Panait Istrati #k:231617Bener Egalité 18 yaşına gelmiş ve boyacılık yapan Adrien'in ideal arkadaşlık arayışı ve kötümser Mikhail ("dışında kargaşa ve karanlıktan başka bir şey bulunmayan gerçek hayat yolunu" gören) ile karşılaşıp çabayla oluşturdukları derin arkadaşlığı anlatan bir uzun öykü. Yazarın kendisi de metinde araya girerek bu "kimseye zararı dokunmayan" tutkulu, "kör ve sağır" arkadaş sevgisini olumlar. Bu yapıtta Mikhail üzerinden rahat yaşamanın zıddı olan emek sömürüsü, adaletsizlik, sefalet ve acı, ama bu olumsuzluklardan kazanıldığını iddia ettiği samimiyet gibi bir değer var önümüzde. (Başka bir önemli değer de yine Mikhail'e göre saygınlık. Bunun zıddı ise kıskançlık.) Bu bağlamda, limanda ve biraz sonra başlayan sağanak yağmur altında Mikhail'i arayan Adrie ve diğer sevgili arkadaşı Samolya ile birlikte işçilerin kölece çalışma şartlarına tanık oluyoruz. Ayrıca yine aynı konuda Mikhail'in anlattığı veremli kadın işçi ve genç yaşta ölen oğlunu trajik öyküsünü ögreniyoruz. Bu eserde Japon-Rus savaşı bağlamında basın eleştirisi de var. Sonlara doğru üç arkadaşın boyamak için gittiği papaz evindeki "çapkın" papaz ve "kıskanç" karısının komik öyküsü ise yapıttaki üzücü öykülerin ardından bizi gülümsetiyor.