne koyduğunla ölçülür. Meriç Batı’yı yerden yere vururken, tek alternatif olarak “Osmanlı’nın manevi mirası”na, yani aslında İslamcı romantizme sarılıyor. Batı kötü, peki ne yapalım? Ona göre Osmanlı’nın gölgesine sığınalım. Ama Osmanlı dediği de hayali bir Osmanlı; içinde sınıf çatışması, mezhep çatışması, Türklükle gerilimi olmayan steril bir masal imparatorluğu.
Cumhuriyet’e bakışı zaten malum. Osmanlıyı göklere çıkarırken Atatürk ve Cumhuriyet inkılaplarını küçümsemek, satır aralarında onları “yabancılaşma” diye damgalamak Cemil Meriç’in temel refleksi. Bu, sıradan bir tarih okuması değil; düpedüz ideolojik bir duruştur. Kaldı ki, Atatürk’ün kurduğu Cumhuriyet’in ekmeğini yiyip de ona saldırmak, üstelik bunu “aydın” kisvesi altında yapmak, entelektüel değil olsa olsa ahlaki bir çöküştür. “Osmanlı rahatsız ediyordu Mustafa Kemal’i, silinmesi gereken bir vesikaydı yakın tarih...” diyor. Soruyorum: Hangi Osmanlıyı silmiş Atatürk? Atatürk doğduğunda zaten Osmanlı diye bir devlet kalmış mıydı? Bağımsızlığı, onuru, itibarı elden gitmiş; padişah işgal güçlerinin kucağına oturmuştu. Görende sanırsın ki Atatürk Fatih’in ya da Kanuni’nin ihtişamlı Osmanlısını yıkıp geçmiş. Gerçekle alakası yok! Bu kadar tarih cahilliği, bu kadar kör taassup insanı hayattan soğutuyor. Memleketin “entelektüel” diye baş tacı ettiği nice adam, işte böyle palavralarla zihin bulandırıyor.
Bir diğer mesele ise üslup. Felsefeyi küçümseyip, “ben hakikati retorikle bulurum” tavrında. O yüzden kitabı okurken sürekli bir edebiyat gösterisine, kelime oyunlarına, süslü cümlelere maruz kalıyorsunuz. Ama işin özü nerede? Yok. Eleştiriler havada kalıyor, çözüm önerisi yok. Felsefenin en temel tarafı olan sorgulama ve sistematik düşünce yerine laf kalabalığı var. Kısacası, Cemil Meriç okurken kendinizi ciddi bir düşünürün yanında değil, kahvede nutuk atan ama ağdalı konuştuğu için “vay be ne adam” denilen bir dayının karşısında hissediyorsunuz.
Meriç’i bugün hâlâ parlatanların sebebi de bu. Onu okuyan İslamcılar, kendilerini “entelektüel” sanıyor. Solcuların bir kısmı ise sırf Batı eleştirisi hoşlarına gidiyor diye onu “alternatif” zannediyor. Halbuki ortada ne gerçek bir felsefe var ne de gerçek bir analiz. Osmanlı nostaljisi ve Cumhuriyet düşmanlığına kılıf olmuş bir kitap var sadece.
Özetle: Bu Ülke, bazı keskin cümleleri dışında, düşünce tarihine ciddi bir katkı sunmayan, daha çok İslamcıların “bakın bizim de entelektüelimiz var” diye sahip çıktıkları bir retorik gösterisidir. Hayatını okumakla geçirmesi sanıldığı gibi ne kadar entelektüel olduğunu göstermez. Psikolojik bir takıntı, bunun meyve vermediği de çöplük düzeyindeki karışık yazılarından belli. Dünyaya erken gelmiş; yaşasaydı Üsküdar belediyesinin etkinliklerinde falan ihya olurdu. Cemil Meriç, Batı’dan beslenip Batı’ya söven, Cumhuriyet sayesinde var olup Cumhuriyet’e saldıran, muhafazakar bir İslamcı, kendi iç çelişkilerinde boğulmuş bir nostaljik oksidentalist “entelektüelimizdir.”
#219033363
··
10 +1'leme
·4.859 Gösterim
14 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
Bugün okumak için aldığım iki kitabından bu ayrıntılı incelemenizden sonra vazgeçtim.Ben de entelektüel diye lanse edilmesi ve içinde atıfta bulunulan diğer değerli eserler için okuyacaktım.Teşekkür ediyorum .
Tengrigen
Gönderi Sahibi
Rica ederim. Ben sadece okurken gördüğümü yazdım. Zira incelemeler bazen bir okurda kapanan kapıyı başka bir okurda açabiliyor. Yine de bir gün merak edip kendiniz de bakarsanız belki farklı bir şey bulabilirsiniz.
Çok güzel bir inceleme olmuş, teşekkür ederim. Adam o kadar kitap okumuş — ne kadar okumuş onu da bilmiyorum gerçi — ama Harf Devrimi’ni eleştirmiş, Said Nursî’yi övmüş falan filan. Bana göre bomboş bir kitap.
146. Sayfadayım bitmesi için okuyorum. Size katılıyorum yığınla eleştiri var ama çözüm yok. Fiyakalı cümleler var ama o cümleyi oluşturan alt metin yok. Ne sağcıyım ne solcuyum deniliyor ama insanı merkeze alan görüşler değil, buram buram İslam odaklı cümleler okuyorum. Yalnızca eleştiri ve "üstten bakma" tavrı alıyorum kitaptan. Beklentimi büyük tutmuşum sanırım. Henüz ortasındayım kitabın belki de acele ediyorum eleştirmek için ama... Buraya kadar bile zorladım kendimi.
Tengrigen
Gönderi Sahibi
Bazen bir kitabı yarım bırakmak enerji ve zamandan tasarruf sağlar. Eleştiri yapınca da hemen “ajan” ilan edilmek bu coğrafyanın klasik reflekslerinden biridir, dolayısıyla galaktik Yahudi ajanları cemiyetine hoşgeldiniz. Neyse, gizli toplantıya geç kalmayayım. dndjdjdj