İnce Memed, 2. cildin sonunda Ali Safa beyi ve Kel Hamza'yi öldürmüştür. Artık hükümetin kolluk kuvvetleri bir şeyler yapmak durumundadır. Sonrasında jandarmalar etrafını sardıkları İnce Memed'i yaralayabilmişlerdir ve İnce Memed baygın düşer. Bu baygınlığı sırasında Çukurova köylerine yerleşmiş Yörükler tarafından, Battal Ağa, Kasım ve Temir tarafından sahip çıkılıp korunur.
Artık İnce Memed'i mistik bir tedavi süreci beklemektedir. Bir yaşından beri kendisine bakan Hürü Ana gelir; ve kendisini iyi etmesi için Kırkgöz ocağı, bölgeli tarafından kutsal kabul edilen bir yer, ve otlarını kullanmayı bilen Anacık Sultan'ı peşine katarak; İnce Memed'in iyi olmasına vesile olur.
Bu iyileşme süresince de şehirde başka yönden rüzgarlar esmektedir. Dağda bulunan bazı mevtalardan biri biraz da buna meyilli olunduğu için İnce Memed olarak tespit edilmiştir. Tazı Tahsin en hızlı ulak olarak bu haberi ilçe merkezine taşır; ödül elde amacıyla. Lakin işler sarpa sarmıştır. Gerçek maktülü tanıyanlar ve bu mevtanın İnce Memed olarak gözükmesini sağlayanlar arasında çıkar çatışması yaşanmaktadır artık.
Şehirde ağalar ile kurduğu düzenleri bozulmasın isteyen Murtaza Ağa, Taşkın Halil bey, Tapucu Zülfü, Kuyucu Murat Paşa, Yüzbaşı Ferhat, Kertiş Ali hep rantlarını ve düzenlerinin peşinde; bu çıkarlarını korumak amacıyla İnce Memed'e karşı olan konumlarını düzenlemektedirler. Tazı Tahsin ise İnce Memed'in ölmediği anladıktan sonra affı için İnce Memed'in yerini tespit etmeye çalışacaktır.
Köylüler ise başlarına gelen bir zorluk karşısında İnce Memed'den nefret ederken; bazı ferahlama anlarından sonra da törenler ile varlığına şükretmektedirler. Bu durum İnce Memed'in de kafasını karıştırmaktadır. Ne yapmalıdır? Abdi Ağa, Ali Safa bey, Kel Hamza öldürülmüştür; ama yerine başka zalimler gelmiştir. Çare var mıdır bu düzene? Belki bu soruya cevabını Yaşar Kemal, kendisini Battal Ağa'da konuşturarak verir. Bir İnce Memed ölür; sonra bin İnce Memed gelir. Çünkü halk fazlacadır.
Bir diğer konuda bir eşkıya tekrar kendi yaşamına şehrine dönebilmekte midir? Başı sıkışan halk her seferinde yardım kapısı olarak görmüştür eşkıyaları, ya da döndükten sonra eşkıyalar yaptıklarında dolayı öldürülmüşlerdir; çok çok azı ancak tasını tarağını tamamen toplayıp dağdan şehir hayatına dönebilmiştir. İnce Memed de arada sırada bunun mümkünlüğünü kendine sorar. Cevapsız bırakmak kaydıyla...
Bu romanın sonlarına doğru ortaya çıkan/ başat rolü olacağı anlaşılan ağa da Mahmut Ağa'dır, Çiçeklideresi'nden. En sonunda İnce Memed'i kıstırır ve yakalar; amacı ertesi gün jandarmalara teslim etmektir. Lakin beyaz libas giymiş köylü kadınları tarafından kurtarılır İnce Memed ve arkadaşları ( Ferhat Hoca, Yobazoğlu, Müslüm, Seyif Ali, Kasım, Temir). Bu durum şehre yayılınca bir çekememezlik başlar; ilçenin müstekbirleri tarafından. İnce Memed yakalanacaksa; bu Mahmut Ağa tarafından olmamalıdır. Hatta iş o dereceye varılır ki; İnce Memed sanki hiç eşkiyalık yapmamış daha önceki sayfalarda öldürülen insanları Mahmut Ağa öldürmüştür.
Lakin İnce Memed'in, Mahmut Ağa'nın elinden kaçtığı duyulunca yukarıdaki haber hemen yalanıp yutulmuştur tekrardan. Ve 3. cild biterken İnce Memed, burada da diğer ciltlere benzer bir şekilde birini öldürmüştür: Mahmut Ağa
Muhtemelen dördüncü cildin biraz sonrasında gün yüzüne çıkacak İnce Memed ve bir tahmin daha bulunalım; Topal Ali'nin Murtaza Ağa'dan intikam alması hakkında bir şeyler okuyabiliriz.
***
Yaşar Kemal daha önceki ciltde ifade ettiğimiz gibi romanını podyum olarak kullanmaya devam ediyor. Artık geçen süreyle birlikte sadece geçişin önemi kalmış durumdadır; kimin geçtiği ya da nasıl geçtiği önemsizleşmektedir.
***
Yaşar Kemal, aynı zamanda Çukurova'sından devletteki erken dönem çürümeyi ve yozlaşmayı da tarif etmektedir. Atatürk'ün adı kullanılarak herkes siyasi bir rant peşinde koşmaktadır ve bu rant sahipleri halkı her geçen gün daha fazla ezmektedir. Bir önceki inceleme de beyan ettiğimiz gibi İsmet Paşa'ya kadar laf var; ama Paşa'ya laf yok.
***
Yaşar Kemal bir de diyor ki; bu Kurtuluş Savaşı'ndan sonra kahraman yaptığımız yerel adamlara dikkat edelim. Bunların arasında düşmana bir tane mermi atmamış, düşmanla işbirliği yapmış çokça kimseler var.
***
İnce Memed 1
#293510196
İnce Memed 2
#293720597