Her Şey Bir Anda Anlamsızlaştı mı Hiç?
Bazı kitaplar olay anlatır, bazıları fikir savunur; bazıları ise sizi sessizce alıp kendi zihninizin ortasına bırakır. Bulantı tam olarak bunu yapıyor. Antoine Roquentin’in küçük bir kasabada günlük tutarak sürdürdüğü sıradan hayatı üzerinden ilerleyen roman, aslında varoluşun çıplak hâliyle yüzleşme hikâyesi. Günlük tutarken bir tarihsel figürün hayatını yazmaya çalışması, geçmişi anlamlandırma çabası ve bunun yavaş yavaş çözülmesi… Yazan biri olarak bu damar beni ayrıca yakaladı. Hatta uzun zamandır zihnimde dolaşan bir fikri yeniden kıpırdattığını da söylemeliyim. Nesnelerin, insanların, hatta kendi varlığının bile zorunlu bir anlam taşımadığını fark eden bir bilincin giderek yoğunlaşan rahatsızlığına tanık oluyoruz. Bu fark ediş fiziksel bir bulantıya dönüşüyor; çözüm üretmeyen, sadece görünür kılan bir bilinç hâline.
Normalde uzun iç monologlar beni romandan koparır. Çünkü okurken kendi düşüncelerime dalarım; bir anıya ya da bir sorgulamaya kapılır, metne döndüğümde yeniden tutunmaya çalışırım. Burada da kopuşlar yaşadım ama bu seferki kopuşlar başka türlüydü. Sancılıydı. Roquentin’in yaşadığı yabancılaşma bana yabancı gelmedi. Tiyatroda sahne karardığında bir anda oyundan kopup “Ben burada ne yapıyorum?” diye düşünmem, film galasında takım elbiseli insanların yüzlerindeki yapay gülüşleri izlerken kendimi geri çekmem, siyaset ortamlarında herkesin aynı sıcak ifadeyle birbirine bakarken içten içe başka hesaplar yaptığını hissetmem… Bu roman soyut bir felsefi metin olmaktan çıkıp, gündelik hayatta yaşadığım o mesafeyi görünür kıldı. Rahat bir kitap okumadım; huzursuz eden, yer yer içimi sıkan bir metnin içindeydim. Muhtemelen kendimle bu kadar örtüşmese yüzeysel bir okumadan öteye gidemezdi.
Romanın en çarpıcı tarafı benim için hümanizm eleştirisiydi. İnsanları soyut olarak sevmek kolay; ama bir olayla, bir ithamla, bir algıyla o sevginin nasıl kırılabildiğini görmek zor. Ogier’in başına gelenler yüzümde acı bir tebessüm bıraktı. Çünkü günümüzde düşüncelerimizin, iyi niyetimizin ne kadar kırılgan olduğunu biliyoruz. Anny ile olan karşılaşma da benzer bir etki yarattı: Sanki bir anlam ihtimali doğacak gibi oluyor ama o da dağılıyor. Çözüm beklemedim belki ama bir umut aradığımı fark ettim. Roman tam burada sertleşiyor: cevap vermiyor.
İlk bölümleri ağır ve dağınık gelebilir; tekrar hissi bazı okurları zorlayabilir. Ancak yarıdan sonra metin daha okunur bir hâl alıyor, karakterler ve karşılaşmalar düşünsel yoğunluğu biraz daha somutlaştırıyor. Bu herkes için kolay bir okuma olmayabilir; dramatik bir tatmin sunmuyor. Kusursuz bir roman olduğunu söyleyemem; fakat bende bıraktığı iz güçlü. Belki de asıl bulantı, varoluşun kendisinden çok, o varoluşa rağmen rol yapmaya devam etmekte yatıyor. Sartre cevap vermiyor; sadece içimizde zaten var olan o huzursuzluğu görünür kılıyor.
·
1.286 Gösterim
6 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
İncelemenizdeki “çözüm üretmeyen, sadece görünür kılan bir bilinç” nitelemeniz kitabı çok iyi özetlemiş.
Anny ile karşılaşma sahnesi beni de aynı açıdan çok etkilemişti. “Ben burada ne yapıyorum?” hissi ve o varoluş sancısı dediğiniz şey romanın en güçlü etkisi olabilir. Metnin o havada, cevapsız bırakma hali insanın içinde uzun süre yer ediyor. Sartre genelde cevap vermekten çok, içimizdeki boşlukları görmemizi sağlıyor bence.
Bu ayrıntıları yakalamanızı sevdim, kaleminize sağlık.
Dilek Bilgin Hocam sizin yaşam alanınız olmuş durumda, ben emekleyerek gidiyorum malum 😅 Sudan çıkmış balığa dönmemek gayem. Romanlarda o çözümsüz bırakma hallerini gerçekten seviyorum, özgün ve etkileyici geliyor. Ama felsefede boş levha olarak kalmayayım diyorum; biraz daha 'tutunma' ihtiyacı hissediyorum.
Listeme aldım Kierkegaard'ı, teşekkürler. Önerilerinize her daim açığım. İyi okumalarınız olsun🌸
Uzun zaman önce okuduğum bir kitap. Tekrar elime alasım geldi ama kim bilir yine kime verdim kitabı ama geri dönmedi listesindeymis 🤭
Kişiden kişiye değişecek olsa da aynı duyguları yaşamış olmak güzel.
Evet hocam, kolay bir kitap olduğunu söyleyemem. Benim okur refleksime hitap etmeyecek yazım tekniğine sahip olsa da farklı bir deneyim yaşattı. Tabii bunda; kendi hayatımdan parçaları bir ayna gibi tutmasının da etkisi oldu.
Reklam