Kitabın ismi neden acaba bu, diye düşündüm kitaba başlamadan önce. Anadolu kasabalarında, ağaların istediklerini yapmayan kaymakamlara başka yere sürgün ederlerken, arkalarından ‘kuyruklarınıza teneke bağladık’ diyerek çocukların ellerine verilen tenekeleri çaldırıyorlarmış. Kitabın ismi oradan geliyor.
Kitap, Yaşar Kemal’in İnce Memed serisinden sonra yazdığı 2. roman özelliğini taşıyor. Ve hikâyenin anlatıldığı roman ile tiyatro sahnesini içeren oyun olmak üzere, 2 bölümde sunulmuş.
Teneke, idealist bir kaymakamın çeltik ağalarıyla savaşını anlatıyor. Adaletsizliğin, yalanın ve cahilliğin, paranın gücü ile birleştiğinde nelere sebep olabileceğini gözler önüne seriyor. Yaşadıkları beldeye köy ağaları tarafından çeltik ekmek istenmesi üzerine, birkaç cesaretli köylü buna engel olmaya çalışıyor. Sebebi ise, çeltik tarlaları yüzünden her yıl çoğu çocuk yüzlerce kişinin sıtmadan hayatını kaybetmesi. Köylülerin kaymakama yaptıkları şikayetler üzere de kaymakam da köylünün yanında yer alınca, 35 yılda köyden sürgün edilen 43. kaymakam olarak tarihe geçiyor.
Yaşar Kemal her romanında bizi halkın içine sokuyor ve o zorluklarla halkla birlikte biz de mücadele etmeyi öğreniyoruz. Yaşar Kemal sevenlerin okuması gereken farklı konulu bir eser olduğunu düşünüyorum.
Funda Usta çeltik ile ilgili o mücadeleyi en etkili şekilde yapan kaymakamlardan en ünlüsü daha sonraki yıllarda aktif siyasette rol aldı ve Adalet Bakanlığı da yaptı.