Legolar
Denizlerde 1300
Yıl Kalabilir
6
Güneş’in
Yüksekliğini de
Hesaba Katan
Akıllı Pencereler
İlay Çelik Sezer
Çin’deki Nanyang
Teknoloji Üniversitesinden
araştırmacılar tarafından
geliştirilen akıllı pencere
camları Güneş’in
gökyüzündeki yüksekliğini
hesaba katarak farklı
mevsimlerde bir eve giren
güneş ışığı miktarının
ayarlanabilmesini
sağlıyor. Yazın güneş
ışığını engelleyip kışın
içeri girmesine izin
veren pencere cam
sistemleri hâlihazırda
mevcut ancak Yi Long
ve ekibi aynı zamanda
Güneş’in gökyüzündeki
yüksekliğine göre de
ayarlama yapabilen yeni
tip bir sistem geliştirdi.
Geliştirilmekte olan
pek çok akıllı pencere
camı vanadyum dioksit
adlı bileşikten yapılıyor.
Değişken bir moleküler
yapıya sahip olan bu
bileşik, 68°C’nin üstündeki
sıcaklıklarda metal,
altındaki sıcaklıklarda ise
seramik gibi davranıyor.
Metal faz, en çok ısı taşıyan
yakın-kızılötesi ışığı
engellerken seramik faz
ısının içeri girmesine izin
veriyor.
Teorik olarak tüm bu
özelliklerin pencere
camının dış ortama göre
ayarlama yapabilmesine
olanak tanıması gerekir.
Ne var ki en güneşli
günlerde bile dış
ortam sıcaklığı 68°C’ye
ulaşmıyor. İşte Long
ve ekibi akıllı pencere
camlarını üretirken
vanadyum dioksite
tungsten ekleyerek
kritik sıcaklığı 40°C’ye
düşürmeyi başardı.
Öte yandan mevsimler
arasında sadece
dış ortam sıcaklığı
değil aynı zamanda
Güneş’in gökyüzünde
ulaştığı yükseklik de
değişiyor. Mesela yazın
-Kuzey Yarımküre içinGüneş gökyüzünde
daha fazla yükseliyor.
Araştırmacılar bu
değişkeni de hesaba katan
bir sistem oluşturmak
amacıyla geliştirdikleri
malzemeden üç boyutlu
baskı tekniğiyle, normal
pencere camlarının
üzerine yerleştirilebilen,
0,2 milimetre genişliğinde
gözelerden oluşan yatay
bir kafes üretti. Kışın
güneş ışığı daha çok ufuk
hizasından, pencereye
dike yakın açılarda
geldiği için gözelerin
içinden geçerek içeri
girebiliyor. Ancak yazın
güneş ışığı daha çok
yere dik, pencereye ise
eğik açılarda geldiği için
kafes yapısı tarafından
soğuruluyor. Kafes yapısı,
görünür ışığın ortalama
olarak %43’ünün içeri
girmesine izin veriyor.
Sistemin dünyadaki farklı
şehirlerde ne kadar enerji
tasarrufu sağlayabileceğini
anlamaya yönelik
simulasyonlar sonucunda
eğer sistem tüm
pencerelere uygulanırsa
pencerelerin enerji
verimliliğinin yaklaşık %23
artabileceği görüldü.
9
Kronik bir hastalığı olmayan 60 yaşından genç birinin,
çok fazla kötü alışkanlığı da yoksa, bağışıklık sistemi onu
koronavirüs de dâhil olmak üzere neredeyse tüm bulaşı-
cı hastalıklardan koruyacak kadar iyi çalışıyor diyebiliriz
14
. Sonradan kazanılan bağışıklık sisteminin bir çeşit “hafızası” vardır, bu hafıza sayesinde bazı hastalıklara ikinci kez yakalanmamızı engellerler. Bir virüs kişiyi ikinci kez enfekte
ettiğinde, hafızası olan B hücreleri virüsü tanır ve tekrar isterse hızlı bir şekilde tepki verir. Ancak grip virüsü gibi bazı virüsler mutasyon
geçirdiği için bağışıklık hafızasının bir etkinliği söz konusu olmaz.
14
COVID-19 doğrudan ya da dolaylı olarak vücutta bir
çeşit “yıkıma” yol açıyor. Şu andaki verilerle SARS-Cov-
2’nin organlara verdiği hasarların mekanizmaları henüz
net değil ve her birinin özenli araştırmalarla açığa kavuş-
turulmasının yıllar alabileceği düşünülüyor.
25
Yediden yetmişe herkes görüntülü görüşmeye alıştı. Öyle ki
görüntülü görüşmelere katılan kişi sayısı günlük 500 milyonu geçiyor.
39
Neden Biyolojik
İsimlendirmeler
Latince Yapılır?
15. yüzyıldan 17. yüzyılın sonlarına kadar bilim insanları
çalışmalarını kendi ülkelerinde sözlü olarak aktarmak ve
tartışmak için ana dillerini, uluslararası camiaya duyurmak için yazılı olarak aktarırken ise Latinceyi tercih ediyorlardı. Yüzyıllardır hiçbir ulusun resmi dili olarak kullanılmayan Latince ölü bir dildi. Bu yüzden tüm ülkelerdeki
bilim insanları tarafından eşit derecede sahiplenilerek bir
doğayı anlama aracına dönüşmüştü.
57
Türkiye tarımda kendine yeten bir ülkedir. Çiftçilerimizden
ve diğer üreticilerimizden gelen tarımsal ürünler, 83
milyonluk nüfusumuzun yanı sıra ülkelerindeki iç
savaştan kaçarak ülkemize sığınan 4 milyonun üzerindeki
insanın ve ülkemizi ziyarete gelen 50 milyona yakın
turistin de gıda ihtiyacını karşılıyor. Bununla birlikte
yıllık 18 milyar dolarlık tarımsal ürün ihracatı da
gerçekleştiriyoruz
75