..........Ş I P S E V D İ..........Edebiyat & Roman
•••
•••
İlk 100 sayfasında okurken sıkıldım açıkçası. Diğer 3 kitabını okurken böyle olmamıştı. Kullandığı muzip dille çevrelediği kurgu beni içine çekmişti hemen. Kitabın arka kapağında,"bu roman herhangi bir amaca hizmet etmekten çok, güldürmek için yazılmıştır " yazsa da ,ben tam tersini yaşadım. Elbette 
Hüseyin Rahmi Gürpınar ,muzip dilini, bu kitapta da gösterdiği için, zaman zaman güldüğüm yerler oldu. Ama bu kitapta güçlü toplumsal eleştiriler de var.
Önce karakterleri tanıtayım;
Meftun; üniversiteyi Fransa'da okumuş,kitabın tabiriyle frenk kültürünü beğenmiş, benimsemiş;ailesine ve çevresine bunları anlatarak değiştirmeye çalışan biri.
Raci; Meftun'un erkek kardeşi,kültürüne ve geleneklerine sıkıca bağlı.
Lebibe; Meftun'un kızkardeşi
Rebia;kuzeni- Vesile;teyzesi
Kadınnine Şûkufe;nineleri
Lütfiye Hanım; Meftun'un annesi
Kitap,konu kapsamı olarak müthiş bir alaturka - alafranga kültürü çatışmasını konu ediniyor. Muhtemelen buradaki konudan mizah çıkartayım derken,toplumun da,çarpık bozuk davranışlarını eleştirmiş Hüseyin Rahmi Gürpınar .
Kadınların erken evlendirilmeleri, 
İsmet Özel tabiriyle '''elalem putu'''nun çarpık ve iki yüzlü düşünceleri, aile ve komşuluk ilişkileri,aşk ve acı sonuçları, toplumun cinsiyete göre iki yüzlülüğü ve kadınların tutunacak dalının olmaması gibi konular,asıl konunun alt dallarında, bazen karakter, bazen alt metinler üzerinden işlenmiş. Küçük bir bölümde,yazar,sanat ve estetik anlayışını da konuşturuyor karakter üzerinden.
Aşk,sevda konularında yaşanılan bir durum, bayanlar için öldürülecek,suçlanacak durum olarak görülürken,erkekler için iğrenç bir tebessümle geçiştirilen durum olmasının ikiyüzlülüğünü, diyaloglar ve alt metinler ile anlatmış yazar. Günah herkese günah.. Madem müslümanım diyorsun,sen kim oluyorsun da Allah'ın cc tüm insanlara günah diye belirlediğini,bir cinsiyete ithaf ediyorsun? Böyle serseri islamcılar günümüzde de mevcut maalesef. Baksan ibadetler tamam,ama kul hakkı assla umrunda değil.. Bu ilişkilerde de böyle, toplumsal ahlâkî konularda da böyle bir kesim tarafından.
Kitapta,kadınların eğitimine dair,ve eğitilirse ilerlemenin nasıl güzel olacağına, ilişkilerin düzeleceğine dair 3-4 sayfalık bir konuşma var . Orayı toplumun çarpık kesimine benimsetebilmeyi çok isterdim. Kadına tek beslenme kaynağı bırakılıyor,ev ve çocuk. Sonra da "saçı uzun aklı kısa!" diyerek küçümseniyor. Okuma,kendini geliştirme,hobi edinme,üretebilme imkânı hâlâ daha kısıtlı kadınlar var. Çünkü bu imkân verilmiyor. Küçümseniyor, şefkat ilgi sevgi görmüyor,hakarete uğruyor.Onların çocukları,annesini bu kafeste büyüyerek görüyor ve ne kadar eğitimli olsa da, ruhsal olarak büyüdüğü yerin şemalarına dahil oluyor. Zinciri kırmadığı sürece....Bu da topluma sağlıklı çocuk yetiştirilmediği için, ilerlemeyi engelliyor. 'Elalem putu'na göre kadının kocasına vazifesi çookk,peki ya kocanın kadına vazifesi?
Kitapta ,ölüm gerçeği de güçlü bir şekilde işleniyor. Önünde sonunda karşılaşacağımız gerçeğe, neden deve kuşu gibi başımızı toprağa gömerek kör oluyoruz? Neden kötülük, ikiyüzlülük, haksızlık tarafında oluyoruz. Güzelliğe,iyiliğe dair taraflarımızda neden bozukluk var?gibi soruların cevaplarını,vurucu cümlelerle,felsefik anlatımlarla açıklıyor.
Yine çok temas edilen konulardan biri,"amaannn kader böyleymiş" deyip insanların sorumluluk almaması. Bu konuya dair de,gerek karakter üzerinden,gerek alt metin olarak değinilmiş.
Şıpsevdi dönemin toplumsal yapısını da,çok iyi yansıtan bir dönem kitabı diyebiliriz. 1901'de yazılıyor,sansürleniyor ve 1909 yılında Şıpsevdi olarak yayınlanıyor. Toplumdaki folklorik ögeleri yansıtıyor, dünyanın farklı kesimlerden insanları kurguya misafir ediyor. Bu nedenle farklı diller kullanılıyor. Arap şivesiyle konuşan aşçı kadın,rus şivesiyle konuşan hizmetçi kadın ,sokak ağzı gibi diller kullanıyor yazar. Tanrısal bakış açısıyla yazılmış bir kitap. Ben beğendim ve okunulmasını tavsiye ederim. Bazı konular ve insanlar her dönemde karşımıza çıkacak. Onları tanımak adına önemli buluyorum böyle kitapları okumayı. Hele ki,insanlara temas ettiğimiz bir rolümüz varsa toplumda, bunları yaşayanları anlayabilmek ve çözüm için adım atmak adına okunmasının güzel olacağını düşünüyorum..
Keyifli okumalar...
Hüseyin Rahmi Gürpınar ,muzip dilini, bu kitapta da gösterdiği için, zaman zaman güldüğüm yerler oldu. Ama bu kitapta güçlü toplumsal eleştiriler de var.
Önce karakterleri tanıtayım;
Meftun; üniversiteyi Fransa'da okumuş,kitabın tabiriyle frenk kültürünü beğenmiş, benimsemiş;ailesine ve çevresine bunları anlatarak değiştirmeye çalışan biri.
Raci; Meftun'un erkek kardeşi,kültürüne ve geleneklerine sıkıca bağlı.
Lebibe; Meftun'un kızkardeşi
Rebia;kuzeni- Vesile;teyzesi
Kadınnine Şûkufe;nineleri
Lütfiye Hanım; Meftun'un annesi
Kitap,konu kapsamı olarak müthiş bir alaturka - alafranga kültürü çatışmasını konu ediniyor. Muhtemelen buradaki konudan mizah çıkartayım derken,toplumun da,çarpık bozuk davranışlarını eleştirmiş Hüseyin Rahmi Gürpınar .
Kadınların erken evlendirilmeleri, İsmet Özel tabiriyle '''elalem putu'''nun çarpık ve iki yüzlü düşünceleri, aile ve komşuluk ilişkileri,aşk ve acı sonuçları, toplumun cinsiyete göre iki yüzlülüğü ve kadınların tutunacak dalının olmaması gibi konular,asıl konunun alt dallarında, bazen karakter, bazen alt metinler üzerinden işlenmiş. Küçük bir bölümde,yazar,sanat ve estetik anlayışını da konuşturuyor karakter üzerinden.
Aşk,sevda konularında yaşanılan bir durum, bayanlar için öldürülecek,suçlanacak durum olarak görülürken,erkekler için iğrenç bir tebessümle geçiştirilen durum olmasının ikiyüzlülüğünü, diyaloglar ve alt metinler ile anlatmış yazar. Günah herkese günah.. Madem müslümanım diyorsun,sen kim oluyorsun da Allah'ın cc tüm insanlara günah diye belirlediğini,bir cinsiyete ithaf ediyorsun? Böyle serseri islamcılar günümüzde de mevcut maalesef. Baksan ibadetler tamam,ama kul hakkı assla umrunda değil.. Bu ilişkilerde de böyle, toplumsal ahlâkî konularda da böyle bir kesim tarafından.
Kitapta,kadınların eğitimine dair,ve eğitilirse ilerlemenin nasıl güzel olacağına, ilişkilerin düzeleceğine dair 3-4 sayfalık bir konuşma var . Orayı toplumun çarpık kesimine benimsetebilmeyi çok isterdim. Kadına tek beslenme kaynağı bırakılıyor,ev ve çocuk. Sonra da "saçı uzun aklı kısa!" diyerek küçümseniyor. Okuma,kendini geliştirme,hobi edinme,üretebilme imkânı hâlâ daha kısıtlı kadınlar var. Çünkü bu imkân verilmiyor. Küçümseniyor, şefkat ilgi sevgi görmüyor,hakarete uğruyor.Onların çocukları,annesini bu kafeste büyüyerek görüyor ve ne kadar eğitimli olsa da, ruhsal olarak büyüdüğü yerin şemalarına dahil oluyor. Zinciri kırmadığı sürece....Bu da topluma sağlıklı çocuk yetiştirilmediği için, ilerlemeyi engelliyor. 'Elalem putu'na göre kadının kocasına vazifesi çookk,peki ya kocanın kadına vazifesi?
Kitapta ,ölüm gerçeği de güçlü bir şekilde işleniyor. Önünde sonunda karşılaşacağımız gerçeğe, neden deve kuşu gibi başımızı toprağa gömerek kör oluyoruz? Neden kötülük, ikiyüzlülük, haksızlık tarafında oluyoruz. Güzelliğe,iyiliğe dair taraflarımızda neden bozukluk var?gibi soruların cevaplarını,vurucu cümlelerle,felsefik anlatımlarla açıklıyor.
Yine çok temas edilen konulardan biri,"amaannn kader böyleymiş" deyip insanların sorumluluk almaması. Bu konuya dair de,gerek karakter üzerinden,gerek alt metin olarak değinilmiş.
Şıpsevdi dönemin toplumsal yapısını da,çok iyi yansıtan bir dönem kitabı diyebiliriz. 1901'de yazılıyor,sansürleniyor ve 1909 yılında Şıpsevdi olarak yayınlanıyor. Toplumdaki folklorik ögeleri yansıtıyor, dünyanın farklı kesimlerden insanları kurguya misafir ediyor. Bu nedenle farklı diller kullanılıyor. Arap şivesiyle konuşan aşçı kadın,rus şivesiyle konuşan hizmetçi kadın ,sokak ağzı gibi diller kullanıyor yazar. Tanrısal bakış açısıyla yazılmış bir kitap. Ben beğendim ve okunulmasını tavsiye ederim. Bazı konular ve insanlar her dönemde karşımıza çıkacak. Onları tanımak adına önemli buluyorum böyle kitapları okumayı. Hele ki,insanlara temas ettiğimiz bir rolümüz varsa toplumda, bunları yaşayanları anlayabilmek ve çözüm için adım atmak adına okunmasının güzel olacağını düşünüyorum..
Keyifli okumalar...·
1.512 Gösterim
2 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
Kaleminize sağlık hocam ✨
İncelemeniz günümüz toplumunu barındıran, sığ kafaları açığa çıkaran türden gayet aydınlatıcı olmuş ✨
Maalesef toplum olarak kadınlar çok geri planda kalıyor. Kadına hep bir eksik olarak itham edilmesi zaten herşeyi ortaya koyuyor. Halbuki kadın;
Eline bulgur versen aş yapar, toprak versen tarla yapar çiçek eker, çatı verirsen yuva yapar, kalem verirsen tarihi yeniden yazar. Eski tarihlere dönüp baktığımızda padişahlar, sultanlar hep eşlerine destek olmuş yollar açmıştır. Durup düşününce eski çağlardan bugüne değişen neydi? O zaman da erkek erkekti, kadın kadındı şimdi ne değişti? Cevap basit; erkek yönetimi kadının mantığına bırakmak istemedi, çünkü erkeğin gücü mantığından ağır basıyor. EyvAllah hocam ✨
Kaleminiz daim olsun hocam 🙏🏻 ✨
Hüseyin Rahmi'ye de başlatacaksın beni yakında. 🤗 Cumhuriyet dönemi eserlerini okumayı, toplumunun değişen yüzünü gösterdiği için çok seviyorum. (Belki de toplumu bu yayınlar değiştirmiştir. Aradaki etkileşim tartışılabilir.) 💥
İncelemende de kitabın bu tarafı net okunuyor zaten.ama kızların topluma kazandırılması noktasında bugün geldiğimiz konumu görünce, nerde eksik yaptık demeden de geçemiyorum. Her hafta yaklaşık 150 kız öğrenciyle birlikteyim. Gelişim kaydeden o kadar az ki. Tek meseleleri uzun saçları (!) Hayata dair daha anlamlı gayeler edinemiyorlar. Bu meselenin açılımı ben de bu cânım hocam.😢
Emeğine sağlık.🪻💜
Râbia öyle 🤭🤭 okuma sırası hep uzun,çok şükür 🥰 sağlıkla istifade edebileceğimiz zamanlara denk getirsin güzel Rabb'im okuduklarımızı 🌹🤲🏻🤗