Frantz Fanon, 1961’de son nefesini vermeden hemen önce masaya bir bomba bıraktı: "
Yeryüzünün Lanetlileri".
Önemli Bilgi; Yeryüzünün Lanetlileri’ni
1961’de, Fanon, lösemiyle mücadele ederken yazmıştır... Kitap ölümünden hemen önce yayımlandı. Fanon o sırada Cezayir Bağımsızlık Savaşı’na aktif destek veriyor, Ulusal Kurtuluş Cephesi ile birlikte çalışıyordu. Yani bu eser, masa başında üretilmiş soyut teoriden ibaret değil; doğrudan anti-sömürge savaşının içinden doğmuş bir kitaptır....
Yani sömürgeciliğe karşı patlayan öfkenin kutsal kitabı, sokaktaki isyanın yeraltı fısıltısıdır.
Fanon’un temel tezi nettir: Sömürgecilik yalnızca ekonomik ya da askeri bir tahakküm değildir; aynı zamanda psikolojik bir işgaldir. Bu fikri daha önce 
Siyah Deri Beyaz Maskeler (1952) adlı eserinde geliştirmiştir. Orada, siyah bireyin beyaz normlara göre kendini yeniden kurmaya zorlanmasının yarattığı kimlik parçalanmasını analiz eder...
Yeryüzünün Lanetlileri’nde ise bu analiz siyasal bir sonuca bağlanır:
Sömürge dünyası “ikiye bölünmüş bir dünya”dır. Bir tarafta sömürgecinin düzenli, zengin ve korunaklı şehirleri; diğer tarafta ise yerlinin yoksul, kaotik ve dışlanmış mahalleleri vardır. Bu ayrım yalnızca mekânsal değil, aynı zamanda ontolojiktir yani “insan” ile “insan olmayan” arasında kurulur.
Bu yüzden Fanon, şiddeti sadece taktik araç olarak değil, tarihsel zorunluluk olarak görür. Ona göre sömürge düzeni zaten çıplak şiddet üzerine kuruludur; dolayısıyla onu yıkacak olan şey de yine şiddettir. Bu noktada Fanon’un düşüncesi, 
Mahatma Gandhi gibi pasif direniş savunucularından radikal biçimde ayrılır...
Kitabın girişine yazılan önsöz 
Jean-Paul Sartre ’a aittir. Sartre burada açıkça şunu söyler: Avrupa’nın zenginliği, yüzyıllarca sömürgelerden çekilen kaynaklar üzerine kuruludur. Bu nedenle sömürgeleştirilmiş halkların şiddeti, sapma değil, tarihsel bir geri dönüş bir tür “iade”dir. Sartre’ın bu sert dili, kitabın Batı’daki etkisini hem büyütmüş hem de tartışmalı hale getirmiştir...
Fanon ayrıca bağımsızlık sonrası döneme dair somut bir uyarı yapar:
Sömürgecinin gitmesiyle kurulan yeni devletlerde, yerel elitler çoğu zaman üretim ekonomisi kurmak yerine eski sömürge düzenini taklit eder. Özellikle Afrika’da, ihracata dayalı ham madde ekonomisinin devam etmesi ve siyasal gücün dar bir elit grubun elinde toplanması bu eleştirinin örnekleridir. Fanon buna açıkça “ulusal burjuvazinin iflası” der.
Hannah Arendt, Fanon’un şiddeti yüceltmesine mesafeli yaklaşır. Özellikle Şiddet Üzerine adlı eserinde, şiddetin özgürlük kurucu bir güç olamayacağını savunur. Fanon’un analizini tarihsel olarak önemli bulsa da, şiddetin “arınma” olarak sunulmasını tehlikeli görür.
Malcolm X ’in düşünceleri Fanon’la büyük paralellik taşır. Doğrudan kitap üzerine uzun bir analiz bırakmamış olsa da, özellikle “özsavunma” ve “gerekli şiddet” konusundaki söylemleri Fanon’un tezleriyle örtüşür. Bu yüzden birçok yorumcu, Malcolm X’in pratiğini Fanon’un teorisinin sahadaki karşılığı olarak görür...
Ngugi Wa Thiongo, Fanon’u Afrika’nın zihinsel sömürgeleştirilmesini en iyi analiz eden isimlerden biri olarak över. Özellikle dil, kültür ve kimlik üzerindeki sömürge etkisini açıklamada Fanon’un düşüncelerinden güçlü biçimde etkilenmiştir. Onun için Fanon, sadece politik değil kültürel bir devrim çağrısıdır...
Edward Said, Fanon’u postkolonyal düşüncenin kurucu figürlerinden biri olarak görür. Ancak Fanon’un bazı yerlerde indirgemeci ve genelleyici olabildiğini de belirtir. Yine de Oryantalizm gibi eserlerinde Fanon’un etkisi açıkça hissedilir.
Albert Camus'un Fanon’la doğrudan bir tartışması olmasa da, özellikle Cezayir Bağımsızlık Savaşı konusundaki tavrı Fanon’dan ayrılır. Camus, sivillere yönelik şiddete karşı çıkar ve daha uzlaşmacı bir yol arar. Bu açıdan Fanon’un radikal şiddet anlayışıyla ciddi bir fikir ayrılığı içindedir.
Kısacası Fanon’un kitabı kimseyi nötr bırakmaz: ya güçlü bir özgürleşme manifestosu olarak görülür ya da tehlikeli bir radikalleşme çağrısı olarak okunur. Bu da onun hala neden bu kadar tartışıldığını açıkça gösterir....
Keyifle Okuyunuz.....
Yeryüzünün Lanetlileri".
Önemli Bilgi; Yeryüzünün Lanetlileri’ni
1961’de, Fanon, lösemiyle mücadele ederken yazmıştır... Kitap ölümünden hemen önce yayımlandı. Fanon o sırada Cezayir Bağımsızlık Savaşı’na aktif destek veriyor, Ulusal Kurtuluş Cephesi ile birlikte çalışıyordu. Yani bu eser, masa başında üretilmiş soyut teoriden ibaret değil; doğrudan anti-sömürge savaşının içinden doğmuş bir kitaptır....
Yani sömürgeciliğe karşı patlayan öfkenin kutsal kitabı, sokaktaki isyanın yeraltı fısıltısıdır.
Fanon’un temel tezi nettir: Sömürgecilik yalnızca ekonomik ya da askeri bir tahakküm değildir; aynı zamanda psikolojik bir işgaldir. Bu fikri daha önce Siyah Deri Beyaz Maskeler (1952) adlı eserinde geliştirmiştir. Orada, siyah bireyin beyaz normlara göre kendini yeniden kurmaya zorlanmasının yarattığı kimlik parçalanmasını analiz eder...
Yeryüzünün Lanetlileri’nde ise bu analiz siyasal bir sonuca bağlanır:
Sömürge dünyası “ikiye bölünmüş bir dünya”dır. Bir tarafta sömürgecinin düzenli, zengin ve korunaklı şehirleri; diğer tarafta ise yerlinin yoksul, kaotik ve dışlanmış mahalleleri vardır. Bu ayrım yalnızca mekânsal değil, aynı zamanda ontolojiktir yani “insan” ile “insan olmayan” arasında kurulur.
Bu yüzden Fanon, şiddeti sadece taktik araç olarak değil, tarihsel zorunluluk olarak görür. Ona göre sömürge düzeni zaten çıplak şiddet üzerine kuruludur; dolayısıyla onu yıkacak olan şey de yine şiddettir. Bu noktada Fanon’un düşüncesi, Mahatma Gandhi gibi pasif direniş savunucularından radikal biçimde ayrılır...
Kitabın girişine yazılan önsöz Jean-Paul Sartre ’a aittir. Sartre burada açıkça şunu söyler: Avrupa’nın zenginliği, yüzyıllarca sömürgelerden çekilen kaynaklar üzerine kuruludur. Bu nedenle sömürgeleştirilmiş halkların şiddeti, sapma değil, tarihsel bir geri dönüş bir tür “iade”dir. Sartre’ın bu sert dili, kitabın Batı’daki etkisini hem büyütmüş hem de tartışmalı hale getirmiştir...
Fanon ayrıca bağımsızlık sonrası döneme dair somut bir uyarı yapar:
Sömürgecinin gitmesiyle kurulan yeni devletlerde, yerel elitler çoğu zaman üretim ekonomisi kurmak yerine eski sömürge düzenini taklit eder. Özellikle Afrika’da, ihracata dayalı ham madde ekonomisinin devam etmesi ve siyasal gücün dar bir elit grubun elinde toplanması bu eleştirinin örnekleridir. Fanon buna açıkça “ulusal burjuvazinin iflası” der.
Hannah Arendt, Fanon’un şiddeti yüceltmesine mesafeli yaklaşır. Özellikle Şiddet Üzerine adlı eserinde, şiddetin özgürlük kurucu bir güç olamayacağını savunur. Fanon’un analizini tarihsel olarak önemli bulsa da, şiddetin “arınma” olarak sunulmasını tehlikeli görür.
Malcolm X ’in düşünceleri Fanon’la büyük paralellik taşır. Doğrudan kitap üzerine uzun bir analiz bırakmamış olsa da, özellikle “özsavunma” ve “gerekli şiddet” konusundaki söylemleri Fanon’un tezleriyle örtüşür. Bu yüzden birçok yorumcu, Malcolm X’in pratiğini Fanon’un teorisinin sahadaki karşılığı olarak görür...
Ngugi Wa Thiongo, Fanon’u Afrika’nın zihinsel sömürgeleştirilmesini en iyi analiz eden isimlerden biri olarak över. Özellikle dil, kültür ve kimlik üzerindeki sömürge etkisini açıklamada Fanon’un düşüncelerinden güçlü biçimde etkilenmiştir. Onun için Fanon, sadece politik değil kültürel bir devrim çağrısıdır...
Edward Said, Fanon’u postkolonyal düşüncenin kurucu figürlerinden biri olarak görür. Ancak Fanon’un bazı yerlerde indirgemeci ve genelleyici olabildiğini de belirtir. Yine de Oryantalizm gibi eserlerinde Fanon’un etkisi açıkça hissedilir.
Albert Camus'un Fanon’la doğrudan bir tartışması olmasa da, özellikle Cezayir Bağımsızlık Savaşı konusundaki tavrı Fanon’dan ayrılır. Camus, sivillere yönelik şiddete karşı çıkar ve daha uzlaşmacı bir yol arar. Bu açıdan Fanon’un radikal şiddet anlayışıyla ciddi bir fikir ayrılığı içindedir.
Kısacası Fanon’un kitabı kimseyi nötr bırakmaz: ya güçlü bir özgürleşme manifestosu olarak görülür ya da tehlikeli bir radikalleşme çağrısı olarak okunur. Bu da onun hala neden bu kadar tartışıldığını açıkça gösterir....
Keyifle Okuyunuz.....
·
728 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.