O bir 'şeytan'mı, yoksa bir 'dahi'mi?
Niccolo Machiavelli, Rönesans şehri Floransa'nın yetiştirdiği dehalardan sadece biri. Deha diyorum çünkü, ona atfedilen sıfatlardan biri de 'şeytanın vücut bulmuş hali'dir. Bu yakıştırmalar ondan yüzyıllar sonraki devlet adamlarının, filozofların yakıştırmaları. Hangisi daha gerçekçi, sanırım Machiavelli ile ilgili okumaları bitirdiğimiz zaman karar verebileceğiz.
Kısaca anlatalım;
Floransa'nın cumhuriyetle yönetilen yıllarında, yani Mediciler sürgündeyken, Signoria; yani meclis tarafından farklı tarihlerde bürokrat, arabulucu, devlet adamı, askeri mühendis ve tarihçi olarak görevlendiren Niccolo işini layıkıyla yapan biriydi. Bir ticaret şehri olan ve kendi ordusu olmadığı için komşularıyla sürekli başı derde giren Floransa'nın iyi bir bürokrata ihtiyacı vardı. Onlarla müzakere edecek, onların fikirlerini Floransa lehine değiştirecek ya da Floransa adına iyileştirmeler yapacak kişi tam da Machiavelliydi. Ama muhatapları çetin cevizdi. Özellikle ikisi; Fransa kralı ve Papa onu oldukça zorluyordu. Çünkü her ikisinin de gözü Floransa topraklarındaydı. Ve genellikle de Signorya kararı ile bütçelerinin dörtte birine denk düşen vergi ile kurtulabiliyorlardı. Tüm bu devlet görevinde olduğu yıllar onun yıldızının parladığı yıllardı. Ta ki Fransa kralının şehri zapt edip Signoria'yı dağıtması ve sürgündeki Medicileri iş başına getirene dek. Machiavelli hızla gözden düştü, önce belli başlı yasaklar getirildi, sonra tutuklandı en sonunda da sürgün edildi. Kabus gibi yıllar başladı onun için. Kırsalda Bir çiftlikte tarım yapıp, kahvehanelerde laflıyor, tavla oynayarak yıllarını geçiriyordu. Ancak bir yandan da medicilerle arasını hoş tutmak için arkadaşlarını devreye sokuyordu. Bu süreçte yazarlığa başladı. Kısa piyesler yazdı, en bilinen eseri olan 'hükümdar'ı kaleme almaya başladı. Bu iki eser onun hayatında çok belirleyici oldular. İlki ruhban sınıfını acımasızca eleştirdiği 'adamotu' adlı piyes. İnanılmaz tuttu, sahnelenmeye başladıseyirci, rekorları kırdı. Hatta papa ikinci julius bile onu tebrik etti. İkincisi ise bir hükümdarın iş başında kalabilmek için neler yapması gerektiğini anlattığı 'hükümdar' adlı kitabıydı. İlginçtir aradan geçen beşyüz yıla rağmen hala değerini korumasını bilen bir eser oldu. Ölümünden sonra basılan bu kitap, birçok hükümdara, hükümete kaynak kitap oldu. Osmanlı padişahlarının kardeşlerini, çocuklarını boğazlarken danıştığı kitap olarak kabul edildi. Hitler'in bu kitabı defalarca okuduğunu söylendi. Bolşevik'lerin bu kitaptan çok önemli sonuçlar çıkardığı anlatıldı. Her kesimden insanların kendilerine sonuçlar çıkardıkları bir eserdi bu kitap.
Herkesin gözü önünde yaşanan bir hayattı onunkisi, ama farklı analizlerin yapıldığı bir hayat da oldu aynı zamanda. Kimileri onun bir iblis olduğunu söyledi, kimileri ise bir deha. Dünyadaki bütün zulümlerin fikir babası olarak Machiavelli'yi suçladılar. Hitler'in ilham perisi olarak onu darağacına çektiler. J. J. Rouso ve Dekartes gibi aydınlanmacı filozoflar ise ona cumhuriyetçi, özgürlükçü fikirlerin tohumlarını atan siyasetçi olarak şan ve san verdiler. Siyaset felsefesinin kurucusu olarak onurlandırdılar.
Her ne söylenirse söylensin net olan şu ki, Machiavelli bir Rönesans adamıdır. Ve İtalya'nın birleşmesinin fikir babasıdır.
Niccolo Machiavelli, Rönesans şehri Floransa'nın yetiştirdiği dehalardan sadece biri. Deha diyorum çünkü, ona atfedilen sıfatlardan biri de 'şeytanın vücut bulmuş hali'dir. Bu yakıştırmalar ondan yüzyıllar sonraki devlet adamlarının, filozofların yakıştırmaları. Hangisi daha gerçekçi, sanırım Machiavelli ile ilgili okumaları bitirdiğimiz zaman karar verebileceğiz.
Kısaca anlatalım;
Floransa'nın cumhuriyetle yönetilen yıllarında, yani Mediciler sürgündeyken, Signoria; yani meclis tarafından farklı tarihlerde bürokrat, arabulucu, devlet adamı, askeri mühendis ve tarihçi olarak görevlendiren Niccolo işini layıkıyla yapan biriydi. Bir ticaret şehri olan ve kendi ordusu olmadığı için komşularıyla sürekli başı derde giren Floransa'nın iyi bir bürokrata ihtiyacı vardı. Onlarla müzakere edecek, onların fikirlerini Floransa lehine değiştirecek ya da Floransa adına iyileştirmeler yapacak kişi tam da Machiavelliydi. Ama muhatapları çetin cevizdi. Özellikle ikisi; Fransa kralı ve Papa onu oldukça zorluyordu. Çünkü her ikisinin de gözü Floransa topraklarındaydı. Ve genellikle de Signorya kararı ile bütçelerinin dörtte birine denk düşen vergi ile kurtulabiliyorlardı. Tüm bu devlet görevinde olduğu yıllar onun yıldızının parladığı yıllardı. Ta ki Fransa kralının şehri zapt edip Signoria'yı dağıtması ve sürgündeki Medicileri iş başına getirene dek. Machiavelli hızla gözden düştü, önce belli başlı yasaklar getirildi, sonra tutuklandı en sonunda da sürgün edildi. Kabus gibi yıllar başladı onun için. Kırsalda Bir çiftlikte tarım yapıp, kahvehanelerde laflıyor, tavla oynayarak yıllarını geçiriyordu. Ancak bir yandan da medicilerle arasını hoş tutmak için arkadaşlarını devreye sokuyordu. Bu süreçte yazarlığa başladı. Kısa piyesler yazdı, en bilinen eseri olan 'hükümdar'ı kaleme almaya başladı. Bu iki eser onun hayatında çok belirleyici oldular. İlki ruhban sınıfını acımasızca eleştirdiği 'adamotu' adlı piyes. İnanılmaz tuttu, sahnelenmeye başladıseyirci, rekorları kırdı. Hatta papa ikinci julius bile onu tebrik etti. İkincisi ise bir hükümdarın iş başında kalabilmek için neler yapması gerektiğini anlattığı 'hükümdar' adlı kitabıydı. İlginçtir aradan geçen beşyüz yıla rağmen hala değerini korumasını bilen bir eser oldu. Ölümünden sonra basılan bu kitap, birçok hükümdara, hükümete kaynak kitap oldu. Osmanlı padişahlarının kardeşlerini, çocuklarını boğazlarken danıştığı kitap olarak kabul edildi. Hitler'in bu kitabı defalarca okuduğunu söylendi. Bolşevik'lerin bu kitaptan çok önemli sonuçlar çıkardığı anlatıldı. Her kesimden insanların kendilerine sonuçlar çıkardıkları bir eserdi bu kitap.
Herkesin gözü önünde yaşanan bir hayattı onunkisi, ama farklı analizlerin yapıldığı bir hayat da oldu aynı zamanda. Kimileri onun bir iblis olduğunu söyledi, kimileri ise bir deha. Dünyadaki bütün zulümlerin fikir babası olarak Machiavelli'yi suçladılar. Hitler'in ilham perisi olarak onu darağacına çektiler. J. J. Rouso ve Dekartes gibi aydınlanmacı filozoflar ise ona cumhuriyetçi, özgürlükçü fikirlerin tohumlarını atan siyasetçi olarak şan ve san verdiler. Siyaset felsefesinin kurucusu olarak onurlandırdılar.
Her ne söylenirse söylensin net olan şu ki, Machiavelli bir Rönesans adamıdır. Ve İtalya'nın birleşmesinin fikir babasıdır.··
553 Gösterim
1 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
