Robert Graves'in İbrani Mitleri kitabını birkaç senedir okurum diye erteliyordum. Özellikle Gazze'de yaşananlardan sonra, son bir yıl içinde Ortadoğu tarihi üzerine yaptığım okumaları arttırdım. Fakat her ne kadar Osmanlı Tarihi, İsrail Tarihi, Arap medeniyetleri tarihi okusam da yapbozun bir parçası eksik kalıyordu. Dinler Tarihi okumaları yaparken aslında bu kitapta yazılan bütün argümanları okumuşum. Hatta çoğu kulaktan dolma bilgilerle, bugüne kadar bize anlatılagelmiş hikayeler. Fakat bu kitabın en önemli farkı şuydu; derli toplu bir şekilde, kronolojik bir sırayla ve diğer mitolojik hikayelerle İbrani mitleri arasındaki ilişkiyi göstermesiydi.
Yunan Mitolojisi, Mısır Mitolojisi ve İskandinav Mitolojisi fazla isim ve olay barındırmasından dolayı hep kafamı karıştırmıştır. Ayrıca bugünle olan bağları kopuktur. Fakat İbrani Mitleri direkt Eski Ahit ve Sümer mitolojisi ile bağlantılı olması ve sonrasında İncil ve Kur'an'a bağlanarak bugüne kadar izinin sürülebiliyor olması okurken bana gerçek ile bağ kurmamı sağladı. Dünyanın yaratılışından Hz. Yusuf'un ölümüne kadar ki süreç anlatılıyor kitapta. Tabii kitabın Robert Graves ile beraber diğer yazarı Raphael Patai'nin etkisini göz ardı etmemek lazım. Kendisi Macar Yahudilerindendi. 1933 yılında Nazi yükselişinden kaçıp İsrail'e yerleşiyor. Etnograf, antropolog ve tarihçi olarak pek çok kitap yazıyor. Uzmanlık alanı tabii ki Yahudilik ve İbrani tarihi. Aynı zamanda bir etnograf olduğu için kavimleri karşılaştırarak tarihi incelemeler yapıyor. Ve bu konuda da pek tarafsız davrandığını söyleyemeyiz.
Kitapta bildiğiniz pek çok hikayenin daha detaylı versiyonlarını okuyacaksınız. Şeytan'ın başmeleklerden biri olan Samael ile karıştırılması. Yasak meyve ağacının bilgi ağacı olmasını, Havva'dan önce Adem'in ilk eşi Lilith'in hikayesini bulacaksınız. Kur'an kaynaklarında Hz. Adem'in ilk eşi olan Lilith'ten bahsedilmezken, İbrani kaynaklarında bahsedilir. Habil ile Kabil'in farklı bir hikayesinden bahsediliyor.
Nuh tufanında gemide yaşananlar, oğlu Ham'in yasaklara uymayıp Tanrı tarafından teninin siyahi olmasıyla cezalandırılması, yeryüzündeki 70 milletin ve dillerin ortaya çıkışını anlatan Babil kulesi hikayesi, Hz. İbrahim'in oğullarının hikayesi, ilk erkek çocuğun miras hikayeleri, Lut kavminin helakı ve sonrasında Hz. Lut'un kendi öz kızlarından çocuk sahibi olması, Hz. İshak'ın iki oğlunun Habil ve Kabil'e benzeyen mücadelesi, Hz. Yakup'un babasının mirasını hileyle alması, Hz. Yusuf'un kuyu hikayesi ve Mısır'a vali oluşu.
Okuması çok keyifliydi. Kitabı okuyacaklar için şu öneride bulunmak isterim. Dinler tarihi ve mitolojisi hakkında hiç fikriniz yok ise; okurken zorlanabilirsiniz. Peygamberlerin hayat hikayesi adı üstünde İbrani ve Yahudi kaynaklarına göre anlatılıyor. Kur'anı Kerim'den anlatılan hikayelerle benzer olduğu gibi ayrıldığı noktalarda var. İnsanların dünyaya yayılışı, erkek çocukların miras kavgası, vaat edilmiş topraklar, seçilmiş ırk, akraba evlilikleri gibi konular üzerinden dönen bir dünya tarihi anlatısı...