Merhaba arkadaşlar. Mektuplar kitabını gördüğümde acaba önceki eserle bağlantılı olabilir mi diye düşündüm ama hayır. Bu, çok daha fazlası, çok daha kapsamlısı olarak karşımıza çıkıyor. Burada kendi yakın çevresi ile olan mektuplaşmalarından onun hayata bakış açısını çok daha net olarak görme imkanımız oluyor. Toplamda 84 mektup olduğu için genel bir tanımlama yapmak imkansız olduğu gibi tek tek konularından bahsetmek de aynı ölçüde zor. Ancak özellikle gözüme sık çarpan Henry Oldenburg ile olan mektuplaşmalar olduğunu söyleyebilirim.
Diğer yandan yine detaylar çok önemli. Neden? Spinoza ve diğer çağdaşlarına baktığımızda mektupların sayısının çok düşük olduğunu görüyoruz. Burada 84 mektubun varlığından söz etmiştik. Tanıtımda ise bizlere toplamda 89 mektubun olduğu, Leibniz’in 1100 kişiyle 15000’den fazla yazışması olduğu, Descartes'ten 600 mektup kaldığı bildiriliyor. Benim sorguladığım ise toplam mektup sayısı değil, kitapta verilen 84 mektup ile yazara ait olduğu söylenen 89 mektup arasında kalan 5 mektuba ne olduğu ve buraya neden eklenmediği oldu. Acaba dedim Blyenbergh ile olan ve önceki kitapta okuduğumuz mektuplar mı buraya eklenmedi ama hayır o mektuplar da bu eserin içinde. 5 tane mektup yok ve nerede olduğunu bilmiyoruz. İlginç.
Ancak bu mektuplar, onun anısına toplanan yazılar olduğu için elbette arada sert tartışmalar içeren mektuplar olsa da genel olarak günlük yaşamına ve düşüncelerine dair mektuplar da azımsanamayacak kadar fazla. Bu mektupların en güzel yanı ise edebi kaygı olmadan yazılan yazılar olduğu için içten ve samimi olması. Yani günlük olarak canını sıkan bir durum mu oldu, bir aksilik mi yaşadı veya birine bir teşekkür mü etmesi gerekti. Hepsi var mektupların içinde. Zaten olması gereken de bu. Edebi kaygıyla yazılan mektuplar aslında öykü kitabından farklı bir tat vermez okura. Beklediğini alamadığı için hayal kırıklığı bile yaşatabilir. Ne beklediğini bilmeyenler içinse güzel bir hazine sunabilir tabi.
Dikkatimi çeken bir diğer durum ise Spinoza’nın Tanrı’nın varlığına ve yüceliğine ilişkin sözlerinin oldukça fazla çarpıtılması. Yani Hristiyanlar ve Yahudiler onu topa tutuyorlar. Bizim ülkemizde olsa ‘Komünist’ der biraz uğraşır sonra unutulurdu. İyi ki çarmıha germemişler orada dedim. Komünist örneğini verme sebebim biraz komik ama bizim millet anlamadığı, değişik konuşan insanların hepsini böyle tanımlar. Çekik gözlü olan herkesin Çinli olması durumu gibidir bu.
Ancak veda ederken Spinoza için şunu da söyleyebiliriz ki, Musa bin Meymun yani İbn Meymun’un 13 maddelik felsefesini alıp Spinoza için bahsetsek, buna Spinoza bile itiraz etmeyecektir. O felsefeler nedir dediğinizi duyar gibiyim. Birilerine araştıracak bir konu daha çıktı diyerek veda edelim.
İncelemeler:
#43955427
#134291176
#134354648
#134376323
#281284356
#281477192
Okumalar:
1. Anlama Yetisinin Düzeltilmesi Üzerine İnceleme (Aklın Islahı Üzerine Bir İnceleme)
2. Descartes Felsefesinin İlkeleri ve Metafizik Düşünceler
3. Ethica (Geometrik Yöntemlerle Kanıtlanmış ve Beş Bölüme Ayrılmış Ahlak)
4. Kısa İnceleme
5. Kötülük Mektupları
6. Mektuplar
7. Politik İnceleme
Hepimize iyi okumalar dilerim..
·
227 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.