Kelleci Memet romanıyla birlikte Kemal Tahir Külliyatını tamamladım. Beni her anlamda etkileyen yazarı tüm okurlara tavsiye ediyorum. Romana gelecek olursak;
Kelleci Memet, Kemal Tahir’in Çankırı Cezaevinde kaldığı yıllarda kaleme aldığı Sağırdere ve Körduman romanlarından sonra gelen Çankırı üçlemesinin son kitabıdır.
Kelleci Memet, Türk insanının romanıdır. Kemal Tahir’in ustaca anlattığı Türk insanı ne iyi ne kötüdür. Aksine yıllarca yok sayılmış insanların romanıdır. Romanda geçen olaylar 1940’lı yıllardır ve 2.Dünya Savaşına dair pasajlar yer almaktadır. Türk insanının Hitler hayranlığı romana ustaca işlenmiştir.
Eser Çankırı üçlemesinin bir devamı olarak bu kez Yamörenli Mustafa’dan ziyade Kelleci Memet’i anlatmaktadır. Körduman romanının sonunda arkadaşı Pelvan Vahit’i öldüren Yamörenli Kulaksız Mustafa hapse girmiştir. Kelleci Memet’in de mahpus arkadaşıdır fakat romanda Mustafa’dan çok bahsedilmez. Asıl tema yanlışlıkla ağasını vuran, annesi gibi mi yoksa sevdalandığı mı pek anlaşılmayan Ümmühan tarafından kandırılan, mahpusta horlanan, ezilen bir garip Kelleci Memet’in hapishane hayatıdır.
Kemal Tahir’in önceki romanlarından birkaç karakter daha bu romanda karşımıza çıkar. Bozkırdaki Çekirdek’in Cinci Nezir’i, Karılar Koğuşu’nun Murat’ı bu romanda da yer alır. Kemal Tahir Malatya cezaevi yıllarını anlattığı Karılar Koğuşunda kendisini Murat karakteriyle anlattığı gibi Çankırı Cezaevindeki yıllarını anlattığı bu romanda da İstanbullu gazeteci Murat olarak ortaya çıkar.
2.Dünya Savaşına dair pasajların yer aldığı roman aynı zamanda cumhuriyet inkılaplarının da eleştirisidir. Şapkadan, köy enstitülerine geniş bir yelpazede cumhuriyet inkılapları anlatılır. Kentli-Köylü çatışması da romanda incelikle işlenir. Bununla birlikte yükselen milliyetçilik kafatası ölçmek ile vurgulanarak okuyucuya aktarılır. Yoksulluk her romanın olduğu gibi bu romanın da ele aldığı hususlardan biridir. Ayrıca toplumsal yaşam, milli hayat gibi Türk toplumunun temel dinamikleri de romanda kendisine yer bulur.
Kelleci Memet’in hapishaneye neden girdiğiyle başlayan roman, hapishane hayatıyla devam edip Kelleci Memet’in sevdiği kız olan Cemile’ye duyduğu kıskançlık uğruna hapisten kaçmasıyla sonlanır.
Kemal Tahir daha önce Esir Şehir üçlemesinde vurguladığı hapishane hayatını, Karılar Koğuşuyla da devam ettirmiş son olarak da Kelleci Memet romanıyla nihayete erdirmiştir. Körduman romanında da Topal İsmail karakteriyle sık sık hapishane anılarına vurgu yapsa da romanın tamamında hapishane hayatı bu romanlarda ele alınır.
Kemal Tahir’in etkileyici üslubuyla ele aldığı Türk insanını konu edinen bu romanı tüm okuyuculara tavsiye ediyorum.
Kemal TahirKelleci Memet